మానవ చరిత్రలో అత్యంత నమ్మకమైన నేస్తాలుగా పేరుగాంచిన కుక్కలు కేవలం ఇంటికి కాపలా కాయడానికి లేదా నేరస్థులను పట్టుకోవడానికి మాత్రమే పరిమితం కాకుండా, అత్యంత ప్రమాదకరమైన క్యాన్సర్ వ్యాధిని ముందస్తుగా గుర్తించడంలోనూ కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయని శాస్త్రవేత్తల పరిశోధనల్లో సంచలన విషయాలు వెల్లడయ్యాయి. ఆధునిక వైద్య పరిజ్ఞానం ఎంతగానో అభివృద్ధి చెందినప్పటికీ, క్యాన్సర్ వ్యాధిని ప్రారంభ దశలోనే గుర్తించడం ఇప్పటికీ ఒక పెద్ద సవాలుగానే మిగిలిపోయింది. అయితే సరైన శిక్షణ ఇస్తే, కుక్కలు తమ అద్భుతమైన ఘ్రాణ శక్తితో (వాసన చూసే శక్తి) క్యాన్సర్ వ్యాధిని ఆరంభంలోనే గుర్తించగలవని అంతర్జాతీయ పరిశోధకులు రుజువు చేస్తున్నారు.

మనిషితో పోలిస్తే కుక్కలకు వాసన కనిపెట్టే శక్తి దాదాపు 10,000 నుండి 1,00,000 రెట్లు ఎక్కువగా ఉంటుంది. మానవ ముక్కులో కేవలం 5 మిలియన్ల శ్లేష్మ గ్రాహకాలు (స్మెల్ రిసెప్టర్లు) మాత్రమే ఉంటే, కుక్కల ముక్కులో ఏకంగా 300 మిలియన్ల వరకు ఈ రిసెప్టర్లు ఉంటాయి. ఇటువంటి అత్యుత్తమ శ్వాసకోశ మరియు నాసికా వ్యవస్థ ఉండటం వల్ల, శరీరం నుండి వెలువడే అత్యంత సూక్ష్మమైన రసాయన మార్పులను కూడా ఇవి తేలికగా పసిగట్టగలవు. మనుషుల్లో క్యాన్సర్ కణాలు వృద్ధి చెందుతున్నప్పుడు, అవి జీవక్రియల ద్వారా కొన్ని ప్రత్యేకమైన  వోలటైల్ ఆర్గానిక్ కాంపౌండ్స్  (VOCs) లేదా బాష్పీభవన అవయవ రసాయనాలను విడుదల చేస్తాయి. ఇవి శ్వాస, చెమట, మూత్రం మరియు రక్తం ద్వారా బయటకు వస్తాయి.

ప్రత్యేకంగా శిక్షణ పొందిన కుక్కలు ఈ రసాయనాల వాసనను ఖచ్చితంగా గుర్తుపట్టి, వ్యాధి ఉన్న వ్యక్తిని వేరు చేసి చూపించగలవు. వివిధ అధ్యయనాల ప్రకారం, సరైన మెళకువలతో శిక్షణ పొందిన కుక్కలు ఊపిరితిత్తులు, రొమ్ము, ప్రోస్టేట్, అండాశయం (ఓవరీ) మరియు చర్మ క్యాన్సర్లను దాదాపు 90 శాతం నుండి 97 శాతం కచ్చితత్వంతో పసిగడుతున్నట్లు శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు. ముఖ్యంగా లంగ్ క్యాన్సర్ మరియు బ్రెస్ట్ క్యాన్సర్ ఉన్న రోగుల ఉచ్ఛ్వాస నిశ్వాసాల శాంపిల్స్ పరిశీలించినప్పుడు, ఈ మూగజీవాలు ప్రయోగశాల ఫలితాల కంటే వేగంగా స్పందించడం అందరినీ ఆశ్చర్యపరిచింది.

ప్రస్తుతం బ్రిటన్, అమెరికా వంటి అభివృద్ధి చెందిన దేశాలలో  మెడికల్ డిటెక్షన్ డాగ్స్  పేరుతో ప్రత్యేక శిక్షణా కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేసి, కుక్కలకు వివిధ క్యాన్సర్ రకాలను గుర్తించడంలో అవగాహన కల్పిస్తున్నారు. కేవలం కొన్ని వారాల శిక్షణతో ఇవి వ్యాధిగ్రస్తుల నమూనాలను సులభంగా గుర్తించగలుగుతున్నాయి. అయితే అన్ని వేళలా కుక్కలను ఆసుపత్రుల్లో నేరుగా ఉపయోగించడం వ్యాధి నిరోధకత, పరిశుభ్రత దృష్ట్యా సాధ్యపడకపోవచ్చు. అందుకే శాస్త్రవేత్తలు ఈ కుక్కల ముక్కు నిర్మాణాన్ని, వాటిలోని నరాల ప్రతిస్పందనలను నమూనాగా తీసుకుని  ఆర్టిఫిషియల్ ఈ నోస్  (ఎలక్ట్రానిక్ నోస్) లేదా బయో సెన్సార్లను తయారు చేసే పనిలో నిమగ్నమయ్యారు. ఈ సాంకేతికత అందుబాటులోకి వస్తే అతి తక్కువ ఖర్చుతో, ఎటువంటి నొప్పీ లేకుండా కేవలం శ్వాస లేదా మూత్ర పరీక్ష ద్వారానే క్యాన్సర్‌ను ప్రారంభ దశలోనే అడ్డుకోవచ్చని వైద్య నిపుణులు భావిస్తున్నారు.

[Dogs, Cancer Detection, Medical Detection Dogs, Cancer Research, Cancer Screening, Canine Scent Detection, Volatile Organic Compounds, Lung Cancer, Breast Cancer, Electronic Nose]