దేశ రాజకీయాల్లో మహిళల భాగస్వామ్యాన్ని పెంచే లక్ష్యంతో రూపొందించిన 106వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం (మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లు) అమలుపై కేంద్ర ప్రభుత్వం కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. పార్లమెంట్‌లో ఈ అంశంపై సుదీర్ఘ చర్చ కొనసాగుతుండగానే, ఏప్రిల్ 16 నుంచే ఈ చట్టం అధికారికంగా అమలులోకి వస్తున్నట్లు కేంద్ర న్యాయ మంత్రిత్వ శాఖ అర్ధరాత్రి గెజిట్ నోటిఫికేషన్ విడుదల చేసింది. దీంతో దశాబ్దాలుగా నలుగుతున్న మహిళా కోటా అంశంలో ఒక ప్రధాన అంకం పూర్తయినట్లయింది.

పార్లమెంట్ ప్రత్యేక సమావేశాల్లో భాగంగా లోక్‌సభలో అర్ధరాత్రి ఒంటిగంట వరకు ఈ అంశంపై వాడీవేడి చర్చ జరిగింది. కొన్ని సాంకేతిక కారణాల దృష్ట్యా, చట్ట సవరణ ప్రక్రియ పూర్తవ్వకముందే ప్రభుత్వం ఈ నోటిఫికేషన్‌ను జారీ చేయడం ఇప్పుడు సర్వత్రా చర్చనీయాంశంగా మారింది. 'నారీ శక్తి వందన్ అధినియం' పేరుతో పిలిచే ఈ చట్టం ద్వారా లోక్‌సభ మరియు రాష్ట్రాల శాసనసభల్లో మహిళలకు 33 శాతం సీట్లు కేటాయించనున్నారు.

అయితే, ఈ చట్టం అమల్లోకి వచ్చినప్పటికీ, మహిళలకు తక్షణమే ఆ రిజర్వేషన్లు వర్తించవు. తదుపరి జనాభా గణన (సెన్సస్) పూర్తయి, దాని ఆధారంగా నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (డీలిమిటేషన్) ప్రక్రియ ముగిసిన తర్వాతే ఈ రిజర్వేషన్లు క్షేత్రస్థాయిలో అమలవుతాయని అధికారులు స్పష్టం చేస్తున్నారు. అంటే, 2029 సార్వత్రిక ఎన్నికల నాటికి మహిళలకు ఈ కోటా కింద సీట్లు దక్కే అవకాశం ఉంది.

కేంద్ర పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల మంత్రి కిరెన్ రిజిజు ఈ సందర్భంగా మాట్లాడుతూ, మహిళలకు రిజర్వేషన్లు కల్పించడం ఏ ఒక్క పార్టీదో కాదని, ఇది అందరి బాధ్యత అని పేర్కొన్నారు. ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ పిలుపు మేరకు అన్ని రాజకీయ పక్షాలు గందరగోళానికి తావులేకుండా ఈ బిల్లుకు మద్దతు తెలపాలని ఆయన కోరారు. ప్రభుత్వం ఈ విషయంలో ఎటువంటి రాజకీయ క్రెడిట్ కోరుకోవడం లేదని, కేవలం మహిళా సాధికారతే లక్ష్యమని ఆయన స్పష్టం చేశారు.

ప్రతిపక్షాలు మాత్రం ఈ అమలు తీరుపై విమర్శలు గుప్పిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా 2011 జనాభా లెక్కల ఆధారంగానే రిజర్వేషన్లను ఎందుకు అమలు చేయడం లేదని కాంగ్రెస్ సహా పలు పార్టీలు ప్రశ్నిస్తున్నాయి. దక్షిణాది రాష్ట్రాల్లో నియోజకవర్గాల విభజన వల్ల సీట్ల సంఖ్య తగ్గుతుందనే భయాందోళనలు నెలకొన్న నేపథ్యంలో, కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా ఇప్పటికే స్పష్టతనిచ్చారు. డేటా ఆధారంగానే అన్నీ జరుగుతాయని, ఇందులో రాజకీయాలకు తావులేదని ఆయన తేల్చి చెప్పారు.

ప్రస్తుతానికి ఈ చట్టం అధికారికంగా పుస్తకాల్లోకి ఎక్కినప్పటికీ, రాబోయే డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియ ఏ విధంగా సాగుతుందనే దానిపై దేశవ్యాప్త ఉత్కంఠ నెలకొంది. వచ్చే శుక్రవారం లోక్‌సభలో ఈ బిల్లుపై ఓటింగ్ జరగనున్న నేపథ్యంలో, అన్ని ప్రధాన రాజకీయ పార్టీలు తమ సభ్యులకు విప్ జారీ చేశాయి. ఈ రిజర్వేషన్లు అమలులోకి వస్తే, భారత ప్రజాస్వామ్య చరిత్రలో మహిళా ప్రాతినిధ్యం ఒక కొత్త శిఖరాన్ని చేరుకుంటుందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.