ప్రాజెక్ట్ కుశ తొలి ప్రయోగం విజయవంతం.. ప్రపంచంలోని వివిధ ప్రాంతాలలో, ముఖ్యంగా పశ్చిమ ఆసియాలో జరుగుతున్న యుద్ధాలు, అధునాతన వాయు రక్షణ వ్యవస్థల ప్రాముఖ్యత పెరుగుతున్న తరుణంలో  ఇండియా ఈ మైలురాయిని చేరుకుంది.

*3-లేయర్ సిస్టమ్ యొక్క కీలక భాగాలు: ప్రాజెక్ట్ కుశ, రక్షణ సామర్థ్యాన్ని గరిష్ఠ స్థాయికి పెంచుతూ, వివిధ దూరాల వద్ద ముప్పులను నిర్వీర్యం చేయడానికి రూపొందించిన ఒక పొరల నిర్మాణాన్ని ఉపయోగిస్తుంది.

* M1 ఇంటర్‌సెప్టర్ (150 కి.మీ): ఫైటర్ జెట్‌లు, డ్రోన్‌లు మరియు తక్కువ ఎత్తులో ఎగిరే క్రూయిజ్ క్షిపణులను లక్ష్యంగా చేసుకున్న స్వల్ప-నుండి-మధ్య-శ్రేణి రక్షణ.

* M2 ఇంటర్‌సెప్టర్ (250 కి.మీ): వ్యూహాత్మక మరియు రణనీతిపరమైన ముప్పుల మధ్య అంతరాన్ని పూడ్చే మధ్యస్థ-నుండి-దీర్ఘ-శ్రేణి రక్షణ.

* M3 ఇంటర్‌సెప్టర్ (350–400 కి.మీ): 400 కి.మీ దూరం వరకు AWACS (ఎయిర్‌బోర్న్ వార్నింగ్ అండ్ కంట్రోల్ సిస్టమ్స్) మరియు రవాణా విమానాల వంటి అత్యంత విలువైన లక్ష్యాలను ఎదుర్కోవడానికి రూపొందించిన ప్రధాన, దీర్ఘ-శ్రేణి భాగం.

ఈ మూడు పొరలు కలిసి, స్టెల్త్ విమానాలు, క్రూయిజ్ క్షిపణులు, డ్రోన్లు మరియు బాలిస్టిక్ క్షిపణులతో సహా ముప్పులను గుర్తించి, పసిగట్టి, నిర్వీర్యం చేయగల ఒక శక్తివంతమైన రక్షణ గొడుగును సృష్టిస్తాయి. ఈ సమీకృత వ్యవస్థ, ఆధునిక వైమానిక యుద్ధ సవాళ్లకు ప్రతిస్పందించే భారతదేశ సామర్థ్యాన్ని పెంచుతుందని భావిస్తున్నారు.

భారతదేశం తన సొంత సుదూర వాయు రక్షణ కవచాన్ని నిర్మిస్తోంది. దేశాన్ని అనేక రకాల వైమానిక ముప్పుల నుండి రక్షించడానికి నిర్మించిన స్వదేశీ క్షిపణి రక్షణ వ్యవస్థ అయిన 'ప్రాజెక్ట్ కుశ' యొక్క మొదటి అభివృద్ధి ప్రయోగాన్ని రక్షణ పరిశోధన మరియు అభివృద్ధి సంస్థ (DRDO) విజయవంతంగా పూర్తి చేసింది.

◆ స్వదేశీ సాంకేతిక పరిజ్ఞానంతో తన బహుళ-పొరల వాయు మరియు క్షిపణి రక్షణ నెట్‌వర్క్‌ను బలోపేతం చేయడానికి భారతదేశం తన ప్రయత్నాలను వేగవంతం చేసింది.

◆ ప్రాజెక్ట్ కుశను భారతదేశపు సుదూర వాయు రక్షణ పరిష్కారంగా అభివృద్ధి చేస్తున్నారు. ఇది రష్యా యొక్క S-400 మరియు తదుపరి తరం S-500 ప్లాట్‌ఫారమ్‌లకు సమానంగా ఉంటుందని భావిస్తున్నారు.

◆ సుమారు రూ. 21,700 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో, ఈ ప్రాజెక్ట్ దేశవ్యాప్తంగా సైనిక స్థావరాలు, వ్యూహాత్మక ఆస్తులు మరియు పౌర మౌలిక సదుపాయాలకు బలమైన రక్షణ కవచాన్ని అందించడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

◆ ప్రాజెక్ట్ కుషా ఒక నిర్దిష్ట ప్రణాళికతో ముందుకు సాగుతోంది. 2026లో విమాన పరీక్షలు ప్రారంభమవుతాయని, ఆ తర్వాత 2028లో తొలి కార్యాచరణ మోహరింపు జరుగుతుందని అంచనా. 2030 నాటికి పూర్తిస్థాయి మోహరింపును లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.

◆ స్వదేశీ వ్యవస్థపై, జాతీయ రక్షణలో దాని భవిష్యత్ పాత్రపై విశ్వాసం వ్యక్తం చేస్తూ, భారత వైమానిక దళం (ఐఏఎఫ్) పలు స్క్వాడ్రన్‌ల అవసరాన్ని ఆమోదించింది.

◆ 2035 నాటికి సమగ్ర వాయు, క్షిపణి రక్షణ వ్యవస్థను నిర్మించేందుకు భారతదేశం రూపొందించిన దీర్ఘకాలిక ప్రణాళిక అయిన 'మిషన్ సుదర్శన్ చక్ర'లో ప్రాజెక్ట్ కుశ ఒక భాగంగా ఉంటుంది.

◆ ఈ వ్యవస్థ ఆకాశ్-ఎన్‌జి మరియు ఇతర బాలిస్టిక్ క్షిపణి రక్షణ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లతో కలిసి పనిచేస్తూ, బహుళ అంచెల జాతీయ రక్షణ కవచాన్ని సృష్టిస్తుంది.

◆ ఈ సమీకృత విధానం వివిధ వాయు రక్షణ వ్యవస్థల మధ్య సమన్వయాన్ని మెరుగుపరుస్తుందని, రాబోయే ముప్పులకు ప్రతిస్పందన సమయాన్ని పెంచుతుందని భావిస్తున్నారు.

◆ ప్రాజెక్ట్ కుశ యొక్క మొదటి అభివృద్ధి ప్రయోగం విజయవంతం కావడం భారతదేశ రక్షణ సామర్థ్యాలకు ఒక ముఖ్యమైన మైలురాయి. మూడు అంచెల క్షిపణి వ్యవస్థ మరియు సుదూర లక్ష్యాలను ఛేదించే సామర్థ్యంతో, ఈ ప్రాజెక్ట్ రాబోయే సంవత్సరాల్లో భారతదేశ వాయు రక్షణ వ్యవస్థను బలోపేతం చేస్తుందని అంచనా.

2030 నాటికి పూర్తిస్థాయి మోహరింపు దిశగా భారతదేశం పయనిస్తున్న తరుణంలో, రక్షణ సాంకేతికతలో స్వావలంబన సాధించడంలోనూ, మరింత పటిష్టమైన స్వదేశీ వాయు రక్షణ కవచాన్ని నిర్మించడంలోనూ ప్రాజెక్ట్ కుశ ఒక ముఖ్యమైన ముందడుగు.

సంకలనం, సేకరణ : కంఠంనేని సీతారాం