భారతదేశంలో ఇంధన వినియోగ సరళి అత్యంత వేగంగా మారిపోతోంది. వాహనదారులు, సామాన్య ప్రజల అలవాట్లలో వస్తున్న మార్పులు దేశీయ ఇంధన మార్కెట్‌ను ఒక కొత్త మలుపు తిప్పాయి. పెట్రోలియం ప్లానింగ్ & అనాలిసిస్ సెల్ (PPAC) తాజాగా విడుదల చేసిన మే నెల అధికారిక గణాంకాలు ఇందుకు అద్దం పడుతున్నాయి. గత కొంతకాలంగా గ్యాస్ సిలిండర్ల వాడకం విపరీతంగా పెరుగుతూ వచ్చినప్పటికీ, ఈ మే నెలలో మాత్రం ఊహించని విధంగా ఎల్‌పీజీ (LPG) వినియోగం భారీగా క్షీణించింది. మరోవైపు, ఎండల తీవ్రత, ప్రయాణాల రద్దీ కారణంగా దేశంలో పెట్రోల్ అమ్మకాలు సరికొత్త రికార్డుల వైపు దూసుకుపోతున్నాయి. ప్రభుత్వం తీసుకున్న డిమాండ్-నిర్వహణ చర్యలు, మార్కెట్ ఒడిదుడుకులు దేశీయ ఇంధన వినియోగంలో స్పష్టమైన వ్యత్యాసాలను చూపిస్తున్నాయి.

పీపీఏసీ (PPAC) నివేదిక ప్రకారం.. గత ఏడాది మే నెలతో పోలిస్తే ఈసారి ఎల్‌పీజీ వినియోగం ఏకంగా 19.16 శాతం మేర పడిపోయింది. టన్నుల లెక్కన చూస్తే సుమారు 503 వేల మెట్రిక్ టన్నుల (TMT) మేర గ్యాస్ వాడకం తగ్గింది. మే 2025లో దేశవ్యాప్తంగా 2,622 TMTగా నమోదైన ఎల్‌పీజీ డిమాండ్, ఈ మే నాటికి కేవలం 2,119 TMT (సుమారు 2.12 మిలియన్ టన్నులు) కి పరిమితమైంది. ప్రధాన పెట్రోలియం ఉత్పత్తులన్నింటిలోనూ ఇంతటి తీవ్రమైన క్షీణత కేవలం ఎల్‌పీజీ విభాగంలోనే కనిపించడం గమనార్హం. పశ్చిమ ఆసియాలో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతల కారణంగా అంతర్జాతీయంగా చమురు, గ్యాస్ సరఫరాకు ఆటంకాలు ఏర్పడ్డాయి. దీంతో ప్రభుత్వం వాణిజ్య వినియోగదారులకు ఎల్‌పీజీ సరఫరాను నియంత్రించడంతో పాటు గ్యాస్ బుకింగ్ వ్యవధులపై కొన్ని ఆంక్షలు విధించింది. దీనికి తోడు వాణిజ్య గ్యాస్ ధరలు రికార్డు స్థాయికి చేరడంతో చాలా మంది ప్రత్యామ్నాయ ఇంధనాల వైపు మొగ్గు చూపారు.

ఎల్‌పీజీ కథ ఇలా ఉంటే, దేశంలో పెట్రోల్ వినియోగం మాత్రం జెట్ స్పీడ్‌తో దూసుకుపోతోంది. మే 2024లో 3,463 TMT, మే 2025లో 3,782 TMTగా ఉన్న పెట్రోల్ డిమాండ్, ఈ మే నెలలో ఏకంగా 3,888 TMTకి చేరింది. అంటే గత ఏడాది మే నెలతో పోలిస్తే పెట్రోల్ అమ్మకాలు 2.8 శాతం మేర వృద్ధి చెందాయి. సాధారణంగా దేశంలో అత్యధికంగా అమ్ముడయ్యే ఇంధనం డీజిల్. అయితే ఈసారి డీజిల్ వృద్ధి రేటును కూడా పెట్రోల్ వెనక్కి నెట్టేసింది. మే నెలలో డీజిల్ వినియోగం వార్షిక ప్రాతిపదికన కేవలం 0.95 శాతం స్వల్ప వృద్ధితో 8,674 TMTగా నమోదైంది. ఇదే సమయంలో విమానయాన ఇంధనం (ATF) డిమాండ్ కూడా 0.78 శాతం మేర స్వల్పంగా క్షీణించి 770 TMTకి పడిపోయింది. ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరం మొదటి రెండు నెలల (ఏప్రిల్-మే) సంచిత గణాంకాలు చూసినా పెట్రోల్ 4.5 శాతం వృద్ధిని సాధించగా, డీజిల్ కేవలం 0.61 శాతానికే పరిమితమైంది.

మరోవైపు అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో భారత పెట్రోలియం ఎగుమతుల వాటా కూడా కొంత బలహీనపడింది. గత ఆర్థిక సంవత్సరంలో దేశ స్థూల ఎగుమతులలో పెట్రోలియం ఉత్పత్తుల వాటా తాత్కాలికంగా 8.8 శాతానికి పడిపోయింది. కోవిడ్ సంక్షోభం ఉన్న సమయాన్ని మినహాయిస్తే, గత దశాబ్ద కాలంలో ఇదే అత్యల్ప వాటా కావడం గమనార్హం. గతేడాది డీజిల్ ఎగుమతులు 2.5 శాతం తగ్గి 27.32 మిలియన్ టన్నులకు పరిమితమవగా, ఏటీఎఫ్ (ATF) ఎగుమతులు ఏకంగా 20.35 శాతం మేర భారీగా పడిపోయి 6.81 మిలియన్ టన్నులకు చేరాయి. దేశీయంగా మారుతున్న ఈ అవసరాలు, అంతర్జాతీయ సరఫరా గొలుసులో వస్తున్న మార్పులు భవిష్యత్తులో ఇంధన మార్కెట్‌ను ఏ వైపు నడిపిస్తాయో చూడాలి.