మానవ మెదడు వికాసం టీనేజ్ పూర్తికాగానే ఆగిపోదని, యుక్తవయస్సు మరియు 20ల మధ్యకాలం వరకు నిరంతరం మారుతూనే ఉంటుందని శాస్త్రజ్ఞులకు ఇప్పటికే తెలుసు. అయితే ఈ సుదీర్ఘ ఎదుగుదల కాలంలో మన జ్ఞాపకశక్తి సర్క్యూట్లు ఎలా పరిపక్వత చెందుతాయో వివరిస్తూ ఆల్బర్ట్ ఐన్స్టీన్ కాలేజ్ ఆఫ్ మెడిసిన్ పరిశోధకులు ఒక సంచలనాత్మక జీవశాస్త్ర ప్రక్రియను వెల్లడించారు. ప్లోస్ బయోలజీ జర్నల్‌లో ప్రచురితమైన ఈ అధ్యయనంలో, లేట్ అడోలెసెన్స్ లేదా లేట్ టీనేజ్ దాటాక మెదడులోని ఒక ముఖ్యమైన జ్ఞాపకశక్తి ప్రాంతం ఊహించని రీతిలో రీమోడలింగ్ లేదా పునర్నిర్మాణానికి గురవుతుందని గుర్తించారు. ఈ మార్పుల వల్ల చిన్నతనంలో లేదా టీనేజ్ ప్రారంభంలో ఏర్పడిన జ్ఞాపకాలను గుర్తుచేసుకోవడం తాత్కాలికంగా కష్టమవుతుందని, తరువాత కాలంలో అవి తిరిగి గుర్తుకొచ్చినా పూర్తి వివరాలతో కాకుండా కేవలం అనుభూతి ప్రాధాన్యతతో మాత్రమే గుర్తుంటాయని సైంటిస్టులు రుజువు చేశారు.

ఈ పరిశోధన కోసం శాస్త్రవేత్తలు మెదడులోని  రెట్రోస్ప్లేనియల్ కార్టెక్స్  అనే కీలక ప్రాంతంపై దృష్టి సారించారు. సుదీర్ఘకాల జ్ఞాపకాలను భద్రపరచడంలో, వాటిని క్రమబద్ధీకరించడంలో ఈ ప్రాంతం అత్యంత ప్రాధాన్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది. జ్ఞాపకశక్తి సర్క్యూట్‌లను స్థిరంగా ఉంచడానికి  పెరిన్యూరోనల్ నెట్స్  అని పిలిచే రక్షణ వలయం వంటి నిర్మాణాలు సహాయపడతాయి. అయితే లేట్ అడోలెసెన్స్ సమయంలో ఈ రక్షణ వలయాలు తాత్కాలికంగా క్షీణించి, ఆ తర్వాత అడల్ట్‌హుడ్ లేదా పూర్తి పెద్దవయస్సు వచ్చేసరికి తిరిగి పునర్నిర్మించబడతాయని పరిశోధనలో తేలింది. విశేషమేమిటంటే, ఈ మార్పులు కేవలం రెట్రోస్ప్లేనియల్ కార్టెక్స్‌లోనే సంభవించాయి తప్ప, నిమిషాల వ్యవధిలో జ్ఞాపకాలను ప్రాసెస్ చేసే హిప్పోకాంపస్‌లో నమోదు కాలేదు.

ఈ జీవశాస్త్ర మార్పులు ప్రవర్తనను ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయో తెలుసుకోవడానికి పరిశోధకులు ఎలుకలపై ప్రయోగాలు నిర్వహించారు. చిన్నతనంలో లేదా ప్రారంభ అడోలెసెన్స్‌లో నేర్చుకున్న అనుభవాలు, లేట్ అడోలెసెన్స్ సమయానికి వచ్చేసరికి సరిగ్గా గుర్తుకురాకపోవడాన్ని గమనించారు. అయితే పెద్దయిన తర్వాత అదే జ్ఞాపకాలు మళ్లీ బయటకు వచ్చినా, వాటిలోని పక్కా వివరాలు మాయమై కేవలం ఆ సంఘటన వెనుక ఉన్న భావోద్వేగం మాత్రమే మిగులుతుందని తేలింది. మానవులలో కనిపించే రెమినిసెన్స్ బంప్  అనే దృగ్విషయానికి ఈ జీవ ప్రక్రియే మూలకారణమని సైంటిస్టులు భావిస్తున్నారు. పెద్దయ్యాక మనకు టీనేజ్ అనుభవాలు ఎక్కువగా గుర్తుకురావడం వెనుక ఉన్న అసలు సీక్రెట్ ఇదేనని వారు స్పష్టం చేస్తున్నారు.

ఈ ఆవిష్కరణ మానవ మెదడు వికాసంపై మనకున్న అవగాహనను పూర్తిగా మార్చివేస్తోంది. యుక్తవయస్సులో పాత జ్ఞాపకాలు తాత్కాలికంగా మసకబారడం వెనుక ఒక గొప్ప అంతర్లీన ప్రయోజనం ఉందనేది పరిశోధకుల అభిప్రాయం. చిన్ననాటి జ్ఞాపకాల కంటే, పెద్దయ్యే కొద్దీ ఎదురయ్యే కొత్త సవాళ్లు మరియు కొత్త జీవిత పరిస్థితులకు త్వరగా అలవాటు పడటానికి మెదడు పాత జ్ఞాపకాల యాక్సెస్‌ను తగ్గించి కొత్తవాటికి ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది. మెదడు తను చేసే ఈ అద్భుతమైన వైరింగ్ సర్దుబాటు ద్వారానే మనుషులు వయస్సుతో పాటు కొత్త పరిజ్ఞానాన్ని, అనుభవాలను సులువుగా స్వీకరించగలుగుతున్నారు.

How brain maturation affects memory recall, Einstein study on adolescent brain memory changes.