ప్రాచీన భారతీయ వైద్య శాస్త్రమైన  ఆయుర్వేదం ఆరోగ్యకరమైన,  సమతుల్య జీవితాన్ని గడపడానికి చాలా  రహస్యాలను పేర్కొన్నది. ఆయుర్వేదం ప్రకారం,  శరీరం కేవలం ఎముకలు,  కండరాలు కాదు. మూడు ప్రాథమిక జీవ శక్తులు లేదా 'దోషాలు'  అయిన వాత, పిత్త,  కఫాలతో రూపొందించబడింది.

ఈ మూడు దోషాలు  శరీరంలోని ప్రతి చిన్న,  పెద్ద పనితీరును నియంత్రిస్తాయి.  అది శ్వాస ప్రక్రియ అయినా, ఆహారం జీర్ణం అయినా లేదా మనిషి  ఆలోచనలు,  భావోద్వేగాలైనా.. ఇలా ప్రతీది త్రిదోషాలే నియంత్రిస్తాయి. ప్రతి వ్యక్తికి ఈ దోషాల  ప్రత్యేకమైన సమతుల్యత ఉంటుంది.  ఇది వారి ప్రత్యేక శారీరక నిర్మాణం, మానసిక స్వభావం,  వ్యాధులకు గురయ్యే అవకాశాన్ని కూడా నిర్ణయిస్తుంది.

ఆయుర్వేదం  ప్రాథమిక సూత్రం ప్రకారం ఈ దోషాలు  సమతుల్యంగా ఉన్నప్పుడు మనిషి  పూర్తిగా ఆరోగ్యంగా ఉంటాడు. కానీ ఈ సమతుల్యతలో ఏదైనా ఇబ్బంది  ఏర్పడిన వెంటనే శరీరంలో వ్యాధి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. ఈ మూడు దోషాల గురించి.. ఈ దోషాల వల్ల ఏర్పడే పరిస్థితుల గురించి వివరంగా తెలుసుకుంటే..

వాత దోషం..

వాత దోషం వాయు (గాలి),  ఆకాశ (అంతరిక్షం) అనే మూలకాలతో రూపొందించబడింది. ఇది మన శరీరంలోని శ్వాస, రక్త ప్రసరణ, హృదయ స్పందన, కండరాల కదలికలు,  నాడీ వ్యవస్థ నుండి వచ్చే సందేశాలు వంటి అన్ని రకాల కదలికలను నియంత్రిస్తుంది. వాత ఆధిపత్య వ్యక్తులు సాధారణంగా సన్నగా, చురుగ్గా,  సృజనాత్మకంగా ఉంటారు.

వాత సమతుల్యంగా ఉన్నప్పుడు ఉత్సాహం, త్వరగా ఆలోచించే సామర్థ్యం,  మంచి శక్తి ఉంటుంది. కానీ వాత అసమతుల్యతలో ఉన్నప్పుడు  కీళ్ల నొప్పులు, మలబద్ధకం, గ్యాస్, పొడి చర్మం, నిద్రలేమి, ఆందోళన,  భయము వంటి సమస్యలు ఉండవచ్చు. చల్లని, పొడి లేదా చప్పగా ఉండే ఆహారం, అధిక ఒత్తిడి,  క్రమరహిత దినచర్య వాతాన్ని తీవ్రతరం చేస్తాయి.

పిత్త దోషం..

అగ్ని (అగ్ని),  జలం (నీరు) అనే మూలకాలతో రూపొందించబడింది. ఇది జీర్ణక్రియ,  మన శరీరంలోని అన్ని రకాల పరివర్తనలను నియంత్రిస్తుంది. ఆహారాన్ని శక్తిగా మార్చడంలో, తెలివితేటలు,  భావోద్వేగాలను నియంత్రించడంలో ఇది ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది. పిత్త ఆధిపత్య వ్యక్తులు తరచుగా మధ్యస్థ ఎత్తు, పదునైన తెలివితేటలు,  దృఢ సంకల్పం కలిగి ఉంటారు.

సమతుల్య పిత్తం ఉన్న వ్యక్తులు మంచి జీర్ణక్రియ, పదునైన మనస్సు,  నాయకత్వ సామర్థ్యాలను కలిగి ఉంటారు. అయితే పిత్తం అసమతుల్యతతో ఉన్నప్పుడు అది ఆమ్లత్వం, గుండెల్లో మంట, చర్మ దద్దుర్లు లేదా మొటిమలు, కోపం, చిరాకు,  అధిక చెమట వంటి సమస్యలను కలిగిస్తుంది. కారంగా, పుల్లగా, చాలా వేడిగా ఉండే ఆహారం,  అధిక కోపం పిత్తాన్ని తీవ్రతరం చేస్తాయి.

కఫ దోషం..

కఫ దోషం పృథ్వీ (భూమి),  జలం (నీరు) అనే మూలకాలతో రూపొందించబడింది. ఇది మన శరీరానికి స్థిరత్వం, నిర్మాణం, సరళత,  రోగనిరోధక శక్తిని అందిస్తుంది. ఇది కీళ్ళను సరళతగా ఉంచుతుంది, శరీరానికి బలాన్ని ఇస్తుంది.  కణాల పెరుగుదలను ప్రోత్సహిస్తుంది. కఫ ఆధిపత్యం ఉన్న వ్యక్తులు సాధారణంగా బలంగా,  సహనంతో ఉంటారు.

సమతుల్య కఫం  వ్యక్తికి స్థిరత్వం, ఓర్పు, మంచి నిద్ర,  బలమైన రోగనిరోధక శక్తిని ఇస్తుంది. అయితే, అసమతుల్య కఫం బరువు పెరగడం, బద్ధకం, జలుబు-దగ్గు, శ్లేష్మం, సైనస్ సమస్యలు, నిరాశ వంటి సమస్యలకు దారితీస్తుంది. తీపి, భారీ, జిడ్డుగల ఆహారం, తక్కువ శారీరక శ్రమ,  ఎక్కువగా నిద్రపోవడం కఫాన్ని తీవ్రతరం చేస్తాయి.

సమతుల్యత కీలకం..

ఆయుర్వేదం ఈ మూడు దోషాలు ప్రతి వ్యక్తిలో ఉన్నాయని బోధిస్తుంది. ఆరోగ్యంగా ఉండటానికి, ఈ దోషాలలో సమతుల్యతను కాపాడుకోవడం చాలా ముఖ్యం. ఆహారం, జీవనశైలి, యోగా, ధ్యానం,  ఆయుర్వేద చికిత్సల ద్వారా ఈ సమతుల్యతను కాపాడుకోవచ్చు. పై లక్షణాల ఆధారంగా వ్యక్తి శరీర  స్వభావాన్ని అర్థం చేసుకోవడం , ఆహారాన్ని తదనుగుణంగా మార్చుకోవడం ద్వారా వ్యాధులను నివారించుకుని  దీర్ఘకాలం ఆరోగ్యకరమైన జీవితాన్ని గడపవచ్చు.

                                 *రూపశ్రీ.

గమనిక:
ఇది సోషల్ సమాచారం మాత్రమే. కొన్ని అధ్యయనాలు, సంబంధిత నిపుణుల ప్రకారం ఈ వివరాలు అందించాం. వ్యక్తుల ఆరోగ్యాన్ని బట్టి ఫలితాలుంటాయి. వీటిని పాటించేముందు.. సంబంధిత నిపుణుడిని సంప్రదించడం శ్రేయస్కరం. అలాగే, హెల్తీ లైఫ్ స్టైల్, సరైన ఆహారం కూడా తీసుకోవడం మీ ఆరోగ్యానికి ఎంతో మేలు..