భారత విదేశాంగ మంత్రి డాక్టర్ ఎస్. జైశంకర్ రెండు దేశాల పర్యటనలో భాగంగా తొలి దశగా సోమవారం నాడు మంగోలియా రాజధాని ఉలాన్‌బాటర్‌కు చేరుకున్నారు. ఈ పర్యటన భారత్ మరియు మంగోలియా దేశాల మధ్య ఉన్న సుదీర్ఘమైన వ్యూహాత్మక, ఆధ్యాత్మిక బంధాన్ని మరింత బలోపేతం చేయడానికి ఒక కీలక అడుగుగా నిలిచింది. ఉలాన్‌బాటర్ చేరుకున్న వెంటనే జైశంకర్‌కు మంగోలియా స్టేట్ సెక్రటరీ ముంఖ్‌తుషిగ్ ఇల్ఖానాజావ్ ఘన స్వాగతం పలికారు. ఈ పర్యటనలో భాగంగా ఆయన మంగోలియా దేశ అగ్రనాయకత్వంతో విస్తృతమైన చర్చలు జరిపారు. ముఖ్యంగా మంగోలియా విదేశాంగ మంత్రి బాట్‌సెట్‌సెగ్ బాట్ముంఖ్‌తో జరిపిన సమావేశం ఇరు దేశాల మధ్య ద్వైపాక్షిక సహకారంలో ఒక కొత్త అధ్యాయానికి తెరలేపింది.

ఈ ఉన్నత స్థాయి సమావేశంలో అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులు, కెపాసిటీ బిల్డింగ్, రక్షణ, భద్రత, సాంకేతికత మరియు మల్టీలేటరల్ ఫోరమ్స్‌లో ఇరు దేశాల ప్రగతిపై సమగ్ర సమీక్ష నిర్వహించారు. రెండు దేశాల మధ్య ఆర్థిక బంధాన్ని సరికొత్త ఎత్తుకు తీసుకెళ్లేందుకు గనులు, క్లీన్ ఎనర్జీ (స్వచ్ఛమైన ఇంధనం), అగ్రి ప్రాసెసింగ్ రంగాలలో ఉన్న అపారమైన అవకాశాలపై ఇరు నేతలు సుదీర్ఘంగా చర్చించారు. మంగోలియాను భారత్ ఒక "మూడవ పొరుగుదేశం" (Third Neighbour) మరియు అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగిన "ఆధ్యాత్మిక భాగస్వామి"గా భావిస్తుందని, ఈ సుహృద్భావ సంబంధాలను మరింత ముందుకు తీసుకెళ్లేందుకు న్యూఢిల్లీ ఎల్లప్పుడూ సిద్ధంగా ఉంటుందని జైశంకర్ స్పష్టం చేశారు. ఈ ద్వైపాక్షిక భాగస్వామ్యంలో అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైన 1.7 బిలియన్ డాలర్ల (సుమారు 170 కోట్ల డాలర్లు) భారతీయ లైన్ ఆఫ్ క్రెడిట్ సహాయంతో నిర్మిస్తున్న ఆయిల్ రిఫైనరీ ప్రాజెక్టు పురోగతిని ప్రత్యేకంగా సమీక్షించారు. మంగోలియా ఇంధన స్వయంసమృద్ధి సాధించడంలో మైలురాయిగా నిలిచే ఈ భారీ రిఫైనరీ ప్రాజెక్టు 2028 నాటికి పూర్తిస్థాయిలో అందుబాటులోకి రానుంది. దీనితో పాటు మంగోలియాలో భారత్ నిర్మిస్తున్న ఐసీటీ (ICT) సెంటర్, స్కూల్ మరియు పలు క్విక్ ఇంపాక్ట్ ప్రాజెక్టుల పురోగతిపై కూడా సానుకూల చర్చలు జరిగాయి.

అనంతరం జైశంకర్ మంగోలియా అధ్యక్షుడు ఖురేల్‌సుఖ్ ఉఖ్నాతో భేటీ అయ్యారు. ఈ సందర్భంగా భారత రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము, ప్రధాని నరేంద్ర మోదీల తరఫున ఆయనకు హృదయపూర్వక శుభాకాంక్షలు అందజేశారు. గత ఏడాది మంగోలియా అధ్యక్షుడు భారతదేశంలో జరిపిన 4 రోజుల పర్యటన ఇరు దేశాల వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యానికి సరికొత్త వేగాన్ని అందించిందని జైశంకర్ గుర్తుచేశారు. "అన్ని స్నేహాల కంటే ఆధ్యాత్మిక స్నేహం అత్యున్నతమైనది" అన్న అధ్యక్షుడి మాటలతో తాను పూర్తిగా ఏకీభవిస్తున్నట్లు జైశంకర్ సామాజిక మాధ్యమం 'ఎక్స్' (ట్విట్టర్) వేదికగా పేర్కొన్నారు. మంగోలియా ఇంటర్నేషనల్ సోలార్ అలయన్స్ మరియు ఇంటర్నేషనల్ బిగ్ క్యాట్ అలయన్స్‌లో భాగస్వామ్యం వహించడాన్ని భారత్ ఎంతో విలువైనదిగా భావిస్తోందని ఆయన కొనియాడారు.

ఈ పర్యటనలో భాగంగా జైశంకర్ మంగోలియా పార్లమెంట్ స్పీకర్ సందాగ్ బయాంబట్‌సోగ్ట్, విద్యాశాఖ మంత్రి ఎల్. ఎంఖ్-అమగలాన్ మరియు మాజీ అధ్యక్షుడు ఎన్. ఎంఖ్‌బయార్‌లను కూడా కలుసుకుని పార్లమెంటరీ మార్పిడి, విద్యా రంగాల్లో సహకారంపై చర్చించారు. అలాగే మంగోలియాలోనే అతిపెద్ద బౌద్ధ ఆరాధనా స్థలమైన చారిత్రాత్మక గందన్ మొనాస్టరీని సందర్శించి, అక్కడి చీఫ్ అబాట్ ఖంబా నోమున్ ఖాన్ గెషే లహరంపా డి. జవ్జాందోర్జీ ఆశీస్సులు తీసుకున్నారు. ఇరు దేశాల ప్రజల మధ్య ఉన్న బౌద్ధ సంస్కృతి ఆధారిత సంబంధాలను మరింత బలోపేతం చేయడంలో ఈ ఆధ్యాత్మిక సత్సంబంధాలు ఎంతో కీలకమని జైశంకర్ ఆకాంక్షించారు. మంగోలియా పర్యటన ముగించుకుని ఆయన బుధవారం నాడు రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కొరియా (దక్షిణ కొరియా) రాజధాని సియోల్‌కు బయలుదేరి వెళ్లనున్నారు. అక్కడ దక్షిణ కొరియా విదేశాంగ మంత్రి చో హ్యూన్‌తో భేటీ కావడంతో పాటు గురువారం నాడు జరిగే ప్రతిష్టాత్మక 'జెజూ ఫోరమ్ ఫర్ పీస్ అండ్ ప్రాస్పెరిటీ'లో కీలక ఉపన్యాసం చేయనున్నారు. ఏషియన్ భాగస్వామ్య దేశాలతో సంబంధాలను బలోపేతం చేయడంలో భారత్ చూపుతున్న దౌత్యపరమైన చొరవకు ఈ పర్యటన ఒక నిదర్శనం.