తెలుగు సినిమా చరిత్రలో కొన్ని పద్యాలు కేవలం వినడానికి మాత్రమే కాదు.. వాటిలోని భావాన్ని అర్థం చేసుకుంటే మనసును కదిలిస్తాయి. కులవివక్షపై ప్రశ్నలు సంధిస్తూ, సమానత్వాన్ని కాంక్షిస్తూ, మానవత్వమే అసలైన ధర్మమని చాటిచెప్పే అలాంటి అద్భుతమైన పద్యాల్లో ఒకటి ‘అంటరానితనంపు టడుగులో దిగబడ్డ కడజాతులకు ముక్తి కలుగజేసి..’ అంటూ సాగే పద్యం. 1966లో విడుదలైన పల్నాటి యుద్ధం చిత్రంలో బ్రహ్మన్న పాత్రధారి నందమూరి తారక రామారావు అభినయానికి, మహాకవి గుర్రం జాషువా రచనకు, గానగంధర్వుడు ఘంటసాల స్వరానికి కలిసిన ఈ పద్యం తెలుగు ప్రేక్షకుల మనసుల్లో ప్రత్యేక స్థానం సంపాదించుకుంది.
అంటరానితనంపుటడుగులో దిగబడ్డ
కడజాతులకు ముక్తి కలుగజేసి
ప్రజలరక్తము ద్రావు రణపిశాచంబుల
దశ దిశాంతములకు తరిమివేసి
పసివారలగు మిమ్ము పరిపాలకుల చేసి
కులమత ద్వేషాలు కూలద్రోసి
సకల మానవులకు శాంతి ప్రదంబైన
విశ్వశాంతి జ్యోతి వెలుగుజేసి
పావనంబగు మానవత్వము సృజించి
ధర్మమును ప్రతిష్ఠించునుద్యమము నాది
దానికపకృతిజేయు శత్రువుల నడుమ
మెలిగి సాగించు సంగ్రామమందు
ముంటిగా నూడజాలవు, మానవేంద్రా!
పల్నాటి చరిత్ర నేపథ్యంలో రూపొందిన పల్నాటి యుద్ధం సినిమాలో బ్రహ్మన్నగా ఎన్టీఆర్, నాయకురాలు నాగమ్మగా భానుమతి రామకృష్ణ నటించారు. పల్నాటి రాజ్యంలో అధికారం, రాజకీయ విభేదాలు, కులవివక్ష వంటి అంశాలు సంఘర్షణలకు కారణమవుతున్న సమయంలో బ్రహ్మన్న వ్యక్తిత్వంలోని సామాజిక సంస్కరణాభిలాష ఈ పద్యంలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
అంటరానితనంతో అణచివేతకు గురైన అట్టడుగు వర్గాలకు విముక్తి కల్పించాలని, ప్రజల రక్తాన్ని పీల్చే యుద్ధోన్మాదులను తరిమికొట్టాలని, కులమత ద్వేషాలను కూలదోసి అందరినీ సమానంగా చూసే సమాజాన్ని నిర్మించాలని బ్రహ్మన్న తన ఆశయాన్ని ప్రకటించే సందర్భంలో ఈ పద్యంలోని భావం మరింత ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంటుంది. ఇది కేవలం రాజ్యపాలన గురించి చేసే ప్రకటన కాదు.. సమాజం ఎలా ఉండాలనే దానిపై ఒక స్పష్టమైన దృక్పథం.
కులవివక్షపై ప్రశ్న.. సమానత్వం కోసం పిలుపు!
ఈ పద్యంలో మొదటి నుంచీ చివరి వరకు ఒక బలమైన సామాజిక సందేశం కనిపిస్తుంది. అంటరానితనం కారణంగా సమాజంలో అట్టడుగు స్థాయికి నెట్టబడిన ప్రజలకు విముక్తి కల్పించడం మొదటి లక్ష్యంగా కనిపిస్తుంది. పుట్టుక ఆధారంగా మనుషులను విడదీసే వ్యవస్థను ప్రశ్నిస్తూ, సమాజంలో ప్రతి ఒక్కరికీ గౌరవం, స్వేచ్ఛ, సమాన హక్కులు ఉండాలనే భావనను కవి ఆవిష్కరించారు.
ప్రజల రక్తాన్ని తాగే రణపిశాచులను దూరం చేయాలనే పంక్తుల్లో యుద్ధం పేరుతో ప్రజలను బలిచేసే అధికార దాహంపై నిరసన కనిపిస్తుంది. అదే సమయంలో చిన్నవారైన ప్రజలను పాలకులుగా తీర్చిదిద్దడం, కులమత ద్వేషాలను కూల్చివేయడం, సకల మానవులకు శాంతిని అందించే విశ్వశాంతి జ్యోతిని వెలిగించడం వంటి భావాలు ఈ పద్యాన్ని మరింత ఉన్నత స్థాయికి తీసుకెళ్తాయి.
మానవత్వమే ధర్మం.. బ్రహ్మన్న ఆశయం ఇదే!
‘పావనంబగు మానవత్వము సృజించి ధర్మమును ప్రతిష్ఠించు ఉద్యమము నాది’ అనే భావం ఈ పద్యానికి ప్రాణం అని చెప్పవచ్చు. మానవత్వాన్ని పెంపొందించి, ధర్మాన్ని నిలబెట్టే ఉద్యమమే తన లక్ష్యమని బ్రహ్మన్న ప్రకటిస్తాడు. ఆ ఆశయానికి అడ్డుగా నిలిచే శత్రువుల మధ్య ఉన్నప్పటికీ పోరాటాన్ని కొనసాగిస్తాననే దృఢ సంకల్పం చివరి పంక్తుల్లో వ్యక్తమవుతుంది.
ఈ మాటల్లో బ్రహ్మన్న కేవలం వీరుడిగా మాత్రమే కనిపించడు. అన్యాయాన్ని ప్రశ్నించే వ్యక్తిగా, సామాజిక మార్పును కోరుకునే సంస్కర్తగా కూడా కనిపిస్తాడు. అందుకే ఈ పద్యం కథలోని ఒక ఘట్టాన్ని దాటి, సమానత్వం, సామాజిక న్యాయం, మానవ గౌరవం వంటి విలువలకు ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.
గుర్రం జాషువా తెలుగు సాహిత్యంలో సామాజిక స్పృహకు, కులవివక్ష వ్యతిరేక భావజాలానికి ప్రత్యేక గుర్తింపు తెచ్చిన మహాకవి. ఆయన రచనల్లో అణగారిన వర్గాల బాధలు, మానవ గౌరవం, సమానత్వం ప్రధానంగా కనిపిస్తాయి. అంటరానితనం వంటి సామాజిక రుగ్మతలను ఆయన తన కవిత్వం ద్వారా నిర్భయంగా ప్రశ్నించారు.
అలాంటి భావజాలం పల్నాటి యుద్ధం సినిమాలోని ఈ పద్యంలోనూ ప్రతిధ్వనిస్తుంది. ఒక చారిత్రక పాత్ర నోట పలికించినప్పటికీ, అందులోని సందేశం సమకాలీన సమాజానికి కూడా వర్తిస్తుంది. కులం, మతం, పుట్టుక ఆధారంగా మనుషులను తక్కువగా చూడకూడదనే ఆలోచనను పద్యరూపంలో బలంగా చెప్పడం జాషువా రచనా ప్రతిభకు నిదర్శనం.
ఘంటసాల గళం.. ఎన్టీఆర్ అభినయం.. పద్యానికి ప్రాణం!
ఈ పద్యం చిరస్థాయిగా నిలవడంలో గుర్రం జాషువా రచనతో పాటు ఘంటసాల గానం, ఎన్టీఆర్ అభినయం కూడా కీలక పాత్ర పోషించాయి. ఘంటసాల గంభీరమైన స్వరం పద్యంలోని ఆవేశాన్ని, ఆవేదనను, ఆశయాన్ని శ్రోతలకు చేరవేస్తుంది. ఎన్టీఆర్ తన వాచకం, ముఖకవళికలు, పాత్రకు తగిన గంభీరతతో బ్రహ్మన్న వ్యక్తిత్వాన్ని తెరపై ఆవిష్కరించారు. సాలూరి రాజేశ్వరరావు సంగీతం అందించిన ఈ చిత్రంలో జాషువా రాసిన ఇతర పద్యాలు కూడా ఉన్నాయి. అయితే అంటరానితనంపై ప్రశ్నిస్తూ, మానవత్వాన్ని ఉన్నతంగా నిలబెట్టే ఈ పద్యం భావపరంగా ప్రత్యేక ఆకర్షణను కలిగి ఉంది.
ఇన్నేళ్లయినా ఈ పద్యం ఎందుకు గుర్తుండిపోయింది?
1966లో విడుదలైన సినిమా నుంచి వచ్చిన ఈ పద్యాన్ని నేటికీ గుర్తుచేసుకోవడానికి ప్రధాన కారణం అందులోని సామాజిక సందేశం. కాలం మారినా కులవివక్ష, అసమానతలు, మానవ సంబంధాల్లో వివక్ష వంటి అంశాలపై చర్చ కొనసాగుతూనే ఉంది. అలాంటి పరిస్థితుల్లో సమానత్వం, శాంతి, మానవత్వం గురించి చెప్పే ఈ పద్యం తన ప్రాసంగికతను కోల్పోలేదు.
ఈ పద్యం ఎంతమంది విన్నారు, ఎన్ని సార్లు ప్రసారమైంది అనే నిర్ధారిత గణాంకాలు అందుబాటులో లేకపోయినా, తెలుగు సినీ పద్యాల గురించి చర్చ వచ్చినప్పుడు ప్రస్తావించదగిన రచనగా దీనికి గుర్తింపు ఉంది. ముఖ్యంగా ఎన్టీఆర్ నటన, ఘంటసాల గానం, జాషువా సాహిత్యం కలిసిన ఈ సమ్మేళనం పాత తెలుగు సినిమా అభిమానులకు ప్రత్యేకమైన అనుభూతిని అందిస్తుంది.
మొత్తానికి, ‘పల్నాటి యుద్ధం’లోని ఈ పద్యం ఒక పాత్ర తన ఆశయాన్ని ప్రకటించే సన్నివేశం మాత్రమే కాదు. అంటరానితనాన్ని అంతం చేయాలని, కులమత భేదాలను అధిగమించాలని, ప్రతి మనిషికీ గౌరవం దక్కాలని కోరుకునే సామాజిక ఆకాంక్షకు ప్రతిరూపం. యుద్ధాలకంటే శాంతి గొప్పదని, కులాలకంటే మానవత్వం గొప్పదని చాటిచెప్పే ఈ పద్యం.. తెలుగు సినిమా చరిత్రలో గుర్తుంచుకోవాల్సిన ఆణిముత్యాల్లో ఒకటి.
[Palnati Yuddham 1966, NTR Famous Padyam, Gurram Jashuva Poems, Ghantasala Padyalu, NTR Brahmanna Dialogue, Telugu Movie Padyalu, Palnati Yuddham Movie Facts]
