ఆడవారిని ప్రకృతిలా భావిస్తారు.  శక్తిగా పూజిస్తారు.  అలాంటి ఆడవారి గౌరవార్థం, వారికి ప్రత్యేక గుర్తింపు,  వారి హక్కులు,  వారి లక్ష్యాలు, వారి కలల గురించి ప్రోత్సాహం ఇచ్చేందుకు.. ఇలా ఎన్నో అంశాలు దృష్టిలో ఉంచుకుని మహిళా దినోత్సవాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.  ప్రతి సంవత్సరం మార్చి 8న జరుపుకునే అంతర్జాతీయ మహిళా దినోత్సవం  సామాజిక, ఆర్థిక, రాజకీయ, సాంస్కృతిక రంగాలతో సహా వివిధ రంగాలలో మహిళల విజయాలను, ప్రయత్నాలను గౌరవించడానికి ఒక ప్రపంచ వేదికగా పనిచేస్తుంది. 2025 సంవత్సరానికి " మహిళలు,  బాలికలకు హక్కులు. సమానత్వం. సాధికారత" అనే థీమ్ ప్రముఖంగా నిలిచింది.  అంతర్జాతీయ మహిళా దినోత్సవం సందర్భంగా మహిళల గురించి కొన్ని విషయాలు తెలుసుకుంటే..

మహిళా దినోత్సవం..

 బీజింగ్ డిక్లరేషన్ అండ్ ప్లాట్‌ఫామ్ ఫర్ యాక్షన్ (1995) ను స్వీకరించినప్పటి నుండి లింగ సమానత్వాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లడానికి  మహిళాదినోత్సవానికి ప్రాధాన్యత ఏర్పడింది. ఈ వార్షికోత్సవం చట్టపరమైన సంస్కరణలు, ఆర్థిక విషయాలు, సామాజిక సమానత్వం,  లింగ వివక్షతలకు వ్యతిరేకంగా పోరాటంలో సాధించిన పురోగతిని అంచనా వేయడానికి ఉపయోగపడుతుంది.

భారతదేశంలో..

భారతదేశం మహిళా కేంద్రీకృత అభివృద్ధి నుండి మహిళలు చురుకుగా పురోగతిని నడిపించే  వైపు దృష్టి సారిస్తోంది. ఈ పరివర్తన విధాన చట్రాలు, శాసన పురోగతులు,  విద్య, ఆర్థిక సంస్కరణలు,  నాయకత్వాన్ని ప్రోత్సహించే అట్టడుగు స్థాయి నుండి తీసుకునే చొరవలో కనిపిస్తుంది. 2025 మహిళాదినోత్సవానికి ముందు, ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోడీ మహిళలు తమ విజయగాథలను నమో యాప్ ఓపెన్ ఫోరమ్ ద్వారా పంచుకోవాలని ప్రోత్సహించారు . మార్చి 8న వారి విజయాలను ప్రేరేపించే, ప్రదర్శించే వేదికను అందించారు.

లింగ సమానత్వం.. చట్టాలు..

అంతర్జాతీయంగా లింగ సమానత్వాన్ని సాధించడానికి వివిధ చట్టాలను ప్రపంచ వ్యాప్తంగా చేసిన ఏర్పాటులో భారతదేశం కూడా ప్రముఖంగా ఉంది.

*మానవ హక్కుల సార్వత్రిక ప్రకటన (1948)
*మహిళలపై అన్ని రకాల వివక్షత నిర్మూలనపై సమావేశం (CEDAW), 1979
*బీజింగ్ డిక్లరేషన్ అండ్ ప్లాట్‌ఫామ్ ఫర్ యాక్షన్ (1995)
*UN సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలు (ఎజెండా 2030)

మహిళా సాధికారతకు ప్రభుత్వ చట్టాలు..

విద్యా హక్కు చట్టం, 2009:  ఉచిత,  తప్పనిసరి విద్య రెండూ హామీ ఇవ్వబడ్డాయి.

బేటీ బచావో బేటీ పడావో (BBBP): బాలికల విద్యను పెంపొందించడానికి, బాల-లింగ నిష్పత్తిని మెరుగుపరచడానికి చొరవలు కీలకమైనవి.

సమగ్ర శిక్షా అభియాన్: ప్రీ-స్కూల్ నుండి 12వ తరగతి వరకు పాఠశాల విద్యను పెంపొందించడం, సమానత్వం,  నాణ్యమైన అభ్యాసాన్ని నిర్ధారించడం.

జాతీయ విద్యా విధానం (NEP) 2020: రాజ్యాంగ విలువల ప్రకారం న్యాయమైన, సమ్మిళితమైన,  వైవిధ్యమైన సమాజాన్ని నిర్మించడంలో సహాయపడే బాధ్యతాయుతమైన,  చురుకైన పౌరులను తయారు చేయడం దీని లక్ష్యం.

భారతదేశంలో మహిళా ఆరోగ్య విజయాలు..

భారతదేశంలో ప్రసూతి మరణాల రేటు ఎక్కువగా ఉండేది. అయితే 2014-16,  2018-20 మధ్య ప్రసూతి మరణాల రేటు (MMR) వరుసగా 130 నుండి 97కి తగ్గింది .

 5 సంవత్సరాలలోపు పిల్లల మరణాల రేటు (U5MR) 2015లో 43 నుండి 2020లో 32కి పడిపోయింది .

మహిళల ఆయుర్దాయం 71.4 సంవత్సరాలకు (2016-20) పెరిగింది, 2031-36 నాటికి అంచనాలు 74.7 సంవత్సరాలకు చేరుకుంటాయని అంటున్నారు.

ఆర్థిక సాధికారత & ఆర్థిక చేరిక మహిళల స్వాతంత్య్రాన్ని,  భద్రతను కల్పించడంలో ఆర్థిక స్వయం ప్రతిపత్తి కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.

భారత శ్రామిక శక్తిలో మహిళలు..

భారతదేశంలో మహిళలు ఇప్పుడు నేషనల్ డిఫెన్స్ అకాడమీ (NDA)లో చేరడానికి, పోరాట పాత్రలను పోషించడానికి,  భారత సాయుధ దళాలలో భాగంగా సైనిక్ పాఠశాలల్లో చేరడానికి అవకాశం కలిగి ఉన్నారు.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా 5% మంది పైలట్లతో పోలిస్తే, భారతదేశంలో 15% మంది మహిళలు ఉన్నారు.

స్టార్టప్‌లలో మహిళలను ప్రోత్సహించడానికి SIDBI నిధులలో 10% మహిళలు నేతృత్వంలోని సంస్థలకు కేటాయించబడ్డాయి.

                                   *రూపశ్రీ.