తెలుగు రాష్ట్రాల్లో అత్యంత వైభవంగా జరుపుకునే పండుగలలో విజయదశమి లేదా దసరాకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. శరన్నవరాత్రుల ముగింపు సందర్భంగా నిర్వహించే ఈ పండుగలో ఎన్నో రకాల సంప్రదాయాలు, ఆచారాలు కనిపిస్తాయి. అయితే ఈ ఆచారాల వెనుక కేవలం భక్తి భావమే కాకుండా, లోతైన సామాజిక, శాస్త్రీయ కోణాలు దాగి ఉన్నాయి.

దసరా వేడుకల్లో భాగంగా మనం పాటించే ప్రతి ఆచారం వెనుక ఒక విశేషమైన అంతరార్థం ఉంది. ముఖ్యంగా బంధాలను బలోపేతం చేయడం, ప్రకృతిని రక్షించడం, వృత్తి ధర్మాన్ని గౌరవించడం వంటి ఉన్నత భావాలు వీటిలో నిక్షిప్తమై ఉన్నాయి. ఈ సంప్రదాయాలను తరతరాలుగా పాటిస్తూ వస్తున్నప్పటికీ, వాటి వెనుక ఉన్న అసలైన పరమార్థాన్ని తెలుసుకోవడం చాలా అవసరం.

పండుగ రోజున పెద్దల ఆశీర్వాదం తీసుకుంటూ జమ్మి ఆకులను ఇచ్చిపుచ్చుకోవడం అలాయ్‌-బలాయ్‌ సంప్రదాయంలో ఒక భాగం. ఇలా చేయడం వల్ల సమాజంలో పరస్పర ప్రేమ, ఐక్యత పెరుగుతాయి. బంధుమిత్రుల మధ్య ఉన్న చిన్నపాటి మనస్పర్థలు తొలగిపోయి, బంధాలు మరింత బలపడతాయని పెద్దలు నమ్ముతారు.

ఇక ఆయుధ పూజ కూడా ఈ పండుగలో అత్యంత కీలకమైన ఘట్టం. రోజూ మనకు జీవనోపాధిని, ఆదాయాన్ని అందించే పనిముట్లకు, యంత్రాలకు ఈ రోజు ప్రత్యేకంగా పూజలు చేస్తారు. వాటిని శుభ్రపరిచి కృతజ్ఞతలు తెలపడంతో పాటు, భవిష్యత్తులోనూ వాటిని చక్కగా సంరక్షించుకోవాలనే స్పృహను ఈ ఆచారం కలిగిస్తుంది.

ఇక విజయదశమి రోజు నిర్వహించే రావణ దహన వేడుకలు కేవలం సాంస్కృతిక కార్యక్రమం మాత్రమే కాదు. చెడుపై మంచి సాధించిన విజయానికి ఇది ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. ఈ వేడుకలు ప్రజల్లో నూతన ఉత్సాహాన్ని నింపి, జీవితంలో ఎలాంటి కష్టాలనైనా ఎదుర్కొనేందుకు సానుకూల దృక్పథాన్ని (పాజిటివ్ ఇంటెంట్) పెంపొందిస్తాయి.

అలాగే, దసరా రోజున పాలపిట్ట దర్శనం ఇవ్వడాన్ని ఒక గొప్ప శుభసంకేతంగా భావిస్తారు. కేవలం ఆధ్యాత్మిక నమ్మకమే కాకుండా, దీని వెనుక పర్యావరణ రక్షణ కోణం కూడా ఉంది. ఈ పక్షులు పంటలకు హాని చేసే కీటకాలను ఆహారంగా తీసుకుంటూ, రైతులకు మేలు చేస్తాయని శాస్త్రీయంగానూ నిరూపితమైంది.

మనం పాటిస్తున్న ప్రతి పండుగ సంప్రదాయం వెనుక మన పూర్వీకుల గొప్ప దూరచూపు ఉంది. ఆధునిక కాలంలోనూ ఈ సాంస్కృతిక విలువలను కాపాడుకోవడం ద్వారా మన సంప్రదాయాలను భావితరాలకు అందించవచ్చు.

రాబోయే రోజుల్లో కూడా ఈ పండుగ ఆచారాలు మరింత సర్థకతను సంతరించుకుని, సమాజంలో శాంతియుత వాతావరణాన్ని పెంపొందిస్తాయని ఆశిద్దాం. పండుగలు కేవలం వినోదానికి మాత్రమే కాకుండా, మానవ సంబంధాలను పెంచడానికి వేదికలు కావాలని ప్రజలు కోరుకుంటున్నారు.

[ Dussehra rituals, Vijayadashami special features, importance of Jammi leaves, meaning of Ayudha Puja, auspicious sign of Palapitta, Telugu News, Telugu One ]