తెలుగు చలనచిత్ర చరిత్రలో అత్యంత భావోద్వేగభరితమైన, క్లాసిక్ ప్రేమకావ్యాల్లో 'నిరీక్షణ' చిత్రానికి ఒక ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది. ప్రముఖ దర్శకుడు బాలు మహేంద్ర దర్శకత్వంలో రూపుదిద్దుకున్న ఈ సినిమా, కేవలం ఒక కథ మాత్రమే కాదు.. అది ఒక స్వచ్ఛమైన అనుభూతి. భానుచందర్, అర్చన జంటగా నటించిన ఈ చిత్రం విడుదలైన 40 సంవత్సరాల తర్వాత కూడా ప్రేక్షకులను విశేషంగా ఆకట్టుకుంటూనే ఉంది. ముఖ్యంగా ఈ చిత్రంలో చూపించిన ప్రేమలోని ఆర్తి, నిరీక్షణలోని వేదన, చివరి ఘట్టంలో లభించే ఊరట ప్రతి ఒక్కరి హృదయాలను పిండేస్తాయి. పచ్చని అడవుల నేపథ్యం, ప్రకృతి అందాలు, అంతకుమించిన సంగీతం ఈ సినిమాను ఒక అద్భుత కావ్యంగా మార్చాయి.

ఈ కథలో హీరో మురళి (భానుచందర్) ఒక ఫారెస్ట్ ఆఫీసర్. అనుకోని పరిస్థితుల్లో ఒక నేరానికి గురై జైలు శిక్ష అనుభవిస్తాడు. ఆయనను ప్రాణంగా ప్రేమించిన తులసి (అర్చన) అనే గిరిజన యువతి అతని రాక కోసం ఎంతో ఆశగా ఎదురుచూస్తుంటుంది. దాదాపు పది సంవత్సరాల సుదీర్ఘ కాలం జైలు జీవితం గడిపిన మురళి, చివరకు విడుదలయ్యే సమయం ఆసన్నమవుతుంది. జైలు నుండి బయటకు వచ్చిన మురళి మనసులో అనేక సందేహాలు, భయాలు సుడులు తిరుగుతాయి. తులసి తన కోసం ఇంకా వేచి ఉందా? లేదా తను వేరే పెళ్లి చేసుకుని పిల్లలతో సంతోషంగా జీవితాన్ని గడుపుతోందా? అనే ప్రశ్నలు అతనిని తీవ్రంగా వేధిస్తాయి. ఒకవేళ తులసి వేరే ఒకరి భార్యగా స్థిరపడితే, తాను వెళ్లి ఆమె జీవితంలో అశాంతి నింపకూడదని మురళి భావిస్తాడు.

అందుకే మురళి జైలు నుంచి తన ఊరికి వెళ్తున్న బస్సు ప్రయాణంలో తులసికి ఒక లేఖ రాస్తాడు. ఆ లేఖలో ఆయన అత్యంత భావోద్వేగంగా ఒక నిబంధన విధిస్తాడు. "నా ప్రియమైన తులసీ, ఒకవేళ నువ్వు ఇంకా నా కోసమే వేచి ఉంటూ, నన్నే ప్రేమిస్తూ ఉంటే... మన ఊరి చివరన మనం ఎప్పుడూ కలుసుకునే రావి చెట్టు కింద, శ్రీకృష్ణుడి విగ్రహం ముందు ఒకే ఒక్క దీపం వెలిగించి ఉంచు. ఆ దీపం కాంతి చూసి నువ్వు నాకోసం వేచి ఉన్నావని గ్రహించి పరుగెత్తుకుంటూ నీ దగ్గరకు వస్తాను. ఒకవేళ అక్కడ దీపం లేకపోతే, నీకు పెళ్లయి భర్త, పిల్లలతో సంతోషంగా ఉన్నావని భావించి, నీ జీవితానికి ఆటంకం కలగకుండా నేను మౌనంగా వెనుతిరిగి వెళ్ళిపోతాను" అని రాస్తాడు. బస్సు ఆ చెట్టు వైపు సాగిపోతున్న కొద్దీ మురళి గుండె చప్పుడు వేగమవుతుంది. చీకటి పడుతున్న వేళ అతని మనసులో భయం, ఆశ రెండూ పోటీపడతాయి.

బస్సు ఆ రావి చెట్టు సమీపానికి చేరుకోగానే, సీటు కిటికీ పక్కన కూర్చున్న మురళి ధైర్యం చేసి బయటకు చూస్తాడు. అక్కడ అతనికి కనిపిస్తుంది ఒకే ఒక్క దీపం కాదు... చీకటిని చీల్చుకుంటూ వందలాది, వేలాది ప్రమిదల కాంతులు అక్కడ వెలుగుతుంటాయి. 

పది సంవత్సరాల సుదీర్ఘ కాలం పాటు ఆమె పడిన నిరీక్షణకు, స్వచ్ఛమైన ప్రేమకు దక్కిన ఆ విజయాన్ని చూసి మురళి కళ్లెంబడి ఆనందబాష్పాలు రాలుతాయి. బస్సు దిగి ఆమె వైపు పరుగెత్తుకుంటూ వెళ్లే ఆ క్లైమాక్స్ దృశ్యం భారతీయ సినిమాలో అత్యంత భావోద్వేగభరితమైన ఘట్టాల్లో ఒకటిగా నిలిచిపోయింది.

ఈ సినిమా విజయంలో ఇళయరాజా అందించిన సంగీతం కీలక పాత్ర పోషించింది. ఆకాశం ఏనాటిదో, చుక్కల్లే తోచావే వంటి పాటలు ఇప్పటికీ శ్రోతల హృదయాల్లో మారుమోగుతూనే ఉన్నాయి. బాలు మహేంద్ర కెమెరా పనితనం, నాచురల్ లైటింగ్, లొకేషన్లు ప్రేక్షకులను నేరుగా ఆ ప్రకృతి ఒడిలోకి తీసుకెళ్తాయి. 2 గంటల 15 నిమిషాల నిడివి ఉన్న ఈ చిత్రం భావోద్వేగ పూరితమైన అనుభూతిని ఇస్తుంది. నిజమైన ప్రేమకు కాలం కూడా లొంగిపోతుందని నిరూపించే ఈ 'నిరీక్షణ' చిత్రం ఎప్పటికీ తెలుగు చలనచిత్ర రంగానికి ఒక రత్నం లాంటిది.

 

 

Nireekshana Movie, Balu Mahendra, Bhanu Chander, Archana