దేశ సమకాలీన రాజకీయాల్లో  ప్రాధాన్యత కలిగిన ఇద్దరు అగ్రనేతలు.. నరేంద్ర మోదీ మరియు రాహుల్ గాంధీ జాతీయ రాజకీయాల్లో తమ ప్రయాణాన్ని ఆరంభిస్తున్న తొలి రోజుల్లోనే, వారి భవిష్యత్తు, నాయకత్వ పటిమపై విదేశీ దౌత్యవేత్తలు ఆసక్తి కనబరిచారు. 2005, 2007 మధ్య కాలంలో భారతదేశంలో పనిచేసిన అమెరికన్ దౌత్యవేత్తలు, ఆనాటి గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రి నరేంద్ర మోదీతో పాటు కాంగ్రెస్ పార్టీ వారసుడిగా రాజకీయాల్లోకి వస్తున్న రాహుల్ గాంధీల రాజకీయ వ్యూహాలు, ప్రజాదరణ, పాలనా ముద్రపై వరుసగా రహస్య నివేదికలను పంపారు. 2010, 2011 కాలంలో వికీలీక్స్ ద్వారా బహిర్గతమైన ఈ వర్గీకృత దౌత్య కేబుల్స్, ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ప్రజాస్వామ్య దేశమైన భారతదేశ రాజకీయ భవిష్యత్తును   అగ్రరాజ్యం అమెరికా ఏ రీతిలో విశ్లేషించిందో స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

 దాదాపు రెండు దశాబ్దాల కాలం పూర్తయిన ఈ తరుణంలో, నాటి దౌత్యవేత్తల అంచనాలు నేటి రాజకీయ వాస్తవాలతో ఏ మేరకు ఏకీభవించాయి, ఎక్కడ వ్యత్యాసాలు చూపాయో పరిశీలించడం  ఆసక్తికరం.  అమెరికా దౌత్య కేబుల్స్ సేకరించిన సమాచారం ప్రకారం, నరేంద్ర మోదీ విషయానికొస్తే అటు పరిపాలనా నిపుణుడిగా ప్రశంసలు, ఇటు మత ఘర్షణల  ఆరోపణలు అనే  ద్వంద్వ కోణాలు నివేదికల్లో వ్యక్తమయ్యాయి. 2006 నవంబర్ నాటి కేబుల్స్‌లో ముంబైలోని అమెరికా కాన్సుల్ జనరల్ మైఖేల్ ఓవెన్ వ్యాఖ్యానిస్తూ, మోదీ తనను తాను అవినీతి రహిత, సమర్థవంతమైన నిర్వాహకుడిగా ముద్ర వేసుకున్నారని పేర్కొన్నారు. గుజరాత్‌లో మెరుగైన రహదారులు, నిరంతర విద్యుత్ సరఫరా, మౌలిక వసతుల కల్పన,   ఆర్థిక వృద్ధి సాధించడం ద్వారా పారిశ్రామిక రంగానికి అనుకూలమైన వాతావరణాన్ని సృష్టించారని ఆ నివేదికలు స్పష్టం చేశాయి. అలాగే  భవిష్యత్ లో బీజేపీలో  మోదీ  జాతీయ స్థాయి పాత్ర పోషించడం ఖాయమని, పార్టీకి పునరుజ్జీవం తీసుకరాగల ఏకైక నాయకుడిగా బీజేపీ, ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ వర్గాలు మోడీని చూస్తున్నాయనీ   అమెరికా దౌత్యవేత్తలు ముందస్తుగానే గ్రహించారు.  

మరోవైపు, 2002 గుజరాత్ ఘటనల ఆధారంగా 2005లో అమెరికా ప్రభుత్వం ఇమ్మిగ్రేషన్ అండ్ నేషనాలిటీ యాక్ట్ కింద మోదీ వీసాను రద్దు చేసిన నేపథ్యాన్ని కూడా ఈ కేబుల్స్ సమగ్రంగా ప్రస్తావించాయి. 2006 గాంధీనగర్ సమావేశంలో అమెరికన్ ప్రతినిధులు మత సామరస్యం, మానవ హక్కుల అంశాన్ని లేవనెత్తినప్పుడు, మోదీ ఆ ఘటనలను రాష్ట్ర అంతర్గత అంశంగా పేర్కొంటూనే, మానవ హక్కుల విషయంలో విదేశీ విమర్శలను తోసిపుచ్చారని కేబుల్స్ ఉటంకించాయి. ఈ క్రమంలోనే, కాంగ్రెస్ పార్టీకి చెందిన స్థానిక నేతలు సైతం గుజరాత్‌లో మోదీ ప్రజాదరణను, ఆయన అవినీతి రహిత పాలనా శైలిని దాచలేకపోయారని, ఆయన ఉన్నంతకాలం అక్కడ తమ పార్టీ గెలవడం కష్టమని వ్యాఖ్యానించిన విషయాలను యుఎస్ అధికారులు తమ  నివేదికల్లో పొందుపరిచారు.  రాహుల్ గాంధీ రాజకీయ అరంగేట్రం,  ఆయన తొలినాళ్ల ప్రచారంపై అమెరికా దౌత్యవేత్తలు భిన్నమైన అభిప్రాయాలను నమోదు చేశారు. 

2005,  2007 వరకు పంపిన నివేదికలలో, ముఖ్యంగా 2007 ఉత్తరప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికల ప్రచార సమయంలో ఆయన చేసిన కొన్ని వ్యాఖ్యలను వివాదాస్పదమైనవిగా పేర్కొన్నారు. బాబ్రీ మసీదు కూల్చివేత అంశం,  పాకిస్తాన్ విభజన సంబంధిత వ్యాఖ్యలు రాహుల్ రాజకీయ పరిణతి లేమిని సూచిస్తున్నాయని, పార్టీలోని కొన్ని అంతర్గత వర్గాలు సైతం ఆయన నాయకత్వ పటిమపై అప్పట్లో సందేహాలు వ్యక్తం చేశాయని యుఎస్ కేబుల్స్ పేర్కొన్నాయి. ఆ సమయంలో కాంగ్రెస్ వ్యూహాలు ప్రతికూల ఫలితాలు  ఇచ్చాయని నివేదించిన దౌత్యవేత్తలు, రాహుల్ గాంధీని ఆరంభంలో ఒక అనుభవం లేని నాయకుడిగా అంచనా వేశారు. 

అయితే, 2009 లోక్‌సభ ఎన్నికల అనంతర పరిణామాలతో అమెరికా దౌత్య వర్గాల అంచనాలో స్పష్టమైన మార్పు కనిపించింది. మే 2009 నాటి రహస్య కేబుల్స్‌లో అమెరికా ఛార్జ్ డి అఫైర్స్ పీటర్ బర్లీ వ్యాఖ్యానిస్తూ..  రాహుల్ గాంధీ క్రమంగా రాజకీయ అనుభవాన్ని సమకూర్చుకున్నారని, స్పష్టమైన సందేశంతో ప్రజల్లోకి వెళ్లే నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శిస్తున్నారని రాసుకొచ్చారు. పార్టీ ప్రక్షాళన, యువ నాయకత్వాన్ని ప్రోత్సహించడం, వివిధ రాష్ట్రాల పాలనా నమూనాలను అధ్యయనం చేయడం ద్వారా ఆయన వ్యూహాత్మక దృష్టిని పెంపొందించుకున్నారని దౌత్యవేత్తలు  విశ్లేషణను సవరించుకున్నారు. ఈ మార్పులు కేబుల్స్ యొక్క తాత్కాలిక స్వభావాన్ని, కాలక్రమేణా మారుతున్న రాజకీయ సమీకరణాలను ప్రతిబింబిస్తాయి.  చట్టపరమైన మరియు దౌత్యపరమైన కోణంలో చూస్తే, ఈ కేబుల్స్ అమెరికా యొక్క విదేశాంగ విధానాలు,  అంతర్గత చట్టాల అమలు తీరును ప్రతిబింబించాయి. 1998 నాటి ఇంటర్నేషనల్ రిలీజియస్ ఫ్రీడమ్ యాక్ట్ ప్రాతిపదికన మోదీ వీసాపై విధించిన నిషేధం, ఆ తర్వాత భారత అత్యున్నత న్యాయస్థానం సుప్రీంకోర్టు నియమించిన ప్రత్యేక దర్యాప్తు బృందం (SIT) విచారణలు వంటి పరిణామాలు చారిత్రక ఘట్టాలుగా మిగిలాయి. 2012లో సిట్  నివేదిక మోదీకి క్లీన్ చిట్ ఇవ్వడం, 2022లో సుప్రీంకోర్టు దానిని సమర్థించడంతో న్యాయపరమైన ప్రక్రియలు పూర్తయ్యాయి. అదే సమయంలో, రాహుల్ గాంధీపై కేబుల్స్ రాసిన వ్యాఖ్యలు కేవలం రాజకీయ ప్రదర్శన ఆధారిత విశ్లేషణలే తప్ప ఎలాంటి చట్టపరమైన అంశాలకు సంబంధించినవి కావు.  

ఈ రహస్య పత్రాలు 2010 మరియు 2011 లలో వికీలీక్స్ ద్వారా ప్రచురితమై  ది ఇండియా కేబుల్స్ పేరుతో వెలుగులోకి వచ్చినప్పుడు, భారత రాజకీయాల్లో  పెద్ద అలజడినే సృష్టించాయి. ప్రధాన రాజకీయ పార్టీలు తమ తమ రాజకీయ కథనాలకు అనుగుణంగా వీటిని ప్రచార సాధనాలుగా ఉపయోగించుకున్నాయి. అధికార, ప్రతిపక్షాలు తమకు అనుకూలమైన భాగాలను మాత్రమే ఉదహరిస్తూ పరస్పర విమర్శలకు దిగాయి. ఏదేమైనప్పటికీ, ఒక విదేశీ శక్తి భారత్ వంటి ప్రజాస్వామ్య దేశపు నాయకత్వ మార్పులను ఎంత నిశితంగా పరిశీలిస్తుందో చెప్పడానికి ఈ సమాచారం ఒక నిదర్శనంగా నిలిచింది.  రెండు దశాబ్దాల తదనంతర పరిణామాలను గమనిస్తే, దౌత్య కేబుల్స్ చేసిన అంచనాలు పాక్షికంగా నిజమవ్వడమే కాక, కొన్ని విషయాల్లో రాజకీయ వాస్తవాలు ఆ అంచనాలను దాటి ముందుకు సాగాయి. నరేంద్ర మోదీ గుజరాత్ పరిధిని దాటి జాతీయ రాజకీయాల్లో కీలక శక్తిగా ఎదిగి, వరుసగా 2014, 2019, మరియు 2024 ఎన్నికల్లో విజయం సాధించి వరుసగా మూడోసారి భారత ప్రధానిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు. నాటి కేబుల్స్ ఊహించిన విధంగానే ఆయన జాతీయ నేతగా రూపాంతరం చెందారు. 

మరోవైపు రాహుల్ గాంధీ, తొలినాటి ప్రతికూల విమర్శలను దాటుకుంటూ, ప్రస్తుతం లోక్‌సభలో ప్రధాన ప్రతిపక్ష నాయకుడిగా కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నారు.  ఈ దౌత్య కేబుల్స్ మనకు నేర్పే ప్రధాన పాఠం ఏమిటంటే.. రాజకీయ భవిష్యత్తు అనేది కేవలం ప్రారంభ అంచనాలు, వంశపారంపర్య హోదాలు,  విదేశీ విశ్లేషణల ద్వారా ఖరారు కాదు. ప్రజాస్వామ్యంలో నిరంతర ప్రజాక్షేత్ర పోరాటాలు, పాలనా సమర్థత, సంస్థాగత నిర్మాణం మరియు మారుతున్న పరిస్థితులకు అనుగుణంగా వ్యూహాలను మార్చుకునే నేర్పు మాత్రమే నాయకుల భవిష్యత్తును నిర్ణయిస్తాయి. 2005 నాటి సీక్రెట్ కేబుల్స్ నుండి నేటి 2026 నాటి రాజకీయ యదార్థాల వరకు సాగిన ఈ ప్రయాణం, భారత రాజకీయాల గమనంలో విశ్లేషకులకు మరియు పాఠకులకు ఒక విలక్షణమైన చారిత్రక రికార్డుగా నిలిచిపోతుంది. 

 -సీతారాం కంఠంనేని 

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి మా https://TeluguOne.com  పోర్టల్‌ను అనుసరించండి, మీ స్నేహితులతో పంచుకోండి, అలాగే మీ విలువైన అభిప్రాయాలను తెలియజేయండి.   

[WikiLeaks India Cables, Narendra Modi US Visa,Rahul Gandhi Political Career, US Diplomatic Cables,  Indian Politics Analysis, Telugu One]