ప్రపంచ రాజకీయ వేదికపై అమెరికా అజేయ శక్తిగా వెలుగొందిన రోజులు ముగిసిపోతున్నాయా అనే సరికొత్త చర్చకు అమెరికా మాజీ విదేశాంగ మంత్రి ఆంటోనీ బ్లింకెన్ చేసిన వ్యాఖ్యలు ఆజ్యం పోశాయి. బలపడుతున్న చైనా ఆధిపత్యాన్ని అమెరికా ఒంటరిగా అడ్డుకోవడం సాధ్యం కాదని, ఆసియా, పసిఫిక్ రీజియన్‌లో సమతుల్యత సాధించాలంటే ఇండియా, జపాన్, దక్షిణ కొరియా, ఆస్ట్రేలియా, యూరప్‌  సహకారం   కీలకమని ఆయన విశ్లేషించారు. వాషింగ్టన్ విదేశాంగ విధానంలో వచ్చిన ఈ కీలక మార్పు కేవలం ఒక వ్యక్తిగత అభిప్రాయం మాత్రమే కాదనీ, మారుతున్న అంతర్జాతీయ శక్తి సమీకరణాలకు ఇది అద్దం పడుతోందనీ నిపుణులు భావిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా చైనాని ఎదుర్కొనే వ్యూహంలో భారత్ పాత్ర అత్యంత ప్రాధాన్యమైనదని అంగీకరించడం అంతర్జాతీయ దౌత్య రంగంలో సంచలనం సృష్టిస్తోంది.  చైనా ఆర్థిక, పరిశ్రమ రంగాలు సాధించిన అపార పురోగతే ఈ హెచ్చరిక వెనుక ఉన్న ప్రధాన కారణమని బ్లింకెన్ స్పష్టం చేశారు. చైనా తయారీ రంగానికి ఉన్న సామర్థ్యం అమెరికా కంటే దాదాపు మూడు రెట్లు అధికంగా ఉందని, ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద వాణిజ్య నౌకా నిర్మాణ పరిశ్రమ ఆ దేశ సొంతమని ఆయన గణాంకాలతో వివరించారు. 

దానికితోడు గ్రీన్ ఎనర్జీ, ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల బ్యాటరీలు, సోలార్ ప్యానెళ్లు, కృత్రిమ మేధస్సు,  సైంటిఫిక్ పేటెంట్ల దాఖలులో చైనా తిరుగులేని స్థానంలో నిలిచింది. ఈ అపారమైన సామర్థ్యాన్ని తిప్పికొట్టాలంటే కేవలం అమెరికా వల్ల కాదని, భారత్ సహా ఇతర మిత్రదేశాల ఆర్థిక శక్తులన్నింటినీ ఏకం చేస్తేనే చైనాను సమర్థవంతంగా నిరోధించవచ్చని ఆయన ప్రతిపాదించారు.  ఈ ప్రతిపాదనలో  అమెరికా తన పాతకాలపు దౌత్య వైఖరిని మార్చుకోవాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉందనే సంకేతం కనిపిస్తోంది. గతంలో ఇండియా వంటి ప్రజాస్వామ్య దేశాల అంతర్గత వ్యవహారాల్లో జోక్యం చేసుకోవడం, ప్రభుత్వాల మార్పు ప్రయత్నాలు చేయడం లేదా మానవ హక్కుల పేరుతో ఒత్తిడి తీసుకురావడం వంటి పద్ధతులకు స్వస్తి పలకాలని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ నాయకత్వంలోని భారత్‌తో పరస్పర గౌరవం, సమానత్వం ఆధారంగా నిర్మాణాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని పెంపొందించుకోవడమే అమెరికాకు ఆచరణాత్మక మార్గమని బ్లింకెన్ ప్రకటన పరోక్షంగా సూచిస్తోంది. 

క్వాడ్ కూటమి బలోపేతం కావడం కూడా ఈ దిశగా పడిన ఒక వ్యూహాత్మక అడుగు అని చెప్పవచ్చు.  అంతర్జాతీయ   న్యాయ సూత్రాలు, సార్వభౌమత్వ నిబంధనల ప్రకారం ఏ దేశం కూడా మరొక దేశ అంతర్గత రాజకీయాల్లో జోక్యం చేసుకోకూడదు. ఐక్యరాజ్యసమితి చార్టర్ సైతం అన్ని సభ్య దేశాల ఆత్మగౌరవాన్ని, సమానత్వాన్ని నొక్కి చెబుతోంది. 1.4 బిలియన్ల జనాభా, బలమైన ప్రజాస్వామ్య పునాదులు కలిగిన ఇండిచా ఎల్లప్పుడూ వ్యూహాత్మక స్వయంప్రతిపత్తికే ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది. కాబట్టి, సలహాలు ఇచ్చే అధికారిగా కాకుండా, సాంకేతికత, సెమీకండక్టర్లు, కీలక ఖనిజాలు, రక్షణ రంగాల్లో సమాన భాగస్వామిగా భారత్‌ను అమెరికా చూడవలసి ఉంటుంది. అప్పుడే రెండు దేశాల మధ్య బంధం మరింత విశ్వసనీయంగా మారుతుంది.  

అంతేకాకుండా, ఇటీవల అంతర్జాతీయ స్థాయిలో అమెరికా విశ్వసనీయత కొంతవరకు తగ్గుముఖం పట్టిందనే ఆందోళన కూడా వ్యక్తమవుతోంది. కొన్ని ప్రపంచ సర్వేల ప్రకారం, కొన్ని అంశాల్లో అమెరికా కంటే చైనానే మరింత అంచనా వేయదగిన నమ్మకమైన భాగస్వామిగా కనిపిస్తోందని విశ్లేషణలు వెలువడ్డాయి. మిత్రదేశాలపై విధించే ఏకపక్ష వాణిజ్య సుంకాలు, అంతర్జాతీయ ఒప్పందాల నుంచి వైదొలగడం వంటి నిర్ణయాలు వాషింగ్టన్ నాయకత్వంపై అనుమానాలను పెంచాయి. ఇటువంటి పరిస్థితుల్లో గ్లోబల్ సౌత్,  ఆసియా ప్రాంతంలో తన పట్టును కాపాడుకోవాలంటే భారత్ వంటి స్థిరమైన ప్రజాస్వామ్య దేశం అమెరికాకు అత్యంత ఆవశ్యకమని బ్లింకెన్ మాటలు ధృవీకరిస్తున్నాయి.  

ఆసియా ప్రాంతంలో మరో కీలకమైన అంశం పాకిస్తాన్ పాత్ర,  చైనా-పాకిస్తాన్ అక్షం. భౌగోళిక రాజకీయాల్లో పాకిస్తాన్ ఎప్పుడూ భారత్ అభివృద్ధిని నిరోధించేందుకు ప్రాక్సీ వ్యూహాలను అమలు చేస్తోందనేది బహిరంగ రహస్యమే. గతంలో అమెరికా స్వల్పకాలిక ప్రయోజనాల కోసం పాకిస్తాన్‌కు అందించిన మద్దతు, దీర్ఘకాలంలో భారత్, అమెరికా సంబంధాలపై ప్రభావం చూపింది. అయితే మారుతున్న నేటి పరిస్థితుల్లో..  పాకిస్తాన్ ప్రాధాన్యత తగ్గి, ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో ప్రధాన శక్తిగా ఎదుగుతున్న భారతదేశ ప్రాధాన్యత విపరీతంగా పెరిగింది. ఈ కొత్త వాస్తవాన్ని గ్రహించి అమెరికా తన దక్షిణ ఆసియా విధానాన్ని పునర్నిర్మించుకోవాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది.  ఈ పరిణామాలు అంతర్జాతీయ దౌత్యంలో కొత్త సమతుల్యతకు బాటలు వేస్తున్నాయి. భారత్ ఎప్పటికీ మరొక దేశానికి లొంగి ఉండే జూనియర్ భాగస్వామిగా ఉండదని, స్వతంత్ర విదేశాంగ విధానంతోనే తన ప్రయోజనాలను కాపాడుకుంటుందని ఈ విశ్లేషణలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. ప్రపంచ శాంతి, ఆర్థిక స్థిరత్వం కాపాడటంలో భారత్-అమెరికాలు పరస్పరం సహకరించుకోవడం రెండు దేశాలకే కాకుండా ప్రపంచ సమతుల్యతకు ఎంతో అవసరం.  ముగింపులో, బ్లింకెన్ ప్రకటన అమెరికా విదేశాంగ వర్గాలలో పెరిగిన వాస్తవిక దృక్పథాన్ని సూచిస్తోంది. చైనా ఆర్థిక, సైనిక సవాలును ఒంటరిగా తట్టుకోవడం అసాధ్యమని గుర్తించిన వాషింగ్టన్, భారత్‌తో ఉన్న అనుబంధాన్ని కొత్త కోణంలో పునర్నిర్వచించుకోవాల్సి ఉంటుంది. అంతర్గత జోక్యాలను పక్కనబెట్టి, సమాన స్థాయి గౌరవంతో ముందుకు సాగితేనే ఈ భాగస్వామ్యం సుదీర్ఘకాలం వర్ధిల్లుతుంది. 

 -సీతారాం కంఠంనేని

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి https://www.teluguone.com పోర్టల్ ను  ఫాలో అవ్వండి. లైక్ చేయండి. షేర్ చేయండి. మీ విలువైన అభిప్రయాలను తెలియజేయండి.      

Antony Blinken, US China Relations, India US Partnership, Narendra Modi, Quad Alliance, Geopolitics, US Foreign Policy