భారత సాంప్రదాయ జ్ఞానాన్ని కాపాడిన పసుపు పోరాటం
 సీఎస్ఐఆర్ సాధించిన విజయం
బయోపైరసీకి వ్యతిరేకంగా భారత్ చారిత్రక పోరు

పసుపు ఔషధ గుణాలపై అమెరికాలో దరఖాస్తు కావడం, ఆ తర్వాత జరిగిన పరిణామాలు..  సోషల్ మీడియాలో ప్రచారంలో ఉన్న విషయాలపై విస్తృత చర్చ జరుగుతోంది. దశాబ్దాల క్రితం జరిగిన ఈ చారిత్రక ఘటనకు సంబంధించి సామాజిక మాధ్యమాలలో రకరకాల కథనాలు వైరల్ అవుతుంటాయి. అయితే, ఆ ప్రచారంలో ఉన్న అంశాలకు, వాస్తవ పరిస్థితులకు మధ్య స్పష్టమైన తేడాలు ఉన్నాయని నిపుణులు స్పష్టం చేస్తున్నారు. ఈ మొత్తం వ్యవహారంలో పేటెంట్ మంజూరు, దానిని సవాలు చేసిన వైనం,  ఆ తర్వాత ఏర్పడిన వ్యవస్థాగత మార్పులపై పూర్తి స్థాయి సమాచారం పరిశీలనలో ఉంది.  చరిత్రను పరిశీలిస్తే..  డిసెంబర్ 1993లో అమెరికాలోని మిస్సిస్సిప్పీ యూనివర్సిటీ మెడికల్ సెంటర్‌లో సేవలందిస్తున్న ఇద్దరు భారతీయ సంతతికి చెందిన శాస్త్రవేత్తలు గాయాలను నయం చేయడంలో పసుపు వినియోగంపై పేటెంట్ కోసం యూఎస్పీటీఓ కార్యాలయంలో దరఖాస్తు సమర్పించారు. గాయం త్వరగా మానడానికి పసుపును ఏ విధంగా ఉపయోగించవచ్చనే అంశంపై ఈ దరఖాస్తు ఆధారపడింది. దీనిని పరిశీలించిన పేటెంట్ కార్యాలయం 1995 మార్చిలో సంబంధిత విశ్వవిద్యాలయానికి పేటెంట్ మంజూరు చేసింది. 

అయితే దీనికి సంబంధించి భారతదేశంలో విస్తృతమైన అపోహలు ప్రచారంలోకి వచ్చాయి. భారత సంప్రదాయ వస్తువులపై అమెరికా ప్రభుత్వం నేరుగా హక్కులు పొందిందని, భారతీయులు తమ ఇంట్లో పసుపు వాడినా రాయల్టీ చెల్లించాలనే ప్రచారం పెద్ద ఎత్తున సాగింది. కానీ వాస్తవానికి ఇది దేశీయ వాడకంపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపలేదని, కేవలం అమెరికా పరిధిలో ఆ పద్ధతికి మాత్రమే సంబంధించిందని విస్పష్టంగా తేలింది.  ఈ పరిణామాలపై స్పందించిన కౌన్సిల్ ఆఫ్ సైంటిఫిక్ అండ్ ఇండస్ట్రియల్ రీసెర్చ్ డైరెక్టర్ జనరల్ డాక్టర్ ఆర్.ఏ. మశెల్కర్ దీనిని తీవ్రంగా పరిగణించారు. వార్తాపత్రికల ద్వారా ఈ విషయం తెలుసుకున్న ఆయన, ఎలాంటి అధికారిక బాధ్యత లేకపోయినా దీనిపై పోరాడాలని నిర్ణయించుకున్నారు. మన దేశంలో తరతరాలుగా వస్తున్న సాంప్రదాయ జ్ఞానమే దీనికి ఆధారమని నిరూపించేందుకు చారిత్రక గ్రంథాలు, పాత పరిశోధనా పత్రాలు సేకరించారు. సంస్కృతం, హిందీ, ఉర్దూ భాషలలో ఉన్న సుమారు 32 చారిత్రక ఆధారాలను సేకరించి యూఎస్పీటీఓ కార్యాలయంలో రీ ఎగ్జామినేషన్ కోసం అధికారికంగా దరఖాస్తును సమర్పించారు.

 ఈ చట్టపరమైన ప్రక్రియ ద్వారా అమెరికా పేటెంట్ కార్యాలయం ఆమోదించిన అంశాలను సవాలు చేయడం సాధ్యమైంది.  చట్టపరమైన,  పరిపాలనాపరమైన ఈ ప్రక్రియ విజయవంతం కావడంతో 1997 నాటికి ఆ పేటెంట్ రద్దు చేయబడింది. ఇది ఎలాంటి కోర్టు వివాదం కాదని, కేవలం పేటెంట్ కార్యాలయంలో జరిగిన టెక్నో, లీగల్ రీ ఎగ్జామినేషన్ ప్రక్రియ మాత్రమేనని స్పష్టమైంది. మశెల్కర్ స్వయంగా కోర్టులో వాదించలేదని, సీఎస్ఐఆర్ ద్వారా సరైన ఆధారాలు సమర్పించి విజయం సాధించారని చరిత్ర చెబుతోంది. ఈ మొత్తం ప్రక్రియకు కేవలం ఐదు లక్షల రూపాయల ఖర్చు మాత్రమే అయ్యింది. ఆ సమయంలో దేశంలో మారిన రాజకీయ పరిస్థితులు,  ప్రభుత్వాల మార్పులకు అతీతంగా, పూర్తిగా శాస్త్రవేత్తల చొరవతోనే ఈ విజయం సాధ్యమైంది.  

ఈ చారిత్రక ఘటన కేవలం ఒక పసుపు పేటెంట్ రద్దుతో ఆగిపోలేదు. అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల సాంప్రదాయ జ్ఞానాన్ని విదేశీ సంస్థలు తమ పేటెంట్ల రూపంలో సొంతం చేసుకునే బయో పైరసీ ముప్పును ఇది ప్రపంచం దృష్టికి తెచ్చింది. భారత భాషలలో ఉన్న ప్రాచీన వైద్య విధానాలు, గ్రంథాలు విదేశీ పేటెంట్ అధికారులకు అందుబాటులో లేకపోవడం వల్లే ఇలాంటి సమస్యలు తలెత్తుతున్నాయని గుర్తించారు. ఒక్కో దేశంలో లేదా సంస్థలో ఇలా పోరాటం చేయడం శాశ్వత పరిష్కారం కాదని డాక్టర్ మశెల్కర్ భావించారు. ఈ ఆలోచనే భవిష్యత్తులో దేశానికి ఒక బలమైన రక్షణ కవచాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి మార్గం సుగమం చేసింది.  ఈ ఆలోచన ఫలితంగానే 2001లో సీఎస్ఐఆర్,  ఆయుష్ మంత్రిత్వ శాఖ సంయుక్తంగా ట్రెడిషనల్ నాలెడ్జ్ డిజిటల్ లైబ్రరీని ఏర్పాటు చేశాయి. ఆయుర్వేదం, సిద్ధ, యునాని, యోగా వంటి వివిధ భారత సంప్రదాయ విధానాలకు సంబంధించిన లక్షలాది గ్రంథాలను పలు అంతర్జాతీయ భాషలలోకి అనువదించి డిజిటల్ రూపంలో భద్రపరిచారు. దీనివల్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న పేటెంట్ ఎగ్జామినర్లు ఎవరైనా సరే కొత్త దరఖాస్తులను పరిశీలించే ముందే ఈ డేటాబేస్ ద్వారా అది మునుపటి జ్ఞానమా కాదా అనేది సులభంగా తనిఖీ చేయడానికి అవకాశం ఏర్పడింది. 

దీనిద్వారా భవిష్యత్తులో జరగబోయే అనేక అక్రమ పేటెంట్ దరఖాస్తులను రూపాయి ఖర్చు లేకుండా అడ్డుకోవడం సాధ్యపడింది.  సోషల్ మీడియాలో ఈ అంశానికి సంబంధించి అనేక రకాల ప్రచారాలు జరుగుతున్నప్పటికీ, అసలు వాస్తవాలు వేరుగా ఉన్నాయి. అమెరికా ప్రభుత్వం లేదా దేశం ఈ పేటెంట్ తీసుకోలేదని, భారత సంతతి శాస్త్రవేత్తలు దరఖాస్తు చేశారని తెలుసుకోవడం ముఖ్యం. అలాగే దీని వెనుక ఏ   రాజకీయ పార్టీ పాత్ర లేదని, పూర్తిగా శాస్త్రీయ సంస్థల కృషి ఉందని నిపుణులు వివరిస్తున్నారు. ఇలాంటి చారిత్రక పోరాటాలు దేశ సంపదను, సంప్రదాయాలను కాపాడటంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయని భావిస్తున్నారు. ప్రజాస్వామ్య దేశంలో చైతన్యవంతమైన శాస్త్రవేత్తల కృషి ఏ విధంగా ఫలితాలను ఇస్తుందనేదానికి ఇది  ఉదాహరణ నిలుస్తుంది.  భవిష్యత్తులో కూడా ఇలాంటి మేధో సంపత్తి హక్కుల పరిరక్షణ మరింత కీలకం కానుంది. అంతర్జాతీయ స్థాయిలో బయోపైరసీని అరికట్టడానికి ఈ ఉదంతం ఒక దిశను నిర్దేశించింది. దేశీయ విజ్ఞానాన్ని రక్షించుకోవడానికి డిజిటల్ విధానాలు ఏ విధంగా ఉపయోగపడతాయో ఈ పరిణామాలు ప్రపంచానికి చాటిచెప్పాయి. రాబోయే రోజుల్లో సాంప్రదాయ వనరుల పరిరక్షణ కోసం మరింత పటిష్టమైన చట్టాలు వచ్చే అవకాశం ఉందని నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు. ప్రజలు సైతం ఇలాంటి చారిత్రక వాస్తవాలను తెలుసుకుని సోషల్ మీడియా వదంతులను నమ్మకుండా ఉండాలని విజ్ఞప్తి చేయబడుతోంది.  

 -సీతారాం కంఠంనేని 

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి మా https://TeluguOne.com  పోర్టల్‌ను అనుసరించండి, మీ స్నేహితులతో పంచుకోండి, అలాగే మీ విలువైన అభిప్రాయాలను తెలియజేయండి.   

[Turmeric patent, Raghunath Mashelkar, CSIR, Traditional Knowledge Digital Library, Biopiracy, Telugu One]