భారతదేశంలో డిజిటల్ లావాదేవీల స్వరూపాన్నే మార్చివేసిన యుపిఐ (UPI) వ్యవస్థలో రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) మరియు ఎన్పిసిఐ (NPCI) సరికొత్త విప్లవాత్మక మార్పులకు శ్రీకారం చుట్టాయి. ముంబైలో వైభవంగా జరిగిన గ్లోబల్ ఫిన్‌టెక్ ఫెస్ట్ (GFF) 2026 వేదికగా ఆర్బీఐ గవర్నర్ సంజయ్ మల్హోత్రా రెండు అత్యంత కీలకమైన అప్‌డేట్లను ఆవిష్కరించారు. అందులో మొదటిది 'UPI Tap & Pay' కాగా, రెండవది ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) ఆధారిత కస్టమర్ సపోర్ట్ ప్లాట్‌ఫారమ్ 'MyUPI'. ఈ నూతన ఫీచర్లు కోట్లాది మంది సామాన్య వినియోగదారులకు డిజిటల్ చెల్లింపులను మరింత వేగవంతంగా, అత్యంత సురక్షితంగా మార్చబోతున్నాయి.

స్మార్ట్‌ఫోన్ ద్వారా చెల్లింపులు చేసే విధానాన్ని UPI Tap & Pay పూర్తిగా సులభతరం చేస్తోంది. ఇకపై క్యూఆర్ కోడ్ స్కాన్ చేయాల్సిన అవసరం లేకుండానే, NFC సదుపాయం ఉన్న స్మార్ట్‌ఫోన్‌ను పీఓఎస్ (POS) టెర్మినల్ వద్ద జస్ట్ టాప్ చేస్తే చాలు చెల్లింపులు పూర్తయిపోతాయి. ఈ ఫీచర్ యొక్క అతిపెద్ద ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, వినియోగదారుడి ఫోన్‌లో మొబైల్ ఇంటర్నెట్ కనెక్షన్ లేకపోయినా పీఓఎస్ టెర్మినల్ ఇంటర్నెట్ సహాయంతో లావాదేవీ విజయవంతమవుతుంది. అలాగే రూపాంతరం చెందిన రూపే క్రెడిట్ కార్డ్ విత్ యూపీఐ ఖాతాలకు కూడా ఇది మద్దతు ఇస్తుంది. వినియోగదారుల సౌకర్యం కోసం రూ. 5,000 వరకు చేసే లావాదేవీలకు ఎలాంటి యూపీఐ పిన్ (UPI PIN) నమోదు చేయాల్సిన అవసరం లేదు. కేవలం రూ. 5,000 దాటిన లావాదేవీలకు మాత్రమే పీఓఎస్ మెషిన్ పై పిన్ ఎంటర్ చేయాల్సి ఉంటుంది. ఎన్‌పీసీఐ ఇదివరకు జీఎఫ్ఎఫ్ 2025లో ప్రారంభించిన బయోమెట్రిక్ ప్రామాణీకరణ ఆధారంగా ఇది పనిచేస్తుంది. ఈ క్రమంలోనే ఆగస్టు 31, 2026 నాటికి దేశంలో బయోమెట్రిక్ ఆధారిత యూపీఐ లావాదేవీలు ఏకంగా 6.29 బిలియన్ల (629 కోట్లు) మైలురాయిని దాటడం డిజిటల్ చెల్లింపుల విస్తృతికి నిదర్శనంగా నిలిచింది.

మరోవైపు, సైబర్ మోసాల బారిన పడకుండా డిజిటల్ వినియోగదారులను కాపాడేందుకు 'MyUPI' (లేదా UPI Help 2.0) వేదికగా నిలవనుంది. ఎన్పిసిఐ యొక్క సొంత స్మాల్ లాంగ్వేజ్ మోడల్ (SLM) 'FiMI' ఆధారంగా రూపొందించిన ఈ AI ప్లాట్‌ఫారమ్, విభిన్న బ్యాంకులు మరియు యూపీఐ యాప్‌లలో ఉండే మీ అన్ని లావాదేవీలు, ఆటోపే (AutoPay) నిబంధనలను ఒకే చోట స్పష్టంగా చూపిస్తుంది. డిజిటల్ భద్రతలో విప్లవాత్మక మార్పుగా ఇందులో 'సేఫ్టీ స్విచ్' (Safety Switch) ను అందుబాటులోకి తెచ్చారు. మీ బ్యాంక్ ఖాతాలో ఏదైనా అనుమానాస్పద కార్యకలాపం లేదా మోసం జరుగుతోందని భావిస్తే, తక్షణమే డెబిట్ లావాదేవీలను నిలిపివేసేలా అభ్యర్థించడానికి ఈ సేఫ్టీ స్విచ్ ఉపయోగపడుతుంది. దీనితో పాటు 'UPI నంబర్ డీలింక్' ఫీచర్ ద్వారా మీ మొబైల్ నంబర్‌కు వచ్చే పేమెంట్లను సులభంగా డీలింక్ చేసుకోవచ్చు.

వినియోగదారులు పేమెంట్ చేసే ముందే ఆ వ్యక్తి లేదా వ్యాపారి వివరాలను తెలుసుకునేలా 'పేయీ కాంటెక్స్ట్ ఇన్ఫర్మేషన్'ను MyUPI అందిస్తుంది. పొరపాటున లేదా విఫలమైన అర్హత కలిగిన లావాదేవీలకు సంబంధించి ఆటోమేటెడ్ ఛార్జ్‌బ్యాక్ ప్రాసెసింగ్ ద్వారా తక్షణమే ఫిర్యాదు పరిష్కారం లభిస్తుంది. పాత లావాదేవీలను సులభంగా గుర్తుచేసుకుని మళ్లీ చెల్లించేందుకు 'ట్రాన్సాక్షన్ రీప్లే' సౌకర్యం కూడా ఉంది. ఈ ప్లాట్‌ఫారమ్ ద్వారా 24x7 మల్టీలింగ్వల్ (బహుభాషా) కస్టమర్ సపోర్ట్ అందుబాటులో ఉంటుంది. మొత్తానికి, ప్రతి భారతీయ పౌరుడికి సురక్షితమైన, వేగవంతమైన డిజిటల్ ఆర్థిక సాధనాలను అందించడంలో ఆర్బీఐ తీసుకెళ్తున్న ఈ నిర్ణయాలు డిజిటల్ ఇండియా ప్రయాణంలో మరో మైలురాయిగా నిలవనున్నాయి.

 

 

 

[RBI, NPCI, UPI, UPI Tap and Pay, MyUPI, Global Fintech Fest 2026, Sanjay Malhotra, UPI Safety Switch, AI Payments, Digital Payments India]