హిట్లర్ 60 లక్షల మంది యూదులను ఊచకోత కోయడం, గత 15 శతాబ్దాలుగా యూదులు పడిన బాధలు.. వీటన్నిటినీ 1945 తర్వాత ప్రపంచం  జాగ్రత్తగా నమోదు చేసింది.  చరిత్ర పుస్తకాలలో మాత్రమే కాకుండా..  వాషింగ్టన్ డీసీలోని హోలోకాస్ట్ మ్యూజియం లాంటి స్మారకాల్లో కూడా భద్రపరిచింది. ఇందులో ఎలాంటి పగ లేదు. ఇజ్రాయెల్, జర్మనీ ఇప్పటికీ మంచి స్నేహితులే..  జర్మనీ తన తప్పును అంగీకరించింది.  వాస్తవాలు వాస్తవాలుగానే మిగిలాయి.  ఈ నేపథ్యంలో పూణే శివారులోని వడ్గావ్ షిండే రోడ్ లో  ఫ్రెంచ్ జర్నలిస్ట్ ఫ్రాంకోయిస్ గోటియర్ స్థాపించిన ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఇండియన్ హిస్టరీ ఉంది.  ఇప్పుడు 22 భవనాలకు విస్తరించిన ఈ మ్యూజియంలో శతాబ్దాలుగా హిందువులు పడిన బాధలను వివరించే ఒక విభాగం ఉంది.. దీని ప్రారంభ స్థానం ఆఫ్ఘనిస్తాన్ లోని  హిందూ కుష్ పర్వతాలు.  అక్కడి నుంచి గోవా ఇన్క్విజిషన్, బ్రిటిష్ కరవులు, కాశ్మీరీ పండితుల వలసల వరకు ఈ ప్రదర్శన సాగుతుంది.  గోటియర్ తన ఇటీవలి వ్యాసంలో  హిందువుల హోలోకాస్ట్ మానవ చరిత్రలో సాటిలేనిది  అనీ..  హిందూ కుష్ అంటే  హిందువుల వధ అనీ, అది కోట్ల మరణాలకు సాక్ష్యమని వాదించారు.  ఆ వ్యాసంలోని ప్రతి ప్రధాన వాదనను చారిత్రక ఆధారాలు, అధికారిక రికార్డులు, అంతర్జాతీయ పరిశోధనలతో ఒక సారి పరిశీలిద్దాం.  రికార్డులో ఉన్నదాన్ని రికార్డు అంటాం.  అంచనాను అంచనా అంటాం. దాపరికం లేదు. అతిశయోక్తి కూడా ఉండదు. 

 ఒకప్పుడు హిందూ, బౌద్ధ సంస్కృతికి గుండెకాయగా ఉన్న  హిందూ కుష్ పర్వత శ్రేణి సుమారు వెయ్యి మైళ్ల పొడవు, 200 మైళ్ల వెడల్పుతో ఈశాన్యం నుంచి  నైరుతి వరకు విస్తరించి.  అము దర్యా, సింధు నదీ లోయలను వేరు చేస్తుంది.  23 వేల అడుగుల కంటే ఎత్తైన శిఖరాలు రెండు డజన్లకు పైగా ఉన్నాయి. ఖైబర్ కనుమ లాంటివి ఉత్తర భారత మైదానాలకు ప్రవేశ ద్వారాలు. క్రీ.పూ. 327లో అలెగ్జాండర్, క్రీ.శ. 1001లో మహమూద్ గజనీ, 1398లో తైమూర్, 1739లో నాదిర్ షా..  వీరంతా ఇదే మార్గాన్ని ఉపయోగించారు.  ఆ ప్రాంతం ఒకప్పుడు హిందూ, బౌద్ధ సంస్కృతికి గుండెకాయ అనడం అతిశయోక్తి కాదు.  అది చరిత్ర. క్రీస్తుపూర్వం మొదటి సహస్రాబ్దంలో గాంధార  (కందహార్ ), వాహిక ప్రదేశ్ (బాక్ట్రియాలోని బల్ఖ్) రాజ్య సరిహద్దులు హిందూ కుష్ దాటి విస్తరించాయి.  అయోధ్యకు చెందిన భరతుని మనవడు తక్షుడు స్థాపించిన గాంధారం తక్షశిల నుంచి తాష్కెంట్ (తక్ష ఖండ్ రూపాంతరం) వరకు విస్తరించింది.  మహాభారతం గాంధారి, శకునిలను ఆ నేల బిడ్డలుగా నమోదు చేసింది. క్రీ.పూ. 3వ శతాబ్దంలో కనిష్కుని సామ్రాజ్యం మధుర నుంచి అరల్ సముద్రం వరకు విస్తరించింది.  2001లో తాలిబన్లు ధ్వంసం చేసిన బామియాన్ బుద్ధ విగ్రహాలు ఆ వైభవానికి సాక్ష్యాలు. కాబూల్ చివరి హిందూ షాహీ రాజు భీమపాల్ 1026లో పతనమవడంతో ఆఫ్ఘన్ గడ్డపై హిందూ రాజకీయ ఆధిపత్యం ముగిసింది.  ఇదంతా గజనీ ఆస్థాన చరిత్రకారుడు అల్ బిరూనీ రికార్డుల్లో చెక్కబడిన వాస్తవం. 

ఇక పేరు విషయానికొస్తే..  ఇక్కడే చరిత్ర మొదటి కఠినమైన ప్రశ్నను లేవనెత్తుతుంది. మొరాకో యాత్రికుడు ఇబ్న్ బటుటా (1333 కాలం) ఈ పేరును మొదటిసారిగా నమోదు చేశాడు.  భారతదేశం నుంచి తుర్కిస్థాన్ కు తరలించే హిందూ బానిసలు ఈ కనుమల్లోని చలికి మరణించడం వల్లే దీనికి  హిందూ-కిల్లర్ అనే పేరు వచ్చిందని ఆయన రాశాడు.  ఎన్సైక్లోపీడియా ఇరానికా ఈ వివరణను నమోదు చేసింది. పర్షియన్ భాషలో  కుష్ అనేది  కుష్తర్' (వధించడం) నుంచి వచ్చిందని, అక్షరాలా  హిందువును చంపండి అని దీని అర్థమని అమెరికానా, బ్రిటానికా వంటి ప్రామాణిక సంకలనాలు   ఈ అర్థాన్ని నమోదు చేశాయి.  కానీ చరిత్రకారుల్లో ఇది ఒకలా లేదు.  అక్బర్ ఆస్థాన చరిత్రకారుడు అబుల్ ఫజల్ తన 'ఆయిన్-ఇ-అక్బరీ'లో ఈ పర్వత శ్రేణిని  హిందూ కోహ్ ('భారతీయ పర్వతాలు') అని పిలిచాడు.   భారతీయ మంచు కిరీటాలు లాంటి తేలికపాటి అర్థాలు శతాబ్దాలుగా వాడుకలో ఉన్నాయని నైజెల్ అలన్ లాంటి పరిశోధకులు చెబుతారు. అంటే  వధ' అనేది ఇబ్న్ బటుటా ఇచ్చిన, ప్రజల్లో ప్రాచుర్యం పొందిన వివరణ మాత్రమే.  ప్రశ్నించబడనిది కాదు. 

హైలైట్: హిందూ కుష్ అనే పేరు నిజమే..  దాని అర్థం మాత్రం ఇంకా వివాదంలోనే ఉంది.  వధ అనే అర్థాన్ని ఖరారు చేసిన పరిశోధన రికార్డు లేదు.  కానీ ఆ పేరు వెనుక ఉన్న బానిస వ్యాపారం మాత్రం చరిత్రలో నిజమే.

సంఘటనల కాలక్రమం.. ఏది రికార్డు, ఏది అంచనా.!

ఇప్పుడు గోడకు ఉన్న గడియారంలా కాలక్రమం చూద్దాం — ప్రతి అంశానికి అది రుజువైన రికార్డో, వివాదాస్పద అంచనో గుర్తిస్తూ..

• క్రీ.పూ. 327 నుంచి క్రీ.శ. 1739 వరకు.. అలెగ్జాండర్, గజనీ, తైమూర్, నాదిర్ షా అందరూ ఖైబర్ మార్గంగా దండెత్తడం. (రికార్డు) 
• క్రీ.శ. 1026–27.. హిందూ షాహీ చివరి పాలకుడు భీమపాల్ పతనం. (రికార్డు — అల్-బిరూనీ) 
• డిసెంబర్ 1398..  ఢిల్లీ దాడికి ముందు తైమూర్ సుమారు ఒక లక్ష మంది ఖైదీలను ఒకేసారి ఉరితీయించడం,  ఆ తర్వాత దోపిడీలో మరో లక్షకు పైగా మరణాలు.  ఆస్థాన చరిత్రకారుడు యజ్ది లక్ష అంటాడు, సమకాలీనుడు యాహ్యా 50 వేలు మాత్రమే అంటాడు.  సంఖ్యపై చిన్న వైరుధ్యం ఉన్నా సంఘటన రికార్డులో ఉంది. 

• 23 ఫిబ్రవరి 1568..  చిత్తోర్ పతనం తర్వాత సుమారు 40 వేల మంది ఊచకోత. ఇది విజేత అక్బర్ ఆస్థానంలోనే..  అబుల్ ఫజల్ రాసిన  అక్బర్నామాలో నమోదైంది. సతీష్ చంద్ర, రీమా హూజా లాంటి ఆధునిక చరిత్రకారులు కూడా దీనిని ధృవీకరించారు. (రికార్డు) 
• 1560–1812 ..  గోవా ఇన్క్విజిషన్: రెండున్నర శతాబ్దాల మతపరమైన విచారణ; మిగిలిన రికార్డుల ప్రకారం 57 మందిని కట్టెలపై కాల్చారు, వందలాది ఆలయాలు ధ్వంసమయ్యాయి, హిందూ ఆచారాలు, కొంకణి వాడకం నిషేధమయ్యాయి. బ్రిటానికా, అలన్ మచాడో లాంటి ఆర్కైవల్ పరిశోధకుల లెక్కలివే.  1812లో రికార్డులు పెద్ద ఎత్తున నాశనం కావడం వల్ల అసలు సంఖ్యలు ఎప్పటికీ పూర్తిగా తెలియవు. (రికార్డు.. అసంపూర్ణం) 
• 1876–1902..  బ్రిటిష్ కాలపు కరవులు: చరిత్రకారుడు మైక్ డేవిస్ అంచనా ప్రకారం కేవలం ఈ కాలంలోనే 1.22 నుంచి 2.93 కోట్ల మరణాలు.  ఆకలితో అలమటిస్తున్న ప్రజల కళ్ల ముందే ధాన్యం ఎగుమతి అయ్యేది. గోటియర్ వ్యాసంలోని సుదీర్ఘ వలస కాలపు (1815–1920) సుమారు 2 కోట్ల మరణాల సంఖ్య పరిశోధకుల అంచనాల పరిధిలోకి వస్తుంది. (అంచనాలు.. జాతి నిర్మూలన'ముద్రపై వివాదం) 
• 1990..  కాశ్మీరీ పండితుల వలస: హోంమంత్రిత్వ  శాఖ పార్లమెంటుకు, ఆర్టీఐకి ఇచ్చిన సమాధానాల ప్రకారం 64 వేల 827 కుటుంబాలు లోయను విడిచివెళ్లాయి. (ప్రభుత్వ రికార్డు) 
• 14 జనవరి 2012..  పూణేలో శివాజీ మహారాజ్ మ్యూజియం మొదటి దశ ప్రారంభం.  2013లో దలైలామా టిబెటన్ విభాగం.  2015 జనవరిలో కాశ్మీరీ పండితుల విభాగం. (రికార్డు) 
రెండు హెచ్చరికలు మాత్రం రెడ్ లెటర్లలో  చెప్పాలి. ఒకటి..  హెరాత్ పై  15 లక్షల మరణాలు అని ఆఫ్ఘన్ చరిత్రకారుడు ఖొండమీర్ ప్రస్తావన..  ఇది ఏ దండయాత్రకు సంబంధించినదో స్పష్టం కాదు.  స్వతంత్ర ఆధారం ఒక్కటే..  ఇది అంచనా స్థాయిలో ఉంచాలి, రికార్డు స్థాయిలో కాదు.  రెండు..  వ్యాసంలో పేర్కొన్న  2025లో ఢిల్లీలో బంగ్లాదేశ్ హిందువుల ప్రదర్శన ప్రారంభం,  1982 ఎన్సీఈఆర్టీ ఆదేశం.. ఈ వివరాలు ఇంకా స్వతంత్రంగా ధృవీకరించబడలేదు. 

హైలైట్: తైమూర్ లక్ష, చిత్తోర్ 30 వేలు, గోవా 250 ఏళ్లు, కరువుల కోట్లు — ఇవి రికార్డులో ఉన్నాయి. 'హిందూ కుష్' వ్యుత్పత్తి, హెరాత్ 15 లక్షలు, మొత్తం 'కోట్ల మరణాలు' — ఇవి ఇంకా అంచనాలే. ఈ రెండింటి మధ్య గీత గీయడమే నిజాయితీ.

న్యాయపరమైన అంశాలు.. చట్టం చేరని చోటు, రికార్డు చేరిన చోటు

మొదటి కఠినమైన నిజం.. మధ్యయుగ దారుణాలకు చట్టబద్ధమైన న్యాయమార్గం లేదు. 1948 ఐక్యరాజ్యసమితి జాతి నిర్మూలన నిషేధ ఒప్పందం (UN Genocide Convention) గతకాలానికి వర్తించదు.  1398 తైమూర్ మరణశిక్షలను ఈ రోజు ఏ కోర్టు విచారించదు. కాబట్టి  హిందూ హోలోకాస్ట్  విచారణ చట్ట గదుల్లో కాదు..  చరిత్ర గదుల్లోనే జరగాలి.  అయితే మినహాయింపులు కూడా ఉన్నాయి, అవి ముఖ్యమైనవి. కాశ్మీరీ పండితుల వలస నేటి తేదీల అధికారిక రికార్డు..  పార్లమెంటరీ ప్రశ్నలు, ఆర్టీఐ సమాధానాలు, ఉపశమన పథకాల ఖర్చు వివరాలతో సహా నమోదైంది; ఫ్యాక్ట్  సంస్థ ప్రదర్శన 2006లో అమెరికా కాంగ్రెస్ లో ప్రదర్శితమై, కాశ్మీరీ పండితుల మానవ హక్కులపై ద్వైపాక్షిక తీర్మానానికి కూడా దారితీసింది.  గోవా ఇన్క్విజిషన్ రికార్డులను మాత్రం బాధ్యత వహించాల్సిన పోర్చుగీసు రాజ్యమే 1812లో నాశనం చేసింది.  సాక్ష్యాలను సాక్ష్యాలు చంపిన లోపం ఇది. బంగ్లాదేశ్ లో  మైనారిటీలపై వేధింపులు మానవ హక్కుల సంస్థల నివేదికల్లో కొనసాగుతున్న ప్రస్తావన.  ఇది చట్టపరంగా పరిశీలించదగిన, పరిశీలించవలసిన అంశం.  క్లుప్తంగా..  గత శతాబ్దాల బాధలకు  న్యాయం' సాధ్యం కాకపోవచ్చు..  కానీ వాటి  నిజాయితీ  రికార్డులు, పరిశోధనలతో మన కర్తవ్యం. 

రాజకీయ, సామాజిక, మీడియా కోణాలు.. మ్యూజియం రాజకీయ పటంలో ఎక్కడ?

దాచకుండా చెప్పాలి..  ఈ మ్యూజియం రాజకీయ పటంలో తటస్థంగా లేదు. దాని ప్రారంభోత్సవం శ్రీశ్రీ రవిశంకర్, అజిత్ పవార్, నితిన్ గడ్కరీల చేతుల మీదుగా జరిగింది.  స్థలాన్ని ఒక ఆశ్రమం అందించింది.  టిబెటన్ విభాగాన్ని దలైలామా ప్రారంభించారు.  అంటే ఇది హిందూ జాతీయవాద సాంస్కృతిక వ్యవస్థలోనే నిలిచిన ప్రాజెక్ట్. విమర్శకులు దీన్ని రాజకీయ చరిత్ర  అనడంలో ఆశ్చర్యం లేదు.  అదే సమయంలో ఎదుటి శిబిరం కూడా తప్పుపట్టదు.  1977 నుంచి పాఠ్యపుస్తక వివాదాలు రెండు రాజకీయ కుటుంబాల వారసత్వం.. 1989లో పశ్చిమ బెంగాల్ బోర్డు మధ్యయుగ అధ్యాయాల్లో సవరణలు చేసిన ప్రసిద్ధ సర్క్యులర్ ఉంది. 2002–04లో ఎన్సీఈఆర్టీ రచయితల అనుమతి లేకుండా విభాగాలు తొలగించింది.  ప్రభుత్వాలు మారిన ప్రతిసారీ పుస్తకాలు మారుతూనే ఉన్నాయి. హర్బన్స్ ముఖియా హెచ్చరించినట్లుగా మతపరమైన చరిత్ర రచన రెండు రూపాల్లో వస్తుంది.  శత్రుత్వాన్ని రెచ్చగొట్టే రూపం, ఘర్షణను మృదువైన తెరతో దాచే రూపం.  రెండూ చరిత్రకు ద్రోహమే.  మీడియా విషయానికి వస్తే..  మైక్ డేవిస్ 'Late Victorian Holocausts  వంటి రచనలు అంతర్జాతీయ చర్చకు వచ్చినా, భారత మీడియాలో వలస కాలపు కర వులు ఇప్పటికీ వార్తల్లోకి రావు.  'హిందూ కుష్' మాత్రం ప్రతి కొన్నేళ్లకోసారి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతూ, వాస్తవాలను వదిలి భావోద్వేగాన్ని రగిలిస్తుంది .  ఇక్కడ జర్నలిస్టిక్ పరిమితి స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. 

ప్రభావాలు, పబ్లిక్ డిబేట్..  బానిసలు ఏమయ్యారు? జవాబు డీఎన్ఏలో ఉంది.!

ఈ మ్యూజియం లేవనెత్తే ప్రశ్నల్లో మొదటిది నిజమే.. భారత పాఠశాలలు మధ్యయుగాన్ని తరచుగా  సంశ్లేషిత సంస్కృతి అనే మృదువైన తెరతో కప్పాయి.  తైమూర్ లక్ష, చిత్తోర్ 40 వేలు, గోవా ఇన్క్విజిషన్, కర వుల కోట్లు..  ఇవి తరగతి గదుల్లో సందర్భంతో, స్థూల సంఖ్యలతో బోధించాల్సిన అవసరం ఉంది. జర్మనీ తన పిల్లలకు హోలోకాస్ట్ బోధించడం గమనించండి..  నష్టపూరిత గతాన్ని అంగీకరించడమే అక్కడ తొలి అడుగు.   ముస్లిం విజేతలు పట్టుకున్న బానిసలకు ఏమైంది?' అనే ప్రశ్నకు ఆశ్చర్యకరమైన శాస్త్రీయ జవాబు ఉంది.  న్యూయార్క్ టైమ్స్ (మే–జూన్ 1993) ప్రకారం 12వ శతాబ్దం నుంచి ప్రతి యూరోపియన్ దేశంలోనూ హింసించబడిన రోమా (జిప్సీ) ప్రజల భాష పంజాబీని, సంస్కృతాన్ని పోలి ఉంది.  నాజీలు వారిలో మూడు లక్షల మందిని గ్యాస్ ఛాంబర్లలో చంపారు. భాషాశాస్త్రం, f[-క్రోమోజోమ్, మైటోకాండ్రియల్ డీఎన్ఏ పరీక్షలన్నీ వారి మూలం వాయువ్య భారతదేశం,  పంజాబ్ ప్రాంతం  అని నిర్ధారించాయి; వారు 1000 సీఈ  ప్రాంతంలో భారతదేశం విడిచారని శాస్త్రీయ అంచనా.  అయితే ' హిందూ కుష్ దాటి బానిసలుగా తరలింపు అనేది ఒక సిద్ధాంతం మాత్రమే..  గజనీ యుద్ధాల్లో సైనిక సేవల నుంచి వచ్చిన వలస అనే మరో సిద్ధాంతానికి కూడా సమాన బలం ఉంది. 

చరిత్ర బ్లాక్ అండ్ వైట్ బుక్ కాదు.. తైమూర్ బదాయునీ రికార్డు ప్రకారం ఖైదీల్లో ముస్లింలు కూడా ఉన్నారు. చిత్తోర్లో మరణించినవారిలో ఎక్కువ మంది రైతాంగమని సతీష్ చంద్ర రాశాడు.  గోవాలో శిక్షలు పొందినవారిలో ఎక్కువ మంది క్రైస్తవులుగా మారిన హిందువులేనని మచాడో ఆర్కైవ్లు చెబుతున్నాయి .  అది నలుపు, తెలుపు, బూడిద రంగులతో కూడిన పుస్తకం.  గోటియర్ విధానంలో రెండు ప్రమాదాలున్నాయని చెప్పడం కూడా ఇక్కడ కర్తవ్యం..  ఒకటి,  వివాదాస్పద వ్యుత్పత్తిని, ఏక మూల సంఖ్యలను ఖచ్చితమైన ఆధారాలుగా ప్రదర్శించడం. జర్మనీ మోడల్ ను  ప్రార్థిస్తూ, జర్మనీ అనుసరించే కఠినమైన డాక్యుమెంటేషన్ ప్రమాణాలను వదిలిపెట్టడం విరుద్ధం. రెండు,  ఈ జ్ఞాపకశక్తిని నేటి రాజకీయాలకు ఆయుధంగా మార్చడం.  గతం నుంచి ప్రశ్నలు అడిగే జ్ఞాపకశక్తి విముక్తినిస్తుంది, గతం నుంచి నేటి మత సామరస్యాలను తీర్చుకోవాలనుకునే జ్ఞాపకశక్తి ప్రమాదకరం. 

హైలైట్: జ్ఞాపకాలతో కూడిన మ్యూజియం కావాలంటే, ఆధారాలతో కూడిన చరిత్ర ముందు కావాలి. తిరస్కరణవాదం లేదు, కల్పనవాదం లేదు.. రెండూ చరిత్రను చంపేస్తాయి.

పూణే మ్యూజియం మొదటి పని  భద్రపరచడం. ఆ పని చేసింది.  ఇక మిగిలిన పని..  ప్రతి ప్రదర్శనకు మూలం, ప్రతి సంఖ్యకు ఆధారం చూపడం.  చరిత్రకారులు, విద్యావేత్తలు, పాఠకుల సామూహిక కర్తవ్యంగా మిగిలింది. ఆరు దశాబ్దాల కిందట  కోటి మంది యూదుల మరణాలను ప్రపంచం నమ్మింది.  గుండెలు పగలగొట్టడం వల్ల కాదు..  డాక్యుమెంట్ తర్వాత డాక్యుమెంట్ పెట్టడం వల్ల. హిందూ సమాజం చారిత్రక బాధ కూడా ఆ ప్రమాణానికే అర్హమైనది.  అంతకంటే తక్కువా కాదు, అంతకంటే ఎక్కువా కాదు.  

-సీతారాం కంఠంనేని 

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి మా https://TeluguOne.com  పోర్టల్‌ను అనుసరించండి, మీ స్నేహితులతో పంచుకోండి, అలాగే మీ విలువైన అభిప్రాయాలను తెలియజేయండి.   

[Pune Museum, Hindu Kush, Hindu Holocaust, Goa Inquisition, Chhatrapati Shivaji Maharaj Museum, History, Telugu One]