సరిగ్గా నాలుగు దశాబ్దాల కాల వ్యవధిలో చోటుచేసుకున్న రెండు వేర్వేరు విమాన ప్రమాద ఘటనల్లో భారతీయ సిబ్బంది ప్రదర్శించిన అసాధారణ ధైర్యసాహసాలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందాయి. ఒకవైపు ఉగ్రవాదుల చెరలో చిక్కుకున్న విమానంలో ప్రయాణికులను రక్షించేందుకు ప్రాణాలర్పించిన నీర్జా భానోట్ వీరగాథ కాగా, మరోవైపు విమాన కాక్‌పిట్‌లోనే ప్రత్యక్ష దాడికి గురైనా అప్రమత్తంగా వ్యవహరించి వందలాది ప్రాణాలను కాపాడిన కెప్టెన్ స్మిత్ మచ్చర్ సాహసం చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోతాయి. నిలిచిపోయాయి. కాలం మారుతున్న కొద్దీ విమానయాన రంగంలో భద్రతా సవాళ్లు మారుతున్నప్పటికీ, సంక్షోభ సమయాల్లో ఇండియన్ సిబ్బంది ప్రదర్శించే తెగువ మాత్రం ఇసుమంతైనా చెక్కుచెదరలేదని ఈ రెండు ఘటనలు నిరూపిస్తున్నాయి. అయితే, ఈ రెండు సంఘటనల వెనుక ఉన్న సామాజిక, రాజకీయ పరిస్థితులలో స్పష్టమైన తేడాలున్నాయి.  

చారిత్రక నేపథ్యాన్ని పరిశీలిస్తే, 1986 సెప్టెంబర్ 5న బాంబే నుండి కరాచీ, ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ మీదుగా న్యూయార్క్‌కు వెళ్లాల్సిన పాన్ ఆమ్ ఫ్లైట్ 73 విమానాన్ని అబు నిదాల్ ఆర్గనైజేషన్‌కు చెందిన నలుగురు సాయుధ మిలిటెంట్లు కరాచీ విమానాశ్రయంలో హైజాక్ చేశారు. ఆ కాలంలో విమానాల అపహరణలు సర్వసాధారణంగా ఉండేవి. ఆ సమయంలో విమానంలో సీనియర్ ఫ్లైట్ పర్సర్‌గా ఉన్న నీర్జా భానోట్ అత్యంత అప్రమత్తంగా వ్యవహరించి కాక్‌పిట్ సిబ్బందిని ముందుగానే అప్రమత్తం చేయడంతో వారు పైకప్పు ద్వారం గుండా తప్పించుకున్నారు. దీనివల్ల ఆ విమానాన్ని సైప్రస్‌కు తీసుకెళ్లాలన్న ఉగ్రవాదుల ప్రణాళిక విఫలమైంది. విమానంలో ఉన్న సిబ్బందిలో సీనియర్ కావడంతో ఆమె బాధ్యతలను తన భుజాన వేసుకున్నారు. హైజాకర్లు అమెరికన్ ప్రయాణికులను సులభంగా గుర్తించి హాని తలపెట్టకుండా ఉండేందుకు ఆమె తన సహోద్యోగులతో కలిసి ప్రయాణికుల పాస్‌పోర్ట్‌లను దాచిపెట్టారు.  

 మరోవైపు, సరిగ్గా నలభై ఏళ్ల తర్వాత 2026 సెప్టెంబర్ 30న దుబాయ్ నుండి టెల్ అవీవ్‌కు బయలుదేరిన ఫ్లైదుబాయ్ విమానంలో పూర్తిగా భిన్నమైన ఘటన చోటుచేసుకుంది. అబ్రహాం ఒప్పందాల తర్వాత కుదిరిన యూఏఈ, ఇజ్రాయెల్ విమాన సంబంధాలు, మారుతున్న భద్రతా ఆందోళనల నేపథ్యంలో ఈ ప్రయాణం సాగింది. దుబాయ్ నుంచి టెల్ అవీవ్‌కు బయలుదేరిన ఈ సాధారణ ప్రయాణ విమానంలో ఊహించని పరిణామం ఎదురైంది. విమానం గాల్లో ఉండగా కాక్‌పిట్ డెక్ వద్ద తీవ్రమైన వాగ్వాదం చెలరేగింది. ఈ క్రమంలో కోపైలట్ ఒక్కసారిగా కెప్టెన్ మచ్చర్‌పై కత్తితో దాడి చేసి తీవ్రంగా గాయపరిచాడు. ఈ ఊహించని పరిణామంతో విమానం ఒక్కసారిగా భారీ ఎత్తున కిందకు పడిపోయినప్పటికీ, గాయాలపాలై రక్తం మడుగులో ఉన్న కెప్టెన్ మచ్చర్ ఏమాత్రం వెనకడుగు వేయలేదు.   

ఈ రెండు ఘటనల్లోనూ సంఘటనల కాలక్రమం అత్యంత కీలకంగా మారింది. 1986 సెప్టెంబర్ 5న సుమారు 379 మంది ప్రయాణికులతో కరాచీలో నిలిచి ఉన్న పాన్ ఆమ్ విమానంలో దాదాపు 17 గంటల పాటు ప్రతిష్టంభన కొనసాగింది. విద్యుత్ సరఫరా నిలిచిపోయిన సమయంలో ఉగ్రవాదులు విచక్షణారహితంగా కాల్పులు జరపగా..  నీర్జా భానోట్ అత్యవసర నిష్క్రమణ మార్గాన్ని తెరిచి ప్రయాణికులు సురక్షితంగా బయటపడటానికి సహాయపడ్డారు. ముగ్గురు చిన్న పిల్లలను కాపాడే క్రమంలో ఆమె ఉగ్రవాదుల తూటాలకు బలయ్యారు. 

ఇక 2026 సెప్టెంబర్ 30న జరిగిన సంఘటనలో, టేకాఫ్ అయిన కొద్ది గంటలకే కాక్‌పిట్‌లో గొడవ జరగడం, కో పైలట్ దాడి చేయడంతో కెప్టెన్ మచ్చర్ గాయపడటం జరిగాయి.ఫ్లైట్ రాడార్ 24 సమాచారం ప్రకారం విమానం కేవలం 30 సెకన్ల వ్యవధిలోనే 14 వేల అడుగుల కంటే ఎక్కువ ఎత్తు నుంచి కిందకు పడిపోయింది. ఆ క్లిష్ట పరిస్థితుల్లోనూ కెప్టెన్ మచ్చర్ కాక్‌పిట్ తలుపు తెరిచి ప్రయాణికులకు, సిబ్బందికి అవకాశం కల్పించడంతో వారు దాడి చేసిన వ్యక్తిని అదుపు చేయడం సాధ్యపడింది. ఆ తర్వాత డ్యూటీలో లేని ఇతర పైలట్లు విమానాన్ని తమ అధీనంలోకి తీసుకుని సౌదీ అరేబియాలోని తబూక్ విమానాశ్రయంలో సురక్షితంగా ల్యాండ్ చేశారు.   ఈ రెండు ఘటనలకు సంబంధించి కొన్ని అంశాలు స్పష్టంగా నిరూపితం కాగా, మరికొన్నింటిపై ఇంకా దర్యాప్తు కొనసాగుతోంది. 

2026 నాటి ఘటనలో కాక్‌పిట్‌లో గొడవ జరిగిందని, కో పైలట్ దాడి చేయడం వల్ల కెప్టెన్ గాయపడ్డారని, అయినప్పటికీ కెప్టెన్ తలుపు తెరవడంతో ప్రయాణికులు నిందితుడిని పట్టుకున్నారని సౌదీ మరియు యూఏఈ సంయుక్త ప్రాథమిక దర్యాప్తులో తేలింది. ఎయిర్‌లైన్ సంస్థతో పాటు సౌదీ అంతర్గత మంత్రిత్వ శాఖ కూడా ఈ ప్రాథమిక అంశాలను ధృవీకరించాయి. అయితే..  ఈ ఘటన వెనుక ఉగ్రవాద కోణం ఉందనే వాదన ప్రధానంగా ఇజ్రాయెల్ అధికారుల నుంచి వినిపించింది. కో పైలట్ ఉద్దేశపూర్వకంగానే విమానాన్ని కూల్చేందుకు యత్నించాడని ఇజ్రాయెల్ ప్రధాని బెంజమిన్ నెతన్యాహు ఆరోపించగా, ఇజ్రాయెల్ ఐక్యరాజ్యసమితి రాయబారి కూడా దీనిని ఉగ్ర దాడిగా అభివర్ణించారు. అయితే.. ఫ్లైదుబాయ్ సంస్థ మాత్రం దీనిని కేవలం ఒక వాగ్వాదంగా మాత్రమే పేర్కొంటూ..  పూర్తిస్థాయి దర్యాప్తు పూర్తయితేనే అసలు నిజాలు వెలుగులోకి వస్తాయని స్పష్టం చేసింది.   చట్టపరమైన పరిణామాలను పరిశీలిస్తే, గతంలో పాన్ ఆమ్ 73 హైజాక్ కేసు విచారణ సుదీర్ఘకాలం పాటు సాగింది. పాకిస్తాన్‌లో అరెస్టైన హైజాకర్లకు ప్రత్యేక ట్రిబ్యునల్ మరణశిక్షలు విధించినప్పటికీ, ఆ తర్వాత వాటిని జీవిత ఖైదుగా మార్చారు. వారి నాయకుడు అమెరికాలో పట్టుబడి మూడు వరుస జీవిత ఖైదులతో పాటు సుదీర్ఘ శిక్షను అనుభవించాడు. 

మిగిలిన నిందితులు కూడా సుదీర్ఘకాలం జైలు శిక్ష అనుభవించి ఆ తర్వాత బహిష్కరించబడ్డారు. ప్రస్తుత 2026 ఉదంతంలో మాత్రం చట్టపరమైన ప్రక్రియ ఇంకా ప్రాథమిక దశలోనే ఉంది. విమానం యూఏఈ రిజిస్ట్రేషన్ కలిగి ఉండటం వల్ల ఆ దేశ చట్టాలు వర్తిస్తాయని, అంతర్జాతీయ భద్రతా బలగాల సహకారంతో నిందితుడిని అబుదాబికి తరలించి విచారిస్తున్నట్లు అటార్నీ జనరల్ తెలిపారు. ఉగ్రవాదంతో సంబంధం లేకపోయినా గతంలో జెనీవా, పారిస్ విమానంలో పైలట్ల మధ్య గొడవలు జరిగిన ఉదాహరణలు ఉన్నందున అన్ని కోణాల నుండి దర్యాప్తు జరుపుతున్నారు.   ఈ రెండు ఘటనలపై అంతర్జాతీయ రాజకీయ నాయకులు మరియు మీడియా నుంచి వచ్చిన సందర్భాలు కూడా విస్తృత చర్చకు దారితీశాయి. 

భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ, రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము, విదేశాంగ మంత్రి ఎస్. జైశంకర్ తదితరులు కెప్టెన్ మచ్చర్ సాహసాన్ని ప్రశంసిస్తూ ఆయన వందలాది ప్రాణాలను కాపాడారని కొనియాడారు. ఇజ్రాయెల్ ప్రధాని నెతన్యాహు కూడా స్పందిస్తూ భారతీయులు మరో పెద్ద విషాదం జరగకుండా అడ్డుకున్నారని ప్రశంసించారు. అయితే.. అధికారిక దర్యాప్తు పూర్తికాకముందే మీడియా కొన్ని నాటకీయ అంశాలను అతిగా ప్రచారం చేసిందనీ, ఉగ్ర కోణాన్ని తొందరపడి ముడిపెట్టాయని విమర్శకులు అభిప్రాయపడ్డారు. 

నీర్జా భానోట్ విషయంలోనూ కాలక్రమేణా అనేక కథనాలు అల్లబడినప్పటికీ, ఆమె చూపిన అసలైన తెగువ మాత్రం చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయింది.  నీర్జా భానోట్‌కు మరణానంతరం భారతదేశపు అత్యున్నత శాంతికాల శౌర్య పురస్కారమైన అశోక చక్ర లభించింది. ఈ పురస్కారం పొందిన తొలి మహిళగా,  పిన్న వయస్కురాలిగా ఆమె చరిత్ర సృష్టించారు. ఆమె జీవితం ఆధారంగా చిత్రాలు కూడా రూపుదిద్దుకున్నాయి. ఇక ప్రస్తుత ఘటనలో గాయపడిన కెప్టెన్ మచ్చర్ తబూక్ నుంచి మెరుగైన చికిత్స నిమిత్తం అబుదాబికి తరలించబడ్డారు. ఈ సంఘటన విమానయాన రంగంలో భద్రతా ప్రమాణాలపై అనేక ప్రశ్నలను లేవనెత్తింది. ముఖ్యంగా విదేశీ పైలట్ల నియామకాలు, కాక్‌పిట్ భద్రతా తనిఖీలపై ఇజ్రాయెల్ వంటి దేశాలు నిబంధనలను కఠినతరం చేసే అవకాశాలున్నాయి. ఏదేమైనప్పటికీ, ప్రాణాపాయ స్థితిలోనూ ఇతరుల రక్షణ కోసం తమ కర్తవ్యాన్ని నిర్వర్తించిన నీర్జా భానోట్, స్మిత్ మచ్చర్ వంటి వారి సాహసాలు ఎప్పటికీ ఆదర్శప్రాయంగా నిలుస్తాయని చెప్పడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. 

-సీతారాం కంఠంనేని 

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి మా https://TeluguOne.com  పోర్టల్‌ను అనుసరించండి, మీ స్నేహితులతో పంచుకోండి, అలాగే మీ విలువైన అభిప్రాయాలను తెలియజేయండి.   

[Neerja Bhanot And Smith Matcher Heroic Adventures, Save Flight Commuters, Flydubai Flight Incident, Pan Am Flight 73, Bravery  Indian Pilots, Telugu One]