2026 సంవత్సరానికి సంబంధించిన నోబెల్ శాంతి పురస్కారం దక్షిణాఫ్రికాకు చెందిన ప్రముఖ న్యాయవేత్త, ఐక్యరాజ్యసమితి మాజీ మానవ హక్కుల హైకమిషనర్ నవనేతం  నవీ  పిళ్లైకి దక్కింది. అంతర్జాతీయ న్యాయవ్యవస్థను బలోపేతం చేయడం, శాంతి స్థాపనకు చట్టబద్ధమైన మార్గాలను ప్రోత్సహించడం, యుద్ధ నేరాలు,   మానవత్వానికి వ్యతిరేకంగా జరిగే నేరాలకు బాధ్యులను జవాబుదారీగా నిలబెట్టేందుకు చేసిన కృషికి ఈ పురస్కారం దక్కింది. 

నవీ పిళ్లై 1941లో దక్షిణాఫ్రికాలోని డర్బన్‌లో భారత తమిళ మూలాలున్న కుటుంబంలో జన్మించారు. వర్ణవివక్ష అమలులో ఉన్న కాలంలో పెరిగిన ఆమె.. జాతి వివక్ష, అసమానతలకు వ్యతిరేకంగా న్యాయపోరాటం సాగించారు. న్యాయవాదిగా తన ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించి, వివక్షకు గురైనవారి హక్కుల కోసం పనిచేశారు. 1967లోనే స్వయంగా న్యాయవాద సంస్థను ప్రారంభించి తన సేవలను విస్తరించారు.

నవీ పిళ్లై దక్షిణాఫ్రికా హైకోర్టు న్యాయమూర్తిగా పనిచేశారు. అనంతరం రువాండా అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ ట్రిబ్యునల్‌లో న్యాయమూర్తిగా, అధ్యక్షురాలిగా బాధ్యతలు నిర్వహించారు. అక్కడ మారణహోమం, లైంగిక హింస, మానవత్వానికి వ్యతిరేకమైన నేరాలకు సంబంధించిన కేసుల్లో ఆమె పాత్ర ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందింది. అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ కోర్టులోనూ న్యాయమూర్తిగా సేవలందించారు.

2008 నుంచి 2014 వరకు ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల హైకమిషనర్‌గా పనిచేసిన నవీ పిళ్లై..  ప్రపంచవ్యాప్తంగా మానవ హక్కుల పరిరక్షణకు కృషి చేశారు. పాలస్తీనా ఆక్రమిత ప్రాంతాలకు సంబంధించిన ఐక్యరాజ్యసమితి స్వతంత్ర విచారణ కమిషన్‌కు  నాయకత్వం వహించారు. అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానంలో మయన్మార్‌పై మారణహోమం ఆరోపణలకు సంబంధించిన కేసులో  ఆమె న్యాయపరమైన పాత్ర కొనసాగుతోంది. 

ప్రపంచవ్యాప్తంగా యుద్ధాలు, ఘర్షణలు పెరుగుతున్న తరుణంలో అంతర్జాతీయ చట్టాల అమలు, న్యాయస్థానాల స్వతంత్రత   కీలకంగా మారాయని నోబెల్ కమిటీ అభిప్రాయపడింది. బలవంతం, హింసకు బదులుగా చట్టపరమైన వ్యవస్థల ద్వారా వివాదాలను పరిష్కరించుకోవడం శాశ్వత శాంతికి అవసరమని పేర్కొంది. న్యాయవ్యవస్థలను బలోపేతం చేయడంలో నవీ పిళ్లై చూపిన నిబద్ధత, ధైర్యం ఈ పురస్కారానికి ప్రధాన కారణాలుగా నిలిచాయి.

2026 నోబెల్ శాంతి బహుమతికి మొత్తం 287 మంది అభ్యర్థులు నామినేషన్లలో ఉన్నారు. ఈ ఏడాది పురస్కారంలో భాగంగా నవీ పిళ్లైకి 12 మిలియన్ స్వీడిష్ క్రోనర్ల నగదు బహుమతి లభించనుంది. నోబెల్ శాంతి బహుమతి ప్రదానోత్సవం సంప్రదాయం ప్రకారం డిసెంబర్ 10న ఓస్లోలో జరగనుంది. మొత్తంగా, నవీ పిళ్లైకు దక్కిన ఈ గౌరవం ఆమె వ్యక్తిగత సేవలకు గుర్తింపే కాకుండా, మానవ హక్కులు, అంతర్జాతీయ చట్టాలు, న్యాయం ఆధారంగా శాంతిని నెలకొల్పాలనే భావనకు మరోసారి ప్రాధాన్యం తీసుకొచ్చింది.

 [Navi Pillay Nobel Peace Prize Winner, , Jurist   Indian Origin, Human Rights, International Justice System, Telugu One]