ఉక్రెయిన్,  రష్యా మధ్య కొనసాగుతున్న యుద్ధాన్ని ముగింపు పలికే దిశగా భారత్  కీలక ముందడుగు వేసింది. రష్యాతో పాక్షిక కాల్పుల విరమణకు సంబంధించి న్యూఢిల్లీ రూపకల్పన చేసిన ప్రణాళికను ఉక్రెయిన్ ప్రభుత్వం అత్యంత సమగ్రమైనదిగా అభివర్ణించింది. ముఖ్యంగా ఇంధన మౌలిక సదుపాయాలు,  బ్లాక్ సీ ప్రాంతంలో కాల్పుల విరమణను పరిశీలించడానికి కీవ్ ప్రభుత్వం సానుకూలంగా స్పందించింది. రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ శాంతి ఆలోచనలను బహిరంగంగా ప్రశంసించిన మరుసటి రోజే ఉక్రెయిన్ ఈ వ్యాఖ్యలు చేయడం అంతర్జాతీయంగా ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.

ఫిబ్రవరి 2022లో రష్యా ఉక్రెయిన్‌పై పూర్తిస్థాయి దండయాత్ర ప్రారంభించిన తర్వాత, కాల్పుల విరమణ నిబంధనలను రూపొందించే విషయంలో కీవ్ స్వయంగా భారత్ పేరును ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించడం ఇదే తొలిసారి కావడం గమనార్హం. అయితే.. ఇండియా రూపొందించిన ఈ ప్రతిపాదనకు సంబంధించిన పూర్తి వివరాలు  అధికారికంగా వెల్లడి కావాల్సి ఉంది. ఇండియా కూడా ఈ విషయమై ఎలాంటి ప్రకటన చేయలేదు. మరోవైపు, శాంతి చర్చలకు ఎలాంటి ముందస్తు షరతులు లేవని మాస్కో స్పష్టం చేస్తూ వస్తోంది. ఉక్రెయిన్ విదేశాంగ మంత్రి ఆండ్రీ సిబిహా కీవ్‌లో మీడియాతో మాట్లాడుతూ తమ వద్ద నాలుగు ప్రతిపాదనలు ఉన్నాయని, వాటిలో భారత ప్రణాళికే అత్యంత విస్తృతమైనది, సమగ్రమైదని అని  వెల్లడించారు.

చారిత్రక కోణంలో చూస్తే..  భారత్,  రష్యాలు దశాబ్దాలుగా రక్షణ,  ఇంధన రంగాల్లో బలమైన వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని కొనసాగిస్తున్నాయి. 2022లో ఉక్రెయిన్‌పై రష్యా దండయాత్రను భారత్ ఎప్పుడూ నేరుగా ఖండించలేదు. ఈ వైఖరి కారణంగా పాశ్చాత్య దేశాల నుంచి న్యూఢిల్లీ కొన్ని విమర్శలను ఎదుర్కొన్నప్పటికీ, తన స్వతంత్ర విదేశాంగ విధానాన్ని మాత్రం ఇసుమంతైనా మార్చుకోలేదు. అయితే..  ఆగస్టు 2024లో భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ ఉక్రెయిన్‌లోని కీవ్‌లో పర్యటించిన తర్వాత ద్వైపాక్షిక సంబంధాల్లో కొత్త మార్పు వచ్చింది. ఒక భారత ప్రధాని ఉక్రెయిన్‌లో పర్యటించడం అదే మొదటిసారి. ఆ పర్యటనలో ఐక్యరాజ్యసమితి చార్టర్, ప్రాదేశిక సమగ్రత, సార్వభౌమాధికారానికి గౌరవం ఇవ్వాలని కోరుతూ ఒక సంయుక్త ప్రకటన వెలువడింది.

ఈ యుద్ధంలో బ్లాక్ సీ ప్రాంతం ఆర్థికంగా అత్యంత కీలకంగా మారుతూ వచ్చింది. జూలై 2022లో ఐరాస మరియు టర్కీ మధ్యవర్తిత్వంతో కుదిరిన బ్లాక్ సీ గ్రెయిన్ ఇనిషియేటివ్ ద్వారా ఉక్రెయిన్ ధాన్యం సురక్షితంగా రవాణా అయ్యేది. దీనివల్ల మిలియన్ల కొద్దీ టన్నుల ధాన్యం ప్రపంచ దేశాలకు చేరింది. అయితే జూలై 2023లో రష్యా ఈ ఒప్పందం నుంచి వైదొలగడంతో ఆ సముద్ర మార్గం అత్యంత ప్రమాదకరమైన షిప్పింగ్ జోన్‌గా మారిపోయింది. మరోవైపు రష్యా నుంచి భారత్ దిగుమతి చేసుకునే ముడి చమురు వాటా గణనీయంగా పెరిగింది. దీనివల్ల భారత్‌కు ఆర్థికంగా భారీ ప్రయోజనం చేకూరినప్పటికీ, విదేశీ నౌకల్లో పనిచేస్తున్న భారతీయ నావికులు ఈ ప్రాంతంలో జరుగుతున్న దాడుల్లో ప్రాణాలు కోల్పోవడం ఆందోళన కలిగించే అంశంగా మారింది.

ఈ సంక్షోభం నేపథ్యంలో అంతర్జాతీయంగా దౌత్యపరమైన పరిణామాలు వేగంగా మారుతున్నాయి. గత కొంతకాలంగా రష్యా, ఉక్రెయిన్ యుద్ధాన్ని ముగించేందుకు పలు దేశాలు తమ వంతు ప్రయత్నాలు చేస్తున్నాయి. బిష్కెక్,  మాస్కో వేదికగా జరిగిన పలు సమావేశాల్లో ప్రధాని మోదీ యుద్ధానికి ముగింపు పలకాలని పదే పదే పిలుపునిచ్చారు. సెప్టెంబర్ 2026లో భారత విదేశాంగ మంత్రి ఎస్. జైశంకర్ కీవ్‌లో పర్యటించి భారత్ తరఫున అన్ని విధాలా సహాయం అందించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నామని ప్రకటించారు. ఆ తర్వాత జరిగిన బ్రిక్స్ సదస్సులో కూడా మోదీ, పుతిన్‌లు ఈ అంశాలపై చర్చించారు. ఉక్రెయిన్ అధ్యక్షుడు జెలెన్స్కీ సైతం సముద్ర కాల్పుల విరమణకు తాము సిద్ధంగా ఉన్నామని తెలిపారు.

ఈ శాంతి ప్రయత్నాల వెనుక కొన్ని చట్టపరమైన,  దౌత్యపరమైన సవాళ్లు కూడా ఉన్నాయి. 1936 నాటి మోంట్ రెక్స్ కన్వెన్షన్ ప్రకారం టర్కీ  బోస్పోరస్, డార్డనెల్లెస్ జలసంధులపై నియంత్రణ కలిగి ఉంటుంది. యుద్ధ సమయంలో టర్కీ వ్యవహరించే తీరు ఆధారంగానే నౌకల రాకపోకలు ఆధారపడి ఉంటాయి. అలాగే అమెరికా విధిస్తున్న కఠినమైన ఆంక్షలు, రష్యా ఇంధనాన్ని కొనుగోలు చేసే దేశాలపై విధించే సుంకాల ముప్పు భారత్ వంటి దేశాలపై కొంత ఒత్తిడిని సృష్టిస్తున్నాయి. అయినప్పటికీ.. ఇండియా తన జాతీయ ప్రయోజనాల దృష్ట్యా ఈ వాణిజ్యాన్ని కొనసాగిస్తూనే, మరోవైపు శాంతి స్థాపనకు అనుకూలమైన వాతావరణాన్ని కల్పించేందుకు ప్రయత్నిస్తోంది.

రాజకీయ,  సామాజిక కోణంలో చూస్తే, పుతిన్,  ఉక్రెయిన్ నేతలు భారత్ పాత్రను గుర్తించడం దేశ ప్రతిష్టను పెంచుతోందని ప్రభుత్వ వర్గాలు భావిస్తున్నాయి. అయితే అంతర్జాతీయ మీడియాలో మాత్రం ఈ పరిణామాలపై భిన్నమైన విశ్లేషణలు వస్తున్నాయి. కీవ్ దీనిని ఉద్రిక్తతల తగ్గింపునకు ఒక అవకాశంగా చూస్తుండగా, మాస్కో మాత్రం తన సొంత ప్రయోజనాల కోణంలో స్పందిస్తోంది. భారత నావికుల భద్రత, గ్లోబల్ సౌత్ దేశాలకు స్థిరమైన ఆహార,  ఇంధన సరఫరాలు నిరంతరం సాగేలా చూడటమే భారత్ ఈ ప్రమేయానికి ప్రధాన కారణమని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.

భవిష్యత్తులో ఈ ఇంధన,  బ్లాక్ సీ కాల్పుల విరమణ ప్రతిపాదనలు పూర్తిగా కార్యరూపం దాలిస్తే సముద్ర మార్గంలో షిప్పింగ్ సురక్షితంగా మారుతుంది. ఈజిప్ట్ వంటి దేశాలకు నిలిచిపోయిన ధాన్యం సరఫరా మళ్లీ పునరుద్ధరించబడుతుంది. భారత సిబ్బంది ఎదుర్కొంటున్న ప్రాణ నష్టం ముప్పు కూడా తగ్గుతుంది. అయితే రష్యా షరతులు లేని ఫ్రంట్‌లైన్ కాల్పుల విరమణను తిరస్కరిస్తుండటం, అమెరికా,  టర్కీ వంటి దేశాలు తమ సొంత దౌత్య మార్గాలను అనుసరిస్తుండటం వంటివి కొన్ని అడ్డంకులుగా ఉన్నాయి.

ప్రస్తుత పరిణామాలను పరిశీలిస్తే, ఇది ఒక శాశ్వత పరిష్కారానికి తొలి అడుగు మాత్రమేనని చెప్పాలి.   భారత్ ప్రమేయం ఎంతవరకు ఫలితాన్ని ఇస్తుందనేది రాబోయే రోజుల్లో రష్యా ఇచ్చే ప్రతిస్పందనలు,  న్యూఢిల్లీ వెల్లడించబోయే మరిన్ని వివరాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. రెండు దేశాలతోనూ సత్సంబంధాలు కలిగి ఉన్న భారత్, ఈ దౌత్య అవకాశాన్ని ఉపయోగించుకుని ప్రపంచ శాంతికి ఏ విధంగా బాటలు వేస్తుందనేది ఇప్పుడు సర్వత్రా ఆసక్తికరంగా మారింది.

-సీతారాం కంఠంనేని 

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి మా https://TeluguOne.com  పోర్టల్‌ను అనుసరించండి, మీ స్నేహితులతో పంచుకోండి, అలాగే మీ విలువైన అభిప్రాయాలను తెలియజేయండి.   

[Indias Ukraine Ceasefire Proposal, Black Sea Truce, Andrii Sybiha, Vladimir Putin, Narendra Modi Peace Plans, Telugu One]