ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) సాంకేతికత భూమిపై సరికొత్త విప్లవాన్ని సృష్టిస్తోంది. కానీ దాని వెనుక ఒక పెద్ద సమస్య దాగి ఉంది. ఏఐ మోడళ్లను నడిపే భారీ డేటా సెంటర్లకు అపారమైన విద్యుత్, నీరు, అలాగే విస్తారమైన స్థలం అవసరం అవుతున్నాయి. ఈ సమస్యకు భవిష్యత్తులో పరిష్కారం చూపడానికి టెక్ దిగ్గజం గూగుల్ ఒక వినూత్నమైన ప్రయోగానికి శ్రీకారం చుట్టింది. అదే గూగుల్ డ్రీమ్ మూన్‌షాట్ ప్రాజెక్ట్ - ‘ప్రాజెక్ట్ సన్‌క్యాచర్’ (Project Suncatcher). అంతరిక్షంలోనే సోలార్ పవర్ ఆధారిత ఏఐ డేటా సెంటర్లను నిర్మించడమే ఈ ప్రాజెక్ట్ యొక్క ప్రధాన లక్ష్యం. భూమిపై విద్యుత్ కొరత పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో, నిరంతరం సూర్యకాంతి లభించే అంతరిక్షంలో డేటా సెంటర్లను ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా ఏఐ ప్రాసెసింగ్‌ను మరింత వేగంగా మరియు పర్యావరణహితంగా నిర్వహించవచ్చని గూగుల్ భావిస్తోంది.

ఈ ప్రయోగంలో భాగంగా గూగుల్ అక్టోబర్ 1వ తేదీన స్పేస్‌ఎక్స్ (SpaceX) ఫాల్కన్ 9 రాకెట్ ద్వారా ‘MVP’ అనే ప్రయోగాత్మక శాటిలైట్‌ను నింగిలోకి పంపనుంది. ఒక చిన్న రిఫ్రిజిరేటర్ పరిమాణంలో ఉండే ఈ శాటిలైట్‌లో గూగుల్‌కు చెందిన నాలుగు శక్తివంతమైన 'ట్రిలియం' టీపీయూ (Trillium TPU v6e) చిప్‌లను అమర్చారు. అంతరిక్షంలోకి చేరుకున్నాక, ఈ చిప్‌లు సుమారు 1 కిలోవాట్ సోలార్ విద్యుత్‌ను ఉపయోగించుకుని జెమిని (Gemini) ఏఐ క్వెరీలను ప్రాసెస్ చేస్తాయి. అయితే, అంతరిక్షంలో గాలి ఉండకపోవడం వల్ల చిప్‌లు తీవ్రంగా వేడెక్కుతాయి. అందువల్ల ఈ శాటిలైట్‌లో ప్రతిసారి చిప్‌లు కేవలం 15 నిమిషాల పాటు మాత్రమే పనిచేసి, ఆ తర్వాత చల్లబడటానికి కొంత సమయం విశ్రాంతి తీసుకుంటాయి. ఈ ఉపగ్రహం సుమారు 1 సంవత్సరం పాటు పనిచేసేలా, ఆపై 6 సంవత్సరాల లోపు కక్ష్య నుంచి భూ వాతావరణంలోకి వచ్చి కాలిపోయేలా డిజైన్ చేశారు.

ఈ ప్రాజెక్ట్ కోసం గూగుల్ ఇంజనీర్లు అనేక కఠినమైన పరీక్షలను నిర్వహించారు. రోదసిలోకి వెళ్లే సమయంలో రాకెట్ ఇచ్చే షాక్‌లు, తీవ్రమైన ప్రకంపనలను తట్టుకోవడానికి చిప్‌లను 50 నుండి 100 జీ-ఫోర్స్ (G-force) స్థాయి వరకు వైబ్రేషన్ పరీక్షలకు గురిచేశారు. అంతేకాకుండా, అంతరిక్షంలో రేడియేషన్ ప్రభావం చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది. దీనికోసం యూసీ డేవిస్ క్రోకర్ న్యూక్లియర్ ల్యాబొరేటరీలో ప్రోటాన్ బీమ్ సహాయంతో రేడియేషన్ టెస్ట్ చేశారు. సాధారణంగా 5 ఏళ్ల అంతరిక్ష మిషన్‌కు 750 రాడ్ల రేడియేషన్ అవసరం కాగా, గూగుల్ ట్రిలియం చిప్‌లు ఏకంగా 15 కిలోరాడ్ల (15 krad) రేడియేషన్‌ను తట్టుకుని, 20 రెట్లు మెరుగైన పనితీరును కనబరిచాయి.

భూమితో పోలిస్తే అంతరిక్షంలోని లోయర్ ఎర్త్ ఆర్బిట్ (LEO) లో సూర్యకాంతి నిరంతరం లభ్యమవుతుంది. దీనివల్ల సాధారణ సోలార్ ప్యానెల్స్ భూమిపై ఉత్పత్తి చేసే శక్తి కంటే అంతరిక్షంలో ఏకంగా 8 రెట్లు ఎక్కువ విద్యుత్‌ను ఉత్పత్తి చేయగలవు. గూగుల్ భవిష్యత్తు ప్రణాళిక ప్రకారం, 2027 నాటికి లేజర్ ఆధారిత ఆప్టికల్ లింక్స్‌ను పరీక్షించడానికి మరో రెండు శాటిలైట్లను ప్రయోగించనుంది. చివరికి, 650 కిలోమీటర్ల ఎత్తులో కేవలం 1 కిలోమీటరు వ్యాసార్థంలో 81 ఉపగ్రహాల సమూహాన్ని (Cluster) ఒకదానికొకటి 100 నుండి 200 మీటర్ల దూరంలో మోహరించాలని గూగుల్ చూస్తోంది. ఈ ఉపగ్రహాలు సెకనుకు 1.6 టెరాబిట్ల (1.6 Tbps) వేగంతో లేజర్ ద్వారా సమాచారాన్ని మార్పిడి చేసుకుంటాయి. 2030 నాటికి అంతరిక్ష డేటా సెంటర్ల మార్కెట్ పరిమాణం $1 ట్రిలియన్ (రూ. 83 లక్షల కోట్లు) డాలర్లకు చేరుకుంటుందని విశ్లేషకులు అంచనా వేస్తున్నారు. భూమిపై స్థలం, విద్యుత్ సమస్యలకు చెక్ పెడుతూ గూగుల్ వేస్తున్న ఈ అడుగు మానవాళి సాంకేతిక చరిత్రలోనే ఒక మైలురాయిగా నిలవనుంది.

 

 

 

[Google Project Suncatcher, AI Data Centers, Space Data Centers, Google, SpaceX Falcon 9, Trillium TPU, Gemini AI, Solar Power, Low Earth Orbit, Space Technology]