మీ మొబైల్ ఫోన్‌కి ఇటీవల కాలంలో ఎన్నడూ లేనంతగా అపరిచిత నంబర్ల నుండి కాల్స్, స్పామ్ మెసేజ్‌లు వస్తున్నాయా? "వాట్సాప్‌లో నన్ను యాడ్ చేసుకోండి" అని ఒక ఆటోమేటెడ్ వాయిస్ రావడం లేదా నెట్‌వర్క్ ఆపరేటర్ల పేరిట డిస్కౌంట్ ఆఫర్లు ఇస్తామని కాల్స్ రావడం జరుగుతుందా? అయితే ఈ ఇబ్బంది పడుతున్నది మీరు ఒక్కరే కాదు. ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా సైబర్ నేరగాళ్లు స్పామ్ మరియు స్కామ్ కాల్స్ సంఖ్యను విపరీతంగా పెంచేశారు. ఈ అకస్మాత్తుగా పెరిగిన ఫ్రాడ్ కాల్స్ వెనుక సైబర్ క్రిమినల్స్ వేస్తున్న సరికొత్త ప్లాన్లు, వారు అనుసరిస్తున్న సాంకేతిక ఎత్తుగడలు మరియు దీని నుంచి మిమ్మల్ని మీరు ఎలా రక్షించుకోవచ్చో ప్రతి ఒక్కరూ తప్పక తెలుసుకోవాలి.

సైబర్ కేటుగాళ్లు ప్రజలను ముంచడానికి ప్రధానంగా కొన్ని రకాల పద్ధతులను ఉపయోగిస్తున్నారు. మొదటిది, "ప్లీజ్ యాడ్ మీ ఆన్ వాట్సాప్" అని చెప్పే ఐఆర్ఆర్/ఆటోమేటెడ్ వాయిస్ మెసేజ్‌లు. మీరు గనుక ఆ నంబర్‌ను వాట్సాప్‌లో యాడ్ చేస్తే, టెలికాం ఆపరేటర్ల ప్రామాణిక స్పామ్ ఫిల్టర్లను సులభంగా బైపాస్ చేసి మీకు హానికరమైన ఫైళ్లు, లింక్‌లు పంపడం క్రిమినల్స్‌కు తేలికవుతుంది. దీని ద్వారా 'టాస్క్ స్కామ్స్' పేరుతో యాప్‌లు లేదా సర్వీస్‌లను టెస్టింగ్ చేసి డబ్బు సంపాదించవచ్చని ఆశ చూపి, చివరికి మీ బ్యాంక్ ఖాతా డేటాను కాజేస్తారు. ఇక రెండో డేంజర్ పద్ధతి 'ఆటోమేటెడ్ ఫిల్' లేదా వాయిస్ రికార్డింగ్ స్కామ్. ఈ విధానంలో అవతలి వ్యక్తి మీ పేరు పెట్టి పిలిచి, మీరు "యెస్" లేదా "అవును" అని చెప్పేలా ప్రశ్నలు అడుగుతారు. ఈ విధంగా రికార్డ్ చేసిన మీ "యెస్" వాయిస్‌ను వాయిస్-రైకగ్నిషన్ ఆధారిత ఫైనాన్షియల్ సర్వీసెస్ లేదా బ్యాంకింగ్ సిస్టమ్స్‌ను మోసగించడానికి ఉపయోగిస్తారు. కాబట్టి ఎవరైనా ఫోన్ చేసి ప్రశ్నలు అడిగితే ఎప్పుడూ నేరుగా "యెస్" అని సమాధానం ఇవ్వకుండా, "మీరు ఎవరు మాట్లాడుతున్నారు?" అని విచారించాలి.

వీటితో పాటు మొబైల్ నెట్‌వర్క్, ఇంటర్నెట్ ప్రొవైడర్లు లేదా ఇమ్మిగ్రేషన్ విభాగం ప్రతినిధులుగా నటిస్తూ బెదిరించి లేదా డిస్కౌంట్లు ఆశ చూపి మోసం చేసే ప్రయత్నాలు కూడా ఎక్కువయ్యాయి. విదేశాల నుండి కాల్స్ చేస్తున్నప్పటికీ, బాధితులను నమ్మించడానికి ఇంటర్నెట్ ప్రోటోకాల్ ద్వారా నడిచే VoIP (వాయిస్-ఓవర్-IP) సర్వీసులను ఉపయోగించి మీ స్థానిక ఏరియా కోడ్ లేదా దేశం కోడ్‌కు సరిపోయే విధంగా నంబర్లను స్ఫూఫింగ్ చేస్తున్నారు. అసలు వీరికి మీ ఫోన్ నంబర్లు ఎలా లభిస్తున్నాయనే సందేహం రావచ్చు. హ్యాకర్లు సప్లై చైన్ డేటా లీక్‌ల ద్వారా సమాచారాన్ని సేకరిస్తున్నారు. ఉదాహరణకు, మీరు ఆన్‌లైన్‌లో బట్టలు కొనుగోలు చేసినప్పుడు ఆ బ్రాండ్ మీ నంబర్‌ను డెలివరీ చేసే లాజిస్టిక్స్ కంపెనీకి ఇస్తుంది. సైబర్ నేరగాళ్లు సదరు లాజిస్టిక్స్ కంపెనీ సర్వర్లను హ్యాక్ చేసినప్పుడు, అనేక బ్రాండ్లకు చెందిన లక్షలాది మంది కస్టమర్ల ఫోన్ నంబర్లు వారి చేతికి చిక్కుతాయి. అలాగే వేర్వేరు డేటా లీక్‌ల నుండి దొరికిన పాత డేటాను ఒకే పెద్ద ఫైల్‌గా తయారు చేసి డార్క్ వెబ్‌లో విక్రయించడం ద్వారా కూడా ఈ స్పామర్లు డేటాను పొందుతున్నారు.

ఈ సైబర్ మోసాల బారిన పడకుండా ఉండటానికి కొన్ని కీలక జాగ్రత్తలు పాటించాలి. మీ బ్యాంక్ లేదా సర్వీస్ ప్రొవైడర్ నుండి కాల్ వచ్చినట్లు చెబితే, వెంటనే కాల్ కట్ చేసి వారి అధికారిక వెబ్‌సైట్‌లో ఉన్న అధికారిక నంబర్‌కు మాత్రమే తిరిగి కాల్ చేయండి. బ్యాంకులు ఎప్పుడూ ఫోన్ ద్వారా మీ పిన్ నంబర్, పాస్‌వర్డ్‌లు లేదా ఓటీపీలు అడగవని గుర్తుంచుకోండి. స్పామ్ కాల్ వచ్చినప్పుడు ఫోన్ కట్ (Reject) చేయకుండా సైలెంట్‌గా రింగ్ అవ్వనివ్వడం మంచిది. ఎందుకంటే మీరు కాల్ కట్ చేస్తే ఆ నంబర్ యాక్టివ్‌గా ఉందనే సంకేతం సైబర్ నేరగాళ్లకు వెళ్లి, మరింత ఎక్కువగా ఫోన్లు చేసే అవకాశం ఉంటుంది.

అంతేకాకుండా, మీ స్మార్ట్‌ఫోన్లలోని స్పామ్ ఫిల్టరింగ్ సెట్టింగ్స్‌ను యాక్టివేట్ చేసుకోవడం శ్రేయస్కరం. ఐఫోన్ వినియోగదారులు iOS 26 లేదా తదుపరి వెర్షన్లతో iPhone 11 మరియు ఆపైన ఉన్న మోడళ్లలో Settings > Apps > Phone లోకి వెళ్లి 'Screen Unknown Callers' కింద 'Ask Reason for Calling' మోడ్‌ను ఆన్ చేసుకోవచ్చు. దీని ద్వారా కాంటాక్ట్స్‌లో లేని కొత్త నంబర్ల నుండి కాల్స్ వచ్చినప్పుడు సిస్టమ్ వారినే కారణం అడిగి, మీకు టెక్స్ట్ రూపంలో చూపిస్తుంది. ఆండ్రాయిడ్ యూజర్లు Phone App > Settings > Spam and Call Screen లోకి వెళ్లి 'Automatically Screen Calls' ని ఆన్ చేసుకోవచ్చు. ఈ విధంగా సాంకేతిక రక్షణలతో పాటు వ్యక్తిగత జాగ్రత్తలు పాటించడం ద్వారా స్పామ్ మోసాల నుండి మన డేటాను, కష్టపడి సంపాదించిన సొమ్మును సురక్షితంగా కాపాడుకోవచ్చు.