కొన్ని రోజుల క్రితం దుబాయ్ నుండి టెల్ అవీవ్‌కు బయలుదేరిన ఫ్లైడబ్ల్యూ విమానం ప్రయాణంలో ఊహించని పరిణామం చోటుచేసుకుంది. టేకాఫ్ అయిన కొద్దిసేపటికే విమానం గాల్లో ఉండగా తీవ్రమైన సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంది. విమానంలోని కాక్‌పిట్ లోపల కో పైలట్ ఒక్కసారిగా  కెప్టెన్‌పై అత్యవసర పరికరంతో దాడికి పాల్పడ్డాడు.  ఈ ఊహించని పరిణామానికి విమానం కేవలం ముప్పై సెకన్ల వ్యవధిలో పద్నాలుగు వేల అడుగులకు పైగా కిందికి దిగిపోయింది. విమానంలో ప్రయాణిస్తున్న నూట డెబ్బై నలుగురు ప్రయాణికులు    తీవ్ర భయాందోళనలకు గురయ్యారు. అయితే సిబ్బంది,  ప్రయాణికుల సకాలంలో స్పందించడంతో పెను ప్రమాదం తృటిలో తప్పింది. 

చివరకు విమానం సౌదీ అరేబియా గడ్డపై సురక్షితంగా ల్యాండ్ కావడంతో అందరూ ఊపిరి పీల్చుకున్నారు. ఈ అనూహ్య ఘటన వాణిజ్య విమానయాన రంగంలో భద్రతా ప్రమాణాలు, సిబ్బంది ఎంపిక విధానాలు,  సరిహద్దులు దాటి పంచుకునే ఇంటెలిజెన్స్ సమాచారంపై   ప్రశ్నలను లేవనెత్తింది.   ఈ ఉదంతానికి సంబంధించి విమానం బయలుదేరిన క్షణం నుండి ల్యాండ్ అయ్యే వరకు జరిగిన పరిణామాలు అత్యంత నాటకీయంగా సాగాయి. గల్ఫ్ కాలమానం ప్రకారం సెప్టెంబర్ 30 ఉదయం ఏడు గంటల ఐదు నిమిషాలకు దుబాయ్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం నుండి ఫ్లైడబ్ల్యూ విమానం FZ1073 ఇజ్రాయెల్‌‌లోని బెన్ గుర్యన్ విమానాశ్రయం వైపు బయలుదేరింది. ఈ బోయింగ్ 737 మాక్స్ 8 విమానంలో సుమారు నూట యాభై మంది ఇజ్రాయెలీలతో సహా మొత్తం నూట డెబ్బై నలుగురు ప్రయాణికులు, ఆరుగురు క్యాబిన్ సిబ్బంది, అలాగే ప్రయాణికులుగా వెళ్తున్న ఇతర ఫ్లైడబ్ల్యూ పైలట్లు కూడా ఉన్నారు. ఉదయం తొమ్మిది గంటల ఇరవై నిమిషాల ప్రాంతంలో విమానం ఎత్తులో అకస్మాత్తుగా తీవ్రమైన మార్పులు సంభవించాయి. నిమిషం వ్యవధిలో విమానం ముప్పై నాలుగు వేల అడుగుల నుండి పదిహేను వేల అడుగులకు పడిపోయింది. కాక్‌పిట్ లోపల కో పైలట్ కెప్టెన్ స్మిత్ మచ్ఛార్‌పై క్రాష్ ఆక్స్‌తో దాడి చేశాడు. తీవ్ర గాయాలపాలైనప్పటికీ కెప్టెన్ లోపలి నుండి కాక్‌పిట్ తలుపు తెరిచి ఇతరులకు అవకాశం కల్పించారు. వెంటనే అప్రమత్తమైన ప్రయాణికులు,  రిజర్వ్ పైలట్లు ముందుకు వచ్చి దాడి చేసిన వ్యక్తిని అదుపులోకి తీసుకుని, విమానాన్ని  నియంత్రణలోకి తెచ్చారు.  

 ఈ సంక్షోభ సమయంలో విమానం అత్యవసర సంకేతాలను ప్రసారం చేసింది. ఉదయం తొమ్మిది గంటల ఇరవై ఎనిమిది నిమిషాలకు జనరల్ ఎమర్జెన్సీ కోడ్‌ను పంపగా, ఆ తర్వాత చట్టవిరుద్ధ జోక్యాన్ని సూచించే కోడ్‌కు మార్చారు. తబూక్ ఎయిర్ ట్రాఫిక్ కంట్రోల్‌‌కు డిస్ట్రెస్ కాల్ అందింది. స్థానిక కాలమానం ప్రకారం ఉదయం తొమ్మిది గంటల నలభై ఐదు నిమిషాలకు వాయువ్య సౌదీ అరేబియాలోని తబూక్ నగరంలో గల ప్రిన్స్ సుల్తాన్ బిన్ అబ్దులజీజ్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంలో విమానం సురక్షితంగా ల్యాండ్ అయ్యింది. ఆ వెంటనే వెంటనే గాయపడిన ఇద్దరు పైలట్లను ఆసుపత్రికి తరలించారు. ప్రయాణికులను అదే రోజు సాయంత్రం వేరే విమానంలో గమ్యస్థానానికి చేర్చారు. సౌదీ అరేబియా ఈ ఘటనకు పాల్పడిన అనుమానితుడిని అక్టోబర్ మొదటి తేదీన యూఏఈ అధికారులకు అప్పగించగా, యూఏఈ ప్రభుత్వం దీనిపై ఉగ్రవాద కోణంలో సమగ్ర దర్యాప్తునకు శ్రీకారం చుట్టింది.   

ఆధునిక విమానయాన భద్రతకు సంబంధించి చరిత్రలో ఇటువంటి ఘటనలు ఎన్నో పాఠాలు నేర్పాయి.2001 సెప్టెంబర్ 11 దాడుల తర్వాత విమానయాన భద్రతను పూర్తిగా మార్చివేశారు. కాక్‌పిట్ వెలుపలి నుండి ముప్పు రాకుండా తలుపులను పటిష్టం చేసి, లోపల నుండి లాక్ చేసే విధానాన్ని తెచ్చారు. అయితే ఈ ఏర్పాట్లు బయటి వ్యక్తుల నుండి రక్షణ కల్పించినప్పటికీ, లోపల ఉండే సిబ్బందే ముప్పుగా మారితే ఎలాంటి పరిస్థితి ఎదురవుతుందనే లోపాన్ని ఈ ఘటన బయటపెట్టింది. గతంలో కూడా ప్రపంచవ్యాప్తంగా కొన్ని విమానాలలో ఇలాంటి అనుమానాస్పద ఘటనలు జరిగాయి. 2015లో జర్మన్‌వింగ్స్ విమానంలో కో పైలట్ కెప్టెన్‌ను బయటికి లాక్ చేసి విమానాన్ని ఉద్దేశపూర్వకంగా కూల్చేసిన ఉదంతం దీనికి అతిపెద్ద ఉదాహరణగా నిలిచింది. మానసిక సమస్యలు లేదా తీవ్రవాద భావజాలం కలిగిన వ్యక్తులు పైలట్ సీట్లలో ఉంటే ఎంత ప్రమాదకరమో నిపుణులు ఎప్పటి నుంచో హెచ్చరిస్తున్నారు.   

ఈ ఘటనపై అంతర్జాతీయ స్థాయిలో వివిధ దేశాల అధినేతలు,  రాజకీయ నాయకులు తీవ్రంగా స్పందించారు. ఇజ్రాయెల్ ప్రధాని బెంజమిన్ నెతన్యాహు మాట్లాడుతూ కోపైలట్ ఇస్లామిస్ట్ రాడికలైజేషన్‌కు గురై ఆత్మహత్యాయత్నానికి పాల్పడ్డాడని అభిప్రాయపడ్డారు. రక్షణ మంత్రి ఇజ్రాయెల్ కట్జ్ దీనిని జిహాదీ ఉగ్రదాడిగా వర్ణించగా, విదేశాంగ మంత్రి గిడియాన్ సార్ ఇజ్రాయెల్, యూఏఈ సంబంధాలను దెబ్బతీసే కుట్ర ఇందులో ఉండొచ్చని పేర్కొన్నారు. అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ స్పందిస్తూ ఈ ఘటన వెనుక ఇరాన్ ప్రమేయం ఉండే అవకాశం ఉందని, అది రుజువైతే తీవ్ర పరిణామాలు ఉంటాయని హెచ్చరించారు. అయితే ఇజ్రాయెల్ భద్రతా అధికారులు మాత్రం ఇరాన్ ప్రమేయంపై స్పష్టమైన ఆధారాలు లభించలేదని, నిందితుడు ఒంటరిగానే ఈ చర్యకు పాల్పడి ఉండవచ్చని తెలిపారు. 

మరోవైపు భారతదేశంలో ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోడీ, రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ముతో పాటు విదేశాంగ శాఖ కెప్టెన్ స్మిత్ మచ్ఛార్  సాహసాన్ని కొనియాడారు.   చట్టపరమైన అంశాలను పరిశీలిస్తే, విమానం యూఏఈ దేశంలో రిజిస్టర్ కావడం వల్ల ఆ దేశ చట్టాల ప్రక్రియే ఈ కేసుకు వర్తిస్తుంది. యూఏఈ చట్టాల ప్రకారం దేశం వెలుపల రిజిస్టర్డ్ విమానంలో జరిగే నేరాలు కూడా ఆ దేశ అధికార పరిధిలోకి వస్తాయి. ఉగ్రవాద నిరోధక చట్టం కింద రవాణా మార్గాలను ప్రమాదంలో పడేయడం లేదా హైజాక్ చేయడం వంటి చర్యలకు జీవిత ఖైదు లేదా మరణశిక్ష విధించే అవకాశం ఉంది. యూఏఈ అటార్నీ జనరల్ కౌన్సిలర్ డాక్టర్ హమద్ సైఫ్ అల్ షంసీ మాట్లాడుతూ కో పైలట్ ఉగ్రవాద చర్యకు పాల్పడేందుకు ప్రయత్నించాడని ప్రాథమిక దర్యాప్తులో తేలిందని, పూర్తి విచారణ ముగిసిన తర్వాతే తుది వివరాలు వెల్లడిస్తామని స్పష్టం చేశారు. అనుమానితుడు ప్రస్తుతం యూఏఈ కస్టడీలో ఉండగా, ఇజ్రాయెల్ దర్యాప్తు అధికారులు కూడా ఈ విచారణలో పాలుపంచుకుంటున్నారు.   

ఈ సంక్షోభం విమానయాన రంగంలో భద్రతా పద్ధతులను పునఃసమీక్షించుకోవాల్సిన అవసరాన్ని నొక్కి చెప్పింది. సిబ్బంది ఎంపిక సమయంలో కేవలం ప్రాథమిక తనిఖీలతో సరిపెట్టకుండా వారి మానసిక స్థితిగతులు, భావజాలాన్ని నిరంతరం పర్యవేక్షించడం   కీలకమని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. సరిహద్దులు దాటి ప్రయాణించే సమాచారాన్ని విమానయాన సంస్థలు, ప్రభుత్వాలు గోప్యంగా ఉంచకుండా పంచుకోవాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. 

అబ్రహాం ఒప్పందాల ద్వారా ఇజ్రాయెల్, యూఏఈ మధ్య సంబంధాలు బలపడుతున్న తరుణంలో ఈ ఘటన జరగడం ప్రాంతీయ రాజకీయాల్లో చర్చనీయాంశమైంది. ప్రయాణికులలో నమ్మకాన్ని తిరిగి పెంపొందించడానికి పారదర్శకమైన దర్యాప్తు నిర్వహించడం ఒక్కటే మార్గమని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.   భవిష్యత్తులో ఇలాంటి ముప్పులను పూర్తిగా అడ్డుకోవడానికి అంతర్జాతీయ విమానయాన సంస్థలు కఠినమైన నిబంధనలను తీసుకువచ్చే అవకాశం ఉంది. 

పైలట్ల రిక్రూట్‌‌మెంట్ ప్రక్రియలో మానసిక ఆరోగ్య పరీక్షలను మరింత కఠినతరం చేయాలని డిమాండ్లు వ్యక్తమవుతున్నాయి. కేవలం విమాన బయటి భాగాల భద్రతకే కాకుండా, కాక్‌పిట్ లోపలి వ్యక్తుల ప్రవర్తనా సరళిని గమనించే సరికొత్త సాంకేతికతలను అభివృద్ధి చేయాల్సిన అవసరం ఉంది. విమానయాన భద్రత అనేది కేవలం సాంకేతిక అంశం మాత్రమే కాదని, అది ప్రయాణికుల ప్రాణాలతో ముడిపడి ఉన్న సున్నితమైన అంశమని ఈ ఘటన మరోసారి రుజువు చేసింది. ఈ సంఘటనపై సమగ్ర దర్యాప్తు పూర్తయితేనే భవిష్యత్తులో చేపట్టాల్సిన నివారణ చర్యలపై స్పష్టత వచ్చే అవకాశం ఉంది. 

-సీతారాం కంఠంనేని 

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి మా https://TeluguOne.com  పోర్టల్‌ను అనుసరించండి, మీ స్నేహితులతో పంచుకోండి, అలాగే మీ విలువైన అభిప్రాయాలను తెలియజేయండి.   

[Flydubai FZ1073 Incident, Cockpit Attack Dubai Tel Aviv Flight, UAE Terrorism Investigation, Boeing 737 MAX 8 Emergency, Smit Machchhar Heroism, Telugu One]