భారత ఎన్నికల సంఘంలో (ECI) చోటుచేసుకున్న పరిణామాలు మరియు అంతర్గత వివాదాలు ప్రస్తుతం దేశ రాజకీయాల్లో తీవ్ర చర్చనీయాంశంగా మారాయి. ఎన్నికల కమిషనర్లుగా బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్న సుఖ్‌బీర్ సింగ్ సంధు మరియు వివేక్ జోషి లు దేశ అత్యున్నత కేబినెట్ కార్యదర్శికి పంపిన ప్రత్యేక ఫిర్యాదులకు సంబంధించి తాజాగా వెలుగులోకి వచ్చిన ఆర్టీఐ (RTI) ప్రతిస్పందన సంచలనం సృష్టిస్తోంది. జూలై 29 వ తేదీన ఈ ఇద్దరు ఎన్నికల కమిషనర్లు వేర్వేరుగా దేశ కేబినెట్ కార్యదర్శి టి.వి. సోమనాథన్‌కు అత్యంత కీలకమైన లేఖలు రాశారు. సీనియర్ డిప్యూటీ ఎన్నికల కమిషనర్ మనీಶ್ గర్గ్ పనితీరుపై మరియు ఈసీ విభాగంలో చేపట్టిన పని కేటాయింపుల వివాదాస్పద ఉత్తర్వులపై వీరు తమ తీవ్ర అభ్యంతరాలను వ్యక్తం చేశారు. అయితే, ఈ లేఖలపై కేబినెట్ సెక్రటేరియట్ ఎటువంటి అధికారిక చర్యలు తీసుకోలేదని ఆ సమాచార హక్కు చట్టం దరఖాస్తు ద్వారా స్పష్టమైంది.

ఈ వివాదానికి ప్రధాన కారణం ఎన్నికల సంఘం లోపల జరిగిన పని కేటాయింపుల మార్పులే. ఈ కొత్త మార్పుల వల్ల ఓటర్ల జాబితా నుంచి పేర్లు తొలగించడం, కొత్తగా చేర్చడం మరియు రికార్డులను అప్‌డేట్ చేసే కీలకమైన అధికారాలు అన్నీ కేంద్ర స్థాయిలోనే కేంద్రీకృతమవుతున్నాయని, వాస్తవానికి ఇవి నిబంధనల ప్రకారం రాష్ట్ర స్థాయి అధికారుల వద్ద ఉండాలని కమిషనర్లు తమ లేఖల్లో బలంగా ఆరోపించారు. ఈ నిర్ణయాలు చట్టబద్ధమైన నిబంధనలకు మరియు ప్రస్తుత చట్టాల प्रावधानాలకు విరుద్ధంగా ఉన్నాయని వారు పేర్కొన్నారు. ఈ ఇద్దరు కమిషనర్లు లేవనెత్తిన ఈ తీవ్రమైన అభ్యంతరాలు ఎన్నికల సంఘం ఉన్నతాధికారుల మధ్య నెలకొన్న అంతర్గత విభేదాలను బట్టబయలు చేశాయి.

ఈ లేఖలు అందిన విషయాన్ని కేబినెట్ కార్యదర్శి ఆగస్ట్ 5 వ తేదీన అధికారికంగా ధృవీకరించారు. అంతేకాకుండా, దీనికి సంబంధించిన రసీదు ప్రతులను సిబ్బంది మరియు శిక్షణ శాఖ (DoP&T), ఎస్టాబ్లిషమెంట్ ఆఫీసర్ మరియు ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ (CEC) కార్యాలయానికి సమాచారం నిమిత్తం పంపారు. అయితే, రాజ్యాంగబద్ధమైన స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన ఎన్నికల సంఘం అంతర్గత వ్యవహారాల్లో జోక్యం చేసుకోవడం తగదని కేబినెట్ సెక్రటేరియట్ భావించింది. ఈ ఫిర్యాదులను కమిషన్ తరఫున అధికారిక లేఖగా కాకుండా, ఆ ఇద్దరు అధికారులు కేవలం తమ వ్యక్తిగత హోదాలోనే సమర్పించినట్లుగా పరిగణించామని స్పష్టం చేసింది. ఒకవేళ ఎన్నికల సంఘం నుండి అధికారిక విజ్ఞప్తి లేకుండా ఈ వ్యక్తిగత లేఖలపై ప్రభుత్వం లేదా కేబినెట్ సెక్రటేరియట్ జోక్యం చేసుకుని చర్యలు తీసుకుంటే, అది రాజ్యాంగ సంస్థల స్వయంప్రతిపత్తిలో అనూహ్య జోక్యంగా మారుతుందని అధికారులు అభిప్రాయపడ్డారు.

ఈ మొత్తం పరిణామాలపై ఆర్టీఐ ద్వారా సమాచారాన్ని కోరగా వెలువడిన ఈ నివేదికలు దేశవ్యాప్తంగా రాజకీయ మరియు పాలనా వర్గాల్లో పెద్ద ఎత్తున చర్చకు దారితీశాయి. ఆర్టికల్ 324 కింద పనిచేసే అత్యున్నత రాజ్యాంగ సంస్థ అయిన ఎన్నికల సంఘంలో అధికార కేంద్రీకరణ, సీఈసీ మరియు ఇతర కమిషనర్ల మధ్య అధికార సమతుల్యత వంటి అంశాలు మరోసారి తెరపైకి వచ్చాయి. కార్యనిర్వాహక వ్యవస్థ (Executive) ఇలాంటి సున్నితమైన విషయాలలో జోక్యం చేసుకోకుండా ఈసీ స్వయంప్రతిపత్తిని గౌరవిస్తూ దూరంగా ఉండటాన్ని ఈ ఉదంతం స్పష్టం చేస్తోంది. ఏది ఏమైనప్పటికీ, దేశ ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థకు మూలస్తంభంగా ఉన్న ఎన్నికల సంఘం లోపల తలెత్తిన ఈ పరిణామాలు మరియు ఉన్నతాధికారుల మధ్య అభిప్రాయభేదాలు భవిష్యత్తులో ఎలాంటి పరిణామాలకు దారితీస్తాయనేది సర్వત્ર ఆసక్తికరంగా మారింది.

 

 

 

[Election Commission of India, ECI Internal Dispute, Sukhbir Singh Sandhu, Vivek Joshi, Cabinet Secretary TV Somanathan, Manish Garg, RTI Response, Election Commission Work Allocation, Article 324 Constitution, Voter List Management]