భారతదేశంలో భూమి అనేది కేవలం ఒక మట్టి ముక్క మాత్రమే కాదు; అది మన రైతుల ఆత్మగౌరవం, మన పూర్వీకుల ఆశీర్వాదం మరియు భావి తరాల గుర్తింపు. దేశంలో దశాబ్దాలుగా వేధిస్తున్న భూ వివాదాలకు శాశ్వత పరిష్కారం చూపుతూ, భూముల సమాచారాన్ని అత్యంత పారదర్శకంగా మార్చేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక చారిత్రాత్మకమైన అడుగు వేసింది. డిజిటల్ ఇండియా ల్యాండ్ రికార్డ్స్ మోడర్నైజేషన్ ప్రోగ్రామ్ మూడో విడత అంటే 'DILRMP 3.0' ఆపరేషనల్ మార్గదర్శకాలను కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ గురువారం అధికారికంగా ప్రారంభించారు. 2026 నుండి 2031 వరకు ఐదేళ్ల వ్యవధి కోసం రూ. 565.5 కోట్ల భారీ బడ్జెట్ కేటాయింపుతో ఈ ప్రతిష్టాత్మక పథకం అమల్లోకి వచ్చింది. ఈ విప్లవాత్మక ప్రాజెక్ట్ ద్వారా దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న ప్రతి భూభాగానికి ఒక డిజిటల్ ముఖచిత్రాన్ని తొడిగి, సాంకేతికత ఆధారితమైన సమీకృత భూ నిర్వహణ వ్యవస్థను నిర్మించడమే కేంద్ర ప్రభుత్వ ముఖ్య లక్ష్యం.

గతంలో అమలు చేసిన DILRMP తొలి దశల్లో దేశవ్యాప్తంగా అద్భుతమైన ప్రగతి నమోదైంది. ప్రభుత్వం వెల్లడించిన అధికారిక గణాంకాల ప్రకారం, దేశంలో ఇప్పటివరకు 99.9 శాతం హక్కుల రికార్డులు (రైట్స్ రికార్డ్స్) విజయవంతంగా డిజిటలైజ్ అయ్యాయి. అంతేకాకుండా 97 శాతం కేడస్ట్రల్ మ్యాప్‌లను డిజిటల్ రూపంలోకి మార్చడమే కాకుండా, 99 శాతం సబ్-రిజిస్ట్రార్ కార్యాలయాలను కంప్యూటరీకరించారు. ఈ సాధించిన ఘనమైన పునాదిపై ఆధారపడి, DILRMP 3.0 ఇప్పుడు సాధారణ డిజిటలైజేషన్ దశను దాటి భౌగోళిక సమాచార వ్యవస్థ అంటే GIS ఆధారిత డిజిటల్ ఫ్రేమ్‌వర్క్ వైపు వేగంగా అడుగులు వేస్తోంది. దీని ద్వారా భూ రికార్డులు, మ్యాప్‌లు, రిజిస్ట్రేషన్లు మరియు ఇతర అనుబంధ సమాచారాన్ని ఒకే డిజిటల్ గొడుగు కిందకి తీసుకురానున్నారు.

ఈ ప్రాజెక్ట్‌లో అత్యంత కీలకమైన అంశం ఏంటంటే, ప్రతి భూభాగానికి ప్రత్యేకంగా కేటాయించే 14 అంకెల ప్రత్యేక భూ-ఆధార్ లేదా యూనిక్ ల్యాండ్ పార్సెల్ ఐడెంటిఫికేషన్ నంబర్ (ULPIN). మనుషులకు ఆధార్ కార్డ్ ఎలాగో, ఇకపై ప్రతి భూకమతానికి ఈ 14 అంకెల భూ-ఆధార్ శాశ్వత చిరునామాగా మారుతుంది. దీనితో పాటు కేడస్ట్రల్ మ్యాప్‌లన్నింటినీ జియో-రెఫరెన్సింగ్ చేయడం వల్ల సరిహద్దు వివాదాలు పూర్తిగా తుడిచిపెట్టుకుపోతాయి. రాష్ట్రాలు తమ వద్ద ఉన్న భూ సంబంధిత డేటాను API ద్వారా అనుసంధానించుకుంటూ స్వంతంగా 'ల్యాండ్ స్టాక్' అభివృద్ధి చేసుకునే సదుపాయం కల్పించారు. ఇవన్నీ కలిసి జాతీయ స్థాయిలో ఒక కేంద్రీకృత ఫెడరేటెడ్ ల్యాండ్ స్టాక్‌గా రూపాంతరం చెందుతాయి. దీనివల్ల డేటా యాజమాన్యం రాష్ట్రాల వద్దే ఉంటూనే, వ్యవస్థల మధ్య పరస్పర సమాచార మార్పిడి అత్యంత సులభతరం అవుతుంది.

ప్రజలకు సేవలందించే దిశగా పాస్‌పోర్ట్ సేవా కేంద్రాల తరహాలోనే, దేశవ్యాప్తంగా ఎక్కువ మంది సందర్శించే 75 సబ్-రిజిస్ట్రార్ కార్యాలయాలను 'రిజిస్ట్రేషన్ సేవా కేంద్రాలు'గా ఆధునీకరించనున్నారు. పాత కాలపు భూ రికార్డులను స్కాన్ చేయడం, డిజిటల్ రిజిస్ట్రేషన్ నిధిని ఏర్పాటు చేయడం మరియు రెవెన్యూ కోర్టులను పూర్తిగా కంప్యూటరీకరించడంపై ప్రభుత్వం దృష్టి సారించింది. పట్టణ ప్రాంతాల్లో ఆస్తుల మ్యాపింగ్ కోసం 'నక్షా' (NAKSHA) కార్యక్రమం ద్వారా డిజిటల్ ప్రాపర్టీ కార్డులు అందించనున్నారు. దీనివల్ల రైతులు, భూ యజమానులు ప్రభుత్వ కార్యాలయాల చుట్టూ తిరిగే అవసరం తప్పుతుంది. అంతేకాకుండా బ్యాంకుల నుంచి సంస్థాగత రుణాలు పొందడం అత్యంత సులువవుతుంది. ఈ పథకం 100 శాతం కేంద్ర ప్రభుత్వ నిధులతో అన్ని రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో అమలు కానుండగా, ప్రగతిని రియల్ టైమ్ డ్యాష్ బోర్డ్ ద్వారా పర్యవేక్షిస్తారు.

 

 

 

[DILRMP 3.0, Digital India Land Records, Land Records Digitization, Bhulekh, ULPIN, Land Aadhaar, Shivraj Singh Chouhan, GIS Land Records, NAKSHA, Land Records Modernization]