ఆగస్టు 2024లో షేక్ హసీనాను గద్దె దించిన విద్యార్థి ఉద్యమం, రక్షణ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్ కాంగ్రెస్,  దాని మిత్రపక్షాలు బంగ్లాదేశ్ తరహా ప్రభుత్వ మార్పునకు ప్రయత్నిస్తున్నాయని ఆరోపించిన తర్వాత భారతదేశంలో తీవ్ర రాజకీయ పోరాటానికి అది ఒక రిఫరెన్స్ పాయింట్‌గా మారింది. అదే సమయంలో, బంగ్లాదేశ్ తాత్కాలిక ప్రభుత్వానికి నాయకత్వం వహించిన నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత ముహమ్మద్ యూనస్ వాషింగ్టన్‌లో హిల్లరీ రోడమ్ క్లింటన్ అవార్డును అందుకున్నారు. బంగ్లాదేశ్‌లోని హిందూ మైనారిటీలపై దాడుల నివేదికలు సరిహద్దుకు ఇరువైపులా ప్రజల చర్చను ప్రభావితం చేస్తూనే ఉన్నాయి. 

బంగ్లాదేశ్ రాజకీయ అల్లకల్లోలం కొత్తేమీ కాదు. 1971లో స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత, దేశ వ్యవస్థాపక నాయకుడు షేక్ ముజిబుర్ రెహమాన్ 1975 తిరుగుబాటులో హతమయ్యారు. ఇది ఏళ్ల తరబడి సైనిక పాలనకు దారితీసింది. 1990లో జరిగిన ఒక భారీ ప్రజా ఉద్యమం జనరల్ హెచ్.ఎం. ఎర్షాద్ పాలనను అంతం చేసి ఎన్నికల రాజకీయాలను పునరుద్ధరించింది, కానీ ఆ తర్వాత అధికారం షేక్ హసీనా అవామీ లీగ్ మరియు ఖలేదా జియా బంగ్లాదేశ్ నేషనలిస్ట్ పార్టీ   మధ్య మారుతూ వచ్చింది, తరచుగా బహిష్కరణలు,  వివాదాస్పద ఎన్నికల మధ్య. షేక్ హసీనా 2009లో తిరిగి అధికారంలోకి వచ్చి 15 ఏళ్లు పాలించారు; ఆమె పాలన మరింత నిరంకుశంగా మారిందని, పౌర స్వేచ్ఛను అణచివేయడం,  అసమ్మతిపై భద్రతా బలగాలను   ప్రయోగించారని విమర్శకులు,  హక్కుల సంఘాలు పేర్కొన్నాయి.

ప్రతిపక్షాల బహిష్కరణలు,  తక్కువ భాగస్వామ్యంతో ఆమె ఎన్నికలలో మూడింటిపై విస్తృతంగా ప్రశ్నలు తలెత్తాయి. ఈ నేపథ్యంలోనే జూన్-జూలై 2024లో ప్రారంభమైన ప్రభుత్వ ఉద్యోగ-కోటా పథకంపై నిరసనలు విస్తృతమైన ప్రభుత్వ వ్యతిరేక ఉద్యమంగా మారాయి.  దీనినే ఇప్పుడు జూలై తిరుగుబాటు అని పిలుస్తున్నారు.

  జూలై 2024లో, పునరుద్ధరించబడిన కోటా వ్యవస్థకు వ్యతిరేకంగా విద్యార్థులు నేతృత్వం వహించిన నిరసనలపై కఠినమైన అణచివేత జరిగింది; కనీసం 32 మంది పిల్లలతో సహా వందలాది మంది మరణించారని ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల కార్యాలయం నమోదు చేసింది. ఆగస్టు 5 2024న, నిరసనకారులపై జోక్యం చేసుకోవడానికి సైన్యం నిరాకరించడంతో షేక్ హసీనా రాజీనామా చేసి హెలికాప్టర్‌లో భారతదేశానికి పారిపోయారు.  దీంతో 15 ఏళ్ల రెండవ పదవీకాలం ముగిసింది. ఆగస్టు 6న పార్లమెంటు రద్దయింది. నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత ముహమ్మద్ యూనస్ తాత్కాలిక ప్రభుత్వ చీఫ్ అడ్వైజర్‌గా  ఆగస్టు 8న ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు,

విద్యార్థి నాయకుల డిమాండ్ మేరకు ఆయన ఈ పదవిని చేపట్టారు. కొద్ది రోజుల్లోనే, హిందూ గృహాలు, వ్యాపారాలు, ప్రార్థనా మందిరాలపై విస్తృతమైన దాడులు జరిగాయని నివేదికలు వచ్చాయి, దీనితో భారత్ ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది.  ఆగస్టు 16న, మైనారిటీలపై దాడుల నివేదికలు అతిశయోక్తి అనీ, ప్రతి ఒక్కరినీ రక్షించడానికి కట్టుబడి ఉన్నామని తాత్కాలిక ప్రభుత్వం ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీకి తెలిపింది. నవంబర్ 2024లో, బంగ్లాదేశ్ ప్రముఖ హిందూ నాయకుడు చిన్మయ్ కృష్ణ దాస్‌ను దేశద్రోహం ఆరోపణలపై అరెస్టు చేసింది, ఇది నిరసనలకు,  దౌత్యపరమైన వివాదానికి దారితీసింది. డిసెంబర్ 2024లో, ఢాకా మొదటిసారిగా హసీనా అప్పగింత కోసం అధికారికంగా అభ్యర్థించింది.

అంతర్జాతీయ నేరాల ట్రిబ్యునల్ ఐసీటీ)లో విచారణ పెండింగ్‌లో ఉండటంతో 12 మే 2025న హోం మంత్రిత్వ శాఖ నోటిఫికేషన్ ద్వారా అవామీ లీగ్ కార్యకలాపాలను నిషేధించారు. తాత్కాలిక ప్రభుత్వం జూలై నేషనల్ చార్టర్‌పై  84 సంస్కరణ ప్రతిపాదనల సమితి   అక్టోబర్ 17,  2025న సంతకం చేసింది.  దానిని ప్రజాభిప్రాయ సేకరణకు పెట్టింది.  అణచివేత సమయంలో మానవత్వానికి వ్యతిరేకంగా చేసిన నేరాలకు గాను షేక్ హసీనా,  మాజీ హోం మంత్రి అసదుజ్జమాన్ ఖాన్ కమల్‌లకు అంతర్జాతీయ నేరాల ట్రిబ్యునల్ వారి గైర్హాజరీలో మరణశిక్ష విధించింది. తిరుగుబాటు తర్వాత బంగ్లాదేశ్ 12 ఫిబ్రవరి 2026న తన మొదటి ఎన్నికలలో ఓటు వేసింది.  బీఎన్పీ నేతృత్వంలోని కూటమి ఘనవిజయం సాధించింది.    ఫిబ్రవరి 17న తాత్కాలిక ప్రభుత్వం రద్దైంది.  తారిఖ్ రెహమాన్ ప్రధాన మంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు.  సెప్టెంబర్ 15, 2026న, మాజీ ప్రధాన కార్యదర్శి ఒబైదుల్ కయూర్‌తో సహా మరో ఏడుగురు సీనియర్ అవామీ లీగ్ నాయకులకు ట్రిబ్యునల్ మరణశిక్ష విధించింది. అక్టోబర్ 2026లో, యూనస్ వాషింగ్టన్‌లో హిల్లరీ రోడమ్ క్లింటన్ అవార్డును అందుకున్నారు.  రాజ్‌నాథ్ సింగ్ లక్నోలో  ప్రభుత్వ మార్పు  ఆరోపణ చేశారు.

బంగ్లాదేశ్ పరివర్తన,   చట్టపరమైన నిర్మాణం దాని రాజకీయాల వలె వివాదాస్పదంగా ఉంది. రాజ్యాంగం సంరక్షక ప్రభుత్వానికి అవకాశం కల్పించనందున, యూనస్ పరిపాలన  అవసర సిద్ధాంతం (doctrine of necessity) పై ఆధారపడి ఉంది, హసీనా రాజీనామా రాజ్యాంగపరమైన పరిష్కారం లేని పరిస్థితిని సృష్టించిందనే కారణంతో కోర్టులు దీనిని అంగీకరించాయి. పునర్నిర్మించబడిన అంతర్జాతీయ నేరాల ట్రిబ్యునల్ హసీనా,  కమల్‌లను గైర్హాజరీలో దోషులుగా నిర్ధారించింది .మరియు ఐసీటీ చట్టానికి సవరణల తర్వాత, ఇప్పుడు కేవలం వ్యక్తులనే కాకుండా సంస్థలను కూడా మారణహోమం,  మానవత్వానికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన నేరాలకు విచారించడానికి అనుమతిస్తుంది. పూర్తి రాతపూర్వక తీర్పు 457 పేజీలు ఉంటుంది.  అప్పీళ్ల కోసం 30 రోజుల గడువు ఇచ్చింది.  హసీనా ఈ విచారణను మోసం, కుమ్మక్కైన ట్రిబ్యునల్ గా తిరస్కరించారు.  తాను జైలు శిక్షను ఎదుర్కోవడానికి సిద్ధంగా ఉన్నానని, అయితే తీర్పు యొక్క నిష్పాక్షికతను వ్యతిరేకిస్తున్నానని చెప్పారు. 2013 ఒప్పందం కింద ఆమెను అప్పగించాలని ఢాకా భారత్‌పై ఒత్తిడి తెచ్చింది; న్యూఢిల్లీ ఈ అభ్యర్థనను పరిశీలిస్తున్నట్లు చెబుతోంది,  

ఒప్పందం యొక్క  రాజకీయ నేరం  నిబంధన ఆధారంగా సూత్రప్రాయంగా తిరస్కరించవచ్చు. కార్యనిర్వాహక నోటిఫికేషన్ ద్వారా విధించబడిన అవామీ లీగ్ నిషేధాన్ని హైకోర్టులో సవాలు చేశారు. ,   సెప్టెంబర్ 2026లో కోర్టు రిట్ పిటిషన్‌ను తిరస్కరించింది, దీంతో పార్టీకి కార్యకలాపాలను పునఃప్రారంభించడానికి చట్టపరమైన మార్గం లేకుండా పోయింది. విడిగా, తాత్కాలిక ప్రభుత్వ రాజ్యాంగ సంస్కరణ కమిషన్  లౌకికవాదం ను ప్రాథమిక సూత్రంగా తొలగించాలని,  ఇస్లాంను రాష్ట్ర మతంగా ఉంచాలని సిఫార్సు చేసింది, అదే సమయంలో  బహుళత్వం  (pluralism)  జోడించింది.  ఇది మైనారిటీలలో ఆందోళన కలిగించిన ప్రతిపాదన.. , అయితే దాని ఛైర్మన్ అలీ రియాజ్, బహుళత్వం అనేది లౌకికవాదం కంటే విస్తృతమైనది, మరింత సమ్మిళితమైనది అని వాదించారు.

 మైనారిటీల ప్రశ్నపై  సంఖ్యలు పూర్తిగా ఏకీభవించని అనేక మూలాల నుండి వచ్చాయి. బంగ్లాదేశ్ హిందూ బౌద్ధ క్రిస్టియన్ యూనిటీ కౌన్సిల్ 4,  20 ఆగస్టు 2024 మధ్య 2,010 మతపరమైన హింసాత్మక సంఘటనలను నివేదించింది.  తొమ్మిది మరణాలు, 69 ప్రార్థనా మందిరాలపై దాడులు, 915 ఇళ్లు,  953 వ్యాపారాలు దెబ్బతినడం నలుగురు మహిళలు దాడికి గురికావడం జరిగింది. ప్రోథమ్ ఆలో చేసిన జాతీయ దర్యాప్తులో 5,  20 ఆగస్టు మధ్య కనీసం 1,068 మైనారిటీ ఇళ్లు, వ్యాపారాలు దెబ్బతిన్నాయని,  22 ప్రార్థనా మందిరాలపై దాడులు జరిగాయని తేలింది,  కనీసం 506 కేసుల్లో యజమాని అవామీ లీగ్ రాజకీయాల్లో పాల్గొన్నారని పేర్కొంది. పోలీసులు నివేదించబడిన సంఘటనలలో 1,769ని ధృవీకరించారు, వాటిలో 1,234ని రాజకీయమైనవిగా మరియు 20ని పూర్తిగా మతపరమైనవిగా వర్గీకరించారు. భారత ప్రభుత్వం వేలాది సంఘటనలను ఉదహరించింది: 8 డిసెంబర్ 2024 నాటికి 2,200 కేసులు,   తరువాత తాత్కాలిక ప్రభుత్వం హయాంలో మైనారిటీలపై 2,900కి పైగా హింసాత్మక సంఘటనలు జరిగాయని పేర్కొంది.

యూరోపియన్ యూనియన్ ఏజెన్సీ ఫర్ అస్యాలం, స్వతంత్ర అంచనాలను సంగ్రహిస్తూ, భారత  మీడియా కొన్ని నివేదికలను సంచలనాత్మకం చేసిందనీ,   సమస్యను  అతిశయోక్తి" చేసిందని పేర్కొంది, అయితే ఊచకోతలు  గురించిన నకిలీ వార్తలు కూడా ఉద్రిక్తతలను పెంచాయి. బంగ్లాదేశ్ అధికారులు చాలా దాడులు మతపరమైనవి కాకుండా రాజకీయ స్వభావం కలిగి ఉన్నాయని,  నివేదికలు అతిశయోక్తిగా ఉన్నాయని స్థిరంగా వాదిస్తున్నారు. మైనారిటీ వర్గాలు, తమ వంతుగా, మైనారిటీల రక్షణ చట్టం, మైనారిటీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ, ప్రత్యేక ట్రిబ్యునల్, దామాషా ప్రాతినిధ్యం కావాలని డిమాండ్ చేశాయి.

భారత రాజకీయ వివాదానికి ఒక నిర్దిష్ట కారణం ఉంది. 15 అక్టోబర్ 2026న జరిగిన విలేకరుల సమావేశంలో, సీనియర్ న్యాయవాది ప్రశాంత్ భూషణ్, సీజేపీ వ్యవస్థాపకుడు అభిజీత్ దీపకే మరియు ఏఐఎస్ఏ అధ్యక్షురాలు నేహా బోరా.. మనమందరం ప్రభుత్వ మార్పును కోరుకుంటున్నాము. అందులో తప్పేముంది? ప్రభుత్వ మార్పు అనేది ప్రతి పౌరుడి ప్రజాస్వామ్య హక్కు అన్నారు. అందుకు ఒక రోజు ముందు, నేహా బోరా బంగ్లాదేశ్ విద్యార్థుల ఫ్రంట్‌కు ఇచ్చిన వీడియో సందేశంలో జెన్ జీ ఉద్యమం బంగ్లాదేశ్‌లో ప్రారంభమైందని, మాకు మార్గం చూపించిందని" అన్నారు .బీజేపీ  ఈ రెండు ప్రకటనలను పట్టుకుంది. అక్టోబర్ 16న, రాజ్‌నాథ్ సింగ్ లక్నోలో కాంగ్రెస్,  దాని మిత్రపక్షాలు  బంగ్లాదేశ్ తరహాలో ప్రభుత్వ మార్పును అనుసరిస్తున్నాయని, యువత శక్తిని ఉపయోగించి అరాచకాన్ని వ్యాప్తి చేస్తున్నాయని  ఆరోపించారు.  ఓటర్ల జాబితాల ప్రత్యేక ముసాయిదా సవరణ (సర్),  చీఫ్ ఎలక్షన్ కమిషనర్ జ్ఞానేష్ కుమార్‌ను రాజీనామా   డిమాండ్ల మధ్య ఈ వ్యాఖ్యలు చేశారు. అయితే.. కాంగ్రెస్ ఈ ఆరోపణను తిరస్కరించింది. ప్రతిపక్షాల పని  వ్యతిరేకించడం, బహిర్గతం చేయడం,  గద్దె దించడం అని మాజీ రాష్ట్రపతి ప్రణబ్ ముఖర్జీ చెప్పిన మాటలను జైరామ్ రమేష్ గుర్తు చేశారు.   ప్రతిపక్షాలు అల్లర్ల ద్వారా కాకుండా ఎన్నికల ద్వారా ప్రభుత్వాన్ని మార్చాలని కోరుకుంటున్నాయని పవన్ ఖేరా అన్నారు. 

 ఇండియాలో, సర్,   ఎన్నికల సంఘంపై ప్రశ్నలు ఎదుర్కొంటున్న ప్రభుత్వం నుండి నిరసనకారుల ఉద్దేశ్యాల వైపు  ప్రభుత్వ మార్పు  ఆరోపణ రాజకీయ దృష్టిని మళ్లించింది.  ప్రతిపక్షాలు తమ ప్రచారం ఎన్నికల సంస్కరణలు,  ఓటర్ల హక్కుల గురించి అని పట్టుబడుతున్నప్పటికీ, ఇది బీజేపీకి వ్యూహాత్మక లాభం. బంగ్లాదేశ్‌లో, నిరసనల నుండి పాలనకు మారడం అసంపూర్ణంగానే ఉంది.  ఫిబ్రవరి 2026 ఎన్నికల నుండి అవామీ లీగ్‌ను మినహాయించారు.

 కొత్త పార్లమెంటు జూలై చార్టర్ సంస్కరణలను, పదవీకాల పరిమితులు,  బలమైన ఎగువ సభతో సహా  అమలు చేస్తుందా అనేది పరిష్కారం కాలేదు. రెండు దేశాల మధ్య, హసీనా భారతదేశంలో కొనసాగడం, ఢాకా అప్పగింత డిమాండ్, పరస్పర వాణిజ్య,  వీసా ఆంక్షలు,  చైనా వైపు బంగ్లాదేశ్ మొగ్గు చూపడం వల్ల సంబంధాలు దెబ్బతిన్నాయి. పొరుగు దేశాల మధ్య ఉన్న లోతైన సాంస్కృతిక, చారిత్రక,  భౌగోళిక సంబంధాల దృష్ట్యా, బంగ్లాదేశ్ హిందూ మైనారిటీల  170 మిలియన్ల జనాభాలో సుమారు 8 శాతం  భద్రత భారతదేశానికి ఒక సజీవ ఆందోళనగా మిగిలిపోయింది.

ఈ చర్చ లేవనెత్తే ప్రధాన ప్రశ్న ప్రభుత్వం మారగలదా అనేది కాదు..  ప్రజాస్వామ్యంలో అది మారగలదు.   ఎన్నికల ద్వారా మారుతుంది.  కానీ ఏ మార్గాల ద్వారా,  ఎవరి ఖర్చుతో అనేది. బంగ్లాదేశ్ సొంత అనుభవం ఒక హెచ్చరికను అందిస్తుంది: రాష్ట్ర సంస్థలు కుప్పకూలినప్పుడు, మైనారిటీలు,  సాధారణ పౌరులు తరచుగా ముందుగా మూల్యం చెల్లించుకుంటారు. భారతదేశం,  బంగ్లాదేశ్ మధ్య పోలికలు రాజకీయంగా శక్తివంతమైనవి ఎందుకంటే అవి ఈ నరాలను తాకుతాయి.  బాధ్యతాయుతమైన మార్గం ఏమిటంటే వాటిని వాక్చాతుర్యానికి బదులుగా ఆధారాలతో బేరీజు వేయడం. స్వతంత్ర మూలాల ద్వారా ధృవీకరించబడని వాదనలను   వాదనలుగానే పరిగణించాలి, వాస్తవాలుగా కాదు.

-సీతారాం కంఠంనేని 

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి మా https://TeluguOne.com  పోర్టల్‌ను అనుసరించండి, మీ స్నేహితులతో పంచుకోండి, అలాగే మీ విలువైన అభిప్రాయాలను తెలియజేయండి.   

[Change of Government in Bangladesh,Allegations, Rajnath Singh, Fall Sheikh Hasina, Attacks, Minorities Bangladesh, Political controversies,India]