ప్రస్తుత రాజకీయ పరిణామాల్లో ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్   జ్ఞానేష్ కుమార్ ఎదుర్కొంటున్న వివాదాలు దేశవ్యాప్తంగా తీవ్ర చర్చనీయాంశంగా మారాయి. ఒకవైపు కేరళలో  రెండు దశాబ్దాల క్రితం నాటి పాత కేసును మళ్లీ తిరగ దోడడం, మరోవైపు దేశవ్యాప్తంగా చేపట్టిన ఓటరుల జాబితా ప్రత్యేక సవరణ  ప్రక్రియపై వస్తున్న విమర్శలు ఈ వివాదానికి ప్రధాన కేంద్రాలుగా నిలిచాయి. కేవలం సమయం, అధికారుల హోదా మాత్రమే కాకుండా, ఈ పరిణామాల వెనుక ఉన్న వాస్తవాలు, చట్టపరమైన చిక్కులు ఇప్పుడు అత్యంత ప్రాధాన్యత సంతరించుకున్నాయి. 

రాజ్యాంగ పదవిలో ఉన్న ఒక ఉన్నత అధికారిపై వస్తున్న ఈ ఆరోపణలు, రాజకీయ వర్గాల్లో నడుస్తున్న వాదనలు పరిపాలనా వ్యవస్థలో ప్రకంపనలు సృష్టిస్తున్నాయి.   ఈ వివాదానికి సంబంధించి మొదటి అంశం కేరళకు సంబంధించిన పాత ఉదంతం. 2026 అక్టోబర్ 4న కేరళ హోం మంత్రి రమేష్ చెన్నితలా..  2006 నాటి ఒక పాత దర్యాప్తును పునఃప్రారంభించాలని విజిలెన్స్ అండ్ యాంటీ కరప్షన్ బ్యూరోను అధికారికంగా ఆదేశించారు. ఇది ప్రపంచ బ్యాంక్ ఆర్థిక సహాయంతో చేపట్టిన కేరళ స్టేట్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ ప్రాజెక్ట్ ( రోడ్డు అభివృద్ధి కార్యక్రమానికి సంబంధించినది. ఆ కాలంలో ప్రస్తుత ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేష్ కుమార్ కేరళ రాష్ట్ర పబ్లిక్ వర్క్స్ డిపార్ట్‌మెంట్ ( కార్యదర్శి హోదాలో ఈ ప్రాజెక్ట్ పనులను పర్యవేక్షించారు. ఈ కేసుకు సంబంధించిన మూలం  మలేషియాకు చెందిన సివిల్ ఇంజనీర్, ఇండో, మలేషియన్ కన్సార్టియం  చీఫ్ ప్రాజెక్ట్ మేనేజర్‌గా పనిచేసిన లీ సీ బీన్ అనుమానాస్పదస్థితిలో మరణించిన ఉదంతంతో  ముడిపడి ఉంది. ఆయన 2006 నవంబర్‌లో కౌలాలంపూర్‌లో ఆత్మహత్యకు పాల్పడగా, ఆయన రాసినట్లుగా భావిస్తున్న సూపైడ్ నోట్స్‌లో జ్ఞానేష్ కుమార్ పేరు ప్రస్తావనకు వచ్చినట్లు సమాచారం.

 ఈ నేపథ్యంలో చట్టపరమైన చర్యలు చేపట్టడానికి ఎటువంటి అడ్డంకులు లేవని, ఆత్మహత్యకు ప్రేరేపించారనే అభియోగం కింద కేసు నమోదు చేయవచ్చని కేరళ డైరెక్టర్ జనరల్ ఆఫ్ ప్రాసిక్యూషన్   తాజాగా స్పష్టమైన సలహా అందించారు. అయితే.. అప్పట్లో జరిగిన ఈ విచారణ ఎప్పుడూ ఒక పూర్తి స్థాయి ముగింపునకు నోచుకోలేదనే వాదన ఉంది.   ఇక రెండవ కీలకమైన అంశం ఓటరుల జాబితా సవరణ ప్రక్రియకు సంబంధించింది. ఎన్నికల సంఘం ప్రతిష్టాత్మకంగా చేపట్టిన స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్ (సర్) కార్యక్రమం 2025 జూన్‌లో బీహార్‌లో ప్రారంభమై, ఆ తర్వాత దేశవ్యాప్తంగా విస్తరించింది. ఈ ప్రక్రియ ద్వారా దేశంలోని 30 రాష్ట్రాలు,  కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు చెందిన డ్రాఫ్ట్ రోల్స్ నుండి సుమారు 13 కోట్ల మందికి పైగా పేర్లను తొలగించడం జరిగింది. నకిలీ ఓటర్లు, మరణించిన వారు, అర్హత లేని వ్యక్తుల పేర్లను తొలగించడం ద్వారా ఎన్నికల జాబితా పవిత్రతను కాపాడటమే ఈ సవరణ ముఖ్య ఉద్దేశమని ఎన్నికల సంఘం  చెబుతూ వస్తోంది. 

అయితే, ఈ భారీ స్థాయి తొలగింపుల వెనుక తీవ్రమైన అవకతవకలు జరిగాయని, ఎంతో మంది అర్హులైన, నిజమైన ఓటర్లను ఉద్దేశపూర్వకంగా జాబితా నుంచి తొలగించారంటూ ప్రతిపక్ష పార్టీలు   ఆరోపిస్తున్నాయి. ఈ మొత్తం వ్యవహారంపై కమిషన్ లోపల కూడా భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తమయ్యాయి.   ఈ పరిణామాల పట్ల రాజకీయ విశ్లేషకులు భిన్నమైన అభిప్రాయాలు వెలిబుచ్చుతున్నారు. జ్ఞానేష్ కుమార్‌పై మళ్లీ విచారణ తెరపైకి రావడాన్ని సమర్థిస్తున్న వారు కొందరైతే, దీని సమయాన్ని రాజకీయ కక్షసాధింపు చర్యగా అభివర్ణిస్తున్న వారు మరికొందరు ఉన్నారు. గతంలో కాంగ్రెస్,  వామపక్ష ప్రభుత్వాల హయాంలో ఈ అంశాన్ని లోతుగా పరిశీలించేందుకు అనేక అవకాశాలు ఉన్నప్పటికీ, అప్పట్లో పట్టించుకోలేదనీ, ఇప్పుడు సరిగ్గా ఈ సమయంలోనే పాత అంశాన్ని మళ్లీ వెలికితీయడం వెనుక రాజకీయ దురుద్దేశాలు ఉన్నాయనే అనుమానాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. అయితే..  రికార్డులను పరిశీలిస్తే పరిస్థితి పూర్తిగా స్పష్టంగా లేదు. తగినన్ని ఆధారాలు లభించలేదనే కారణంతో 2011లోనే ఈ ఫైల్‌ను మూసివేశారని ఒక వర్గం వాదిస్తుండగా, ప్రాథమిక దశలో జరిగిన దర్యాప్తును   మధ్యలోనే అడ్డుకుని నాశనం చేశారని ఫిర్యాదుదారులు గట్టిగా ఆరోపిస్తున్నారు. కేవలం రాజకీయ అనుమానాల ఆధారంగా అధికారిక రికార్డులను కొట్టివేయలేమని నిపుణులు పేర్కొంటున్నారు.   

ఈ సంక్లిష్టమైన వాతావరణంలో న్యాయస్థానాలు కూడా జోక్యం చేసుకోవాల్సి వచ్చింది. ఓటర్ల తొలగింపునకు సంబంధించి తలెత్తిన వివాదాలపై అక్టోబర్ 5న సుప్రీంకోర్టు విచారణ చేపట్టింది. ఈ ప్రక్రియకు సంబంధించి వివరణ ఇవ్వాలని కోరుతూ ఎన్నికల సంఘానికి,  కేంద్ర ప్రభుత్వానికి సర్వోన్నత న్యాయస్థానం నోటీసులు జారీ చేసింది. ముఖ్యంగా ఎన్నికల సంఘంలో కీలక నిర్ణయాలు ఏకగ్రీవంగా లేదా స్పష్టమైన మెజారిటీతో మాత్రమే తీసుకోవాలని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. ప్రస్తుతానికి ఈ వివాదాల నేపథ్యంలో ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌ను పదవి నుంచి తొలగించడం లేదా సస్పెండ్ చేయడం వంటి చర్యలకు కోర్టు పూనుకోలేదు. ఒకానొక సందర్భంలో చేపట్టిన తొలగింపు చర్య సరైనది అయినప్పటికీ, అది మిగతా అన్ని ప్రాంతాల తొలగింపులను సమర్థించలేదు.  అలాగే ఎక్కడైనా ఒక చోట జరిగిన సాంకేతిక పొరపాటును బట్టి మొత్తం ప్రక్రియంతా కేవలం పక్షపాత ప్రయోజనాలకోసమే రూపొందించబడిందని తీర్మానించలేమని న్యాయ నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు. 

  ప్రతిపక్ష పార్టీలు ఈ వివాదాలను కేవలం పరిపాలనాపరమైన లోపాలుగా చూడటం లేదు. ఆర్టికల్ 370 రద్దు సమయంలో జ్ఞానేష్ కుమార్ పోషించిన కీలకమైన   పాత్ర, దేశంలో డాక్యుమెంట్లు లేని వలసల నియంత్రణ, అలాగే ఓటింగ్ యంత్రాల పనితీరుపై వస్తున్న ఆరోపణలన్నీ కలిపి ఈ నిరసనలకు ప్రధాన కారణాలుగా మారుతున్నాయని విశ్లేషణలు చెబుతున్నాయి. అయితే, లభ్యమవుతున్న సమాచారం ఆధారంగా ఈ అంశాలన్నింటి మధ్య ప్రత్యక్ష కారణ సంబంధాలను నిరూపించడం సాధ్యం కావడం లేదు. వివిధ రాజకీయ పార్టీలు,  వ్యక్తులు ఎదుర్కొంటున్న ఆరోపణలను కేవలం ఈ సంఘటనల ద్వారా మాత్రమే పూర్తిగా నిర్ధారించలేమని స్పష్టమవుతోంది. 

నిర్దిష్ట రాష్ట్రాల శాసనసభ్యుల కూర్పు, పౌరసత్వ నిబంధనలపై చేస్తున్న విస్తృతమైన వాదనలకు సరైన స్వతంత్ర ధృవీకరణ లభించలేదు.   ఈ మొత్తం వివాదం కేవలం గుడ్డిగా ఒకరిని సమర్థించుకోవడం లేదా మరొకరిని పూర్తిగా దోషిగా నిలబెట్టడం అనే ధోరణిలో సాగకూడదని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. దీని కేంద్రంలో ఉన్న అంశాలను పరిశీలిస్తే, ఆరోపణలు ఇంకా దర్యాప్తు దశలోనే ఉన్నాయని, రాజకీయ ఉద్దేశాల గురించి చేస్తున్న వాదనలు కేవలం ఒక అభిప్రాయం మాత్రమేనని తేలుతోంది. ఎలాంటి పక్షపాత ధోరణి లేకుండా, చారిత్రక నేపథ్యం ఉన్న పాత ఆరోపణలను చట్టపరమైన నిబంధనల ప్రకారం నిష్పక్షపాతంగా పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది. 

అదేవిధంగా, ఎన్నికల సంఘంపై వస్తున్న ఫిర్యాదులను ఏకపక్ష ఉద్దేశాలను ఆపాదించకుండా తార్కిక కోణంలో బేరీజు వేయాలి. ఒక రాజ్యాంగ సంస్థ తీసుకునే అధికారిక నిర్ణయాలను విమర్శించడం వేరు, ఆ సంస్థ నాయకులపై ఎలాంటి రుజువులు లేకుండా దుష్ప్రవర్తన ఆరోపణలు చేయడం వేరు అని గుర్తించాలి. ఏ పక్షం గట్టిగా నినాదాలు చేస్తోంది అనేది ముఖ్యం కాదు, రికార్డుల ఆధారంగా ఏ వాదన న్యాయపరంగా నిలబడుతుంది అనేదే ఇక్కడ ప్రధానమైన ప్రశ్న. లభ్యమైన ఆధారాలను బట్టి చూస్తే, జ్ఞానేష్ కుమార్ చుట్టూ అలుముకున్న ఈ వివాదాలు ఒక రాజకీయ పోరాట స్వరూపాన్ని మాత్రమే ప్రతిబింబిస్తున్నాయి తప్ప, సమస్యను పూర్తిగా పరిష్కరించలేకపోతున్నాయి. రాబోయే రోజుల్లో న్యాయస్థానాల విచారణ మరియు విజిలెన్స్ దర్యాప్తు పురోగతిని బట్టి ఈ వివాదాలకు సంబంధించి మరిన్ని స్పష్టతలు వచ్చే అవకాశం ఉందని రాజకీయ పరిశీలకులు భావిస్తున్నారు.  

-సీతారాం కంఠంనేని 

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి మా https://TeluguOne.com  పోర్టల్‌ను అనుసరించండి, మీ స్నేహితులతో పంచుకోండి, అలాగే మీ విలువైన అభిప్రాయాలను తెలియజేయండి.   

[CEC Gyanesh Kumar Controversy, Chief Election Commissioner Kerala Case, Special Intensive Revision,  Voter List, Supreme Court ECI Notice, Kerala Transport Project Probe, Telugu One]