మీ ఫోన్‌‌కి ఒక అపరిచిత నంబర్ నుంచి పిలుపు వస్తుంది. లేదా ఇంటి తలుపు తట్టి ఒక డెలివరీ బాయ్ మీ పేరు మీద ఆర్డర్ ఉందంటూ నిలబడతాడు. మీరు "నేను ఏదీ ఆర్డర్ చేయలేదు" అని స్పష్టంగా చెప్పినా, అతను నవ్వుతూ "పర్వాలేదు మేడమ్/సార్, సిస్టమ్‌లో క్యాన్సిల్ చేయడానికి మీ ఫోన్‌కి వచ్చిన ఒక ఓటీపీ (OTP) చెప్పండి" అని చాలా సహజంగా అడుగుతాడు. ఇది ఎంత అమాయకమైన అభ్యర్థనలా అనిపిస్తుందో కదా? కానీ, ఈ ఒక్క చిన్న ఓటీపీ మీ జీవితకాల కష్టార్జితాన్ని క్షణాల్లో ఖాళీ చేసే ఒక భయంకరమైన డిజిటల్ వల అని మీకు తెలుసా? సైబర్ నేరగాళ్లు ఈ రోజుల్లో విద్యావంతులు, డిజిటల్ పరిజ్ఞానం ఉన్న వ్యక్తులను సైతం బురిడీ కొట్టించడానికి అత్యంత మానసిక ఒత్తిడి, భయం, అత్యవసర పరిస్థితి (urgency) అనే తంత్రాలను ఉపయోగిస్తున్నారు. ఐఐటీ మద్రాస్ (IIT Madras) నిర్వహించిన ఒక నూతన పరిశోధన ప్రకారం, ఎంతటి ఉన్నత విద్యార్హతలు ఉన్నవారైనా సరే, సైబర్ నేరగాళ్లు సృష్టించే హడావుడి మరియు గందరగోళానికి గురై తమ విచక్షణ కోల్పోతున్నారని తేలింది.

తాజాగా ప్రేరణ (పేరు మార్చబడింది) అనే ఒక ఉన్నత విద్యార్హత కలిగిన ఉద్యోగినికి ఎదురైన సంఘటన ఈ ప్రమాదాన్ని కళ్ళకు కట్టినట్లు చూపుతోంది. ఒకసారి రూ. 4,000 విలువైన ప్రాడక్ట్స్ కొంటే ఐఫోన్ (iPhone) గెలుచుకోవచ్చనే ఆకర్షణీయమైన ఫేక్ ఆఫర్ ద్వారా ఆమెను ట్రాప్ చేయడానికి ప్రయత్నించారు. మరొక సందర్భంలో, ఆమె తండ్రి పంపించారని చెబుతూ అపరిచితుడు డబ్బులు ట్రాన్స్‌ఫర్ చేయమన్నాడు. అయితే, మూడవసారి ఆమెను చుట్టుముట్టిన స్కామ్ అత్యంత వినూత్నమైనది. 'వాల్మో' (Valmo) డెలివరీ భాగస్వామిగా పరిచయం చేసుకున్న ఒక వ్యక్తి ఆమె ఇంటి ముందుకు వచ్చి క్యాష్-ఆన్-డెలివరీ (COD) పార్శిల్ తెచ్చానని చెప్పాడు. ఆమె తన షాపింగ్ యాప్‌లో ఆర్డర్ హిస్టరీ చూపించి, తనకు ఎలాంటి సంబంధం లేదని ఎంత చెప్పినా అతడు వినలేదు. ఆర్డర్ క్యాన్సిలేషన్ కోసం ఒక ఓటీపీ మాత్రమే ఇవ్వాలని పట్టుబట్టాడు. అది మామూలు ప్రక్రియే అనుకుని ఆమె క్యాన్సిలేషన్ ఓటీపీ షేర్ చేసింది. కానీ, ఆ తర్వాత ఇంట్లో వారి హెచ్చరికతో వెంటనే అప్రమత్తమై బ్యాంక్ పాస్‌వర్డ్‌లు, యూపీఐ పిన్ (UPI PIN) మార్చుకోవడంతో పెద్ద ప్రమాదం తప్పుకుంది.

భారతదేశంలో సైబర్ నేరాల తీవ్రత ఏ స్థాయిలో ఉందో కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Home Affairs) గణాంకాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. నేషనల్ సైబర్ క్రైమ్ రిపోర్టింగ్ పోర్టల్ (National Cyber Crime Reporting Portal) డేటా ప్రకారం, 2021 నుండి 2025 మధ్య కాలంలో ఏకంగా 65.89 లక్షల కంటే ఎక్కువ ఆర్థిక మోసాల ఫిర్యాదులు నమోదయ్యాయి. దీనివల్ల ప్రజలు కోల్పోయిన మొత్తం సొమ్ము రూ. 55,050 కోట్లకు పైగా ఉండటం గమనార్హం. గత ఐదేళ్లలో ఈ నేరాలు పెరిగిన తీరు దిగ్భ్రాంతి కలిగిస్తోంది. 2021లో కేవలం 2.62 లక్షల ఫిర్యాదులు, రూ. 551 కోట్ల నష్టం నమోదు కాగా, 2025 నాటికి ఆ ఫిర్యాదుల సంఖ్య ఏకంగా 24.02 లక్షలకు పెరిగింది. అలాగే నష్టపోయిన మొత్తం రూ. 22,495 కోట్లకు చేరుకుంది. సైబర్ నేరగాళ్లు డిజిటల్ అరెస్ట్ మోసాలు, కొరియర్ లేదా పార్శిల్ స్కామ్‌లు, యూపీఐ కలెక్ట్ రిక్వెస్ట్ మోసాలు, కేవైసీ (KYC) అప్‌డేట్ స్కామ్‌లు మరియు ఫేక్ స్టాక్ ట్రేడింగ్ వంటి రకరకాల పద్ధతులతో దాడి చేస్తున్నారు.

ఈ సైబర్ మాయాజాలం నుండి మనల్ని మనం కాపాడుకోవడానికి నిపుణులు మరియు సీనియర్ లీగల్ అడ్వైజర్లు కొన్ని ముఖ్యమైన సూచనలు చేస్తున్నారు. ఏదైనా ఒక ఆర్డర్ మీరు పెట్టనప్పుడు వచ్చే క్యాన్సిలేషన్ ఓటీపీని ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ఎవరితోనూ పంచుకోకూడదు. అనుమానాస్పద డెలివరీలను నేరుగా తిరస్కరించాలి. ఒకవేళ మీరు సైబర్ మోసానికి గురైతే, వెంటనే జాతీయ సైబర్ క్రైమ్ హెల్ప్‌లైన్ నంబర్ 1930 కి కాల్ చేయాలి లేదా అధికారిక పోర్టల్‌లో ఫిర్యాదు చేయాలి. మోసగాళ్ల చాట్‌లు, మెసేజ్‌లు, ట్రాన్సాక్షన్ ఐడీలు, ఫోన్ నంబర్‌ల స్క్రీన్‌షాట్‌లను సాక్ష్యాలుగా భద్రపరచాలి. అలాగే వెంటనే మీ బ్యాంకింగ్, యూపీఐ యాప్‌ల పాస్‌వర్డ్‌లను మార్చడం ఎంతో అవసరం. ఆన్‌లైన్ ప్రపంచంలో అపరిచితుల అత్యవసర విజ్ఞప్తులను నమ్మకుండా, ఒక క్షణం ఆగి ఆలోచించడం మరియు ధృవీకరించుకోవడమే మిమ్మల్ని సురక్షితంగా ఉంచుతుంది.

 

 

 

[Cyber Crime, OTP Scam, Delivery Scam, Valmo Scam, IIT Madras Research, UPI Fraud, Digital Arrest Scam, KYC Scam, National Cyber Crime Reporting Portal, Cyber Crime Helpline 1930]