బ్రిక్స్ ఏర్పడి రెండు దశాబ్దాలు పూర్తి కావస్తున్న సందర్భంగా ఈ ఏడాది ఈ నెల 12, 13 తేదీలలో  న్యూఢిల్లీలో   బ్రిక్స్ సదస్సును ఇండియా నిర్వహించనుంది. ఈ సందర్భంగా తక్కువ ఖర్చుతో  వేగంగా సరిహద్దులు దాటి చెల్లింపులు చేయడానికి వీలుగా సభ్య దేశాల సెంట్రల్ బ్యాంక్ డిజిటల్ కరెన్సీలను (సీబీడీసీ) అనుసంధానించే ప్రతిపాదనను భారత్ ముందుకు తెస్తోంది. ఈ అంశాన్ని సదస్సు ఎజెండాలో చేర్చాలని 2026 జనవరిలోనే రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా  (ఆర్బీఐ) సిఫార్సు చేసింది. అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల మధ్య ఆర్థిక ఏకీకరణకు మార్గదర్శక నమూనాగా ఇండియా  తన డిజిటల్ పేమెంట్ మౌలిక సదుపాయాలను  యూనిఫైడ్ పేమెంట్స్ ఇంటర్ఫేస్ (యూపీఐ), డిజిటల్ రూపాయి (ఈ రూపీ) ప్రదర్శిస్తోంది. అయితే ఈ సాంకేతిక ఆశావాదం వెనుక భారతదేశం పాటిస్తున్న ఒక సున్నితమైన దౌత్యపరమైన బ్యాలెన్స్ ఉంది. పోటీపడుతున్న భౌగోళిక రాజకీయ శత్రుత్వాలు, భిన్నమైన జాతీయ ప్రయోజనాల మధ్య, అలాగే రూపాయి అంతర్జాతీయీకరణను ప్రోత్సహిస్తూనే  అమెరికా  డాలర్ ను బలహీనపరిచే ఏ ప్రయత్నానైనా స్పష్టంగా తిరస్కరించడం.

ఆర్థిక స్వావలంబన దిశగా బ్రిక్స్ గ్రూప్ చేసిన ప్రయత్నం ప్రస్తుత సీబీడీసీ ప్రతిపాదన కంటే ముందే మొదలైంది. అసలైన బ్రిక్ (బ్రెజిల్, రష్యా, ఇండియా, చైనా) గ్రూప్ 2009లో రష్యాలోని యెకాటెరిన్బర్గ్లో అధికారికంగా ఏర్పడింది. ఆ సందర్భంగా  నాయకులు  మరింత వైవిధ్యభరితమైన అంతర్జాతీయ ద్రవ్య వ్యవస్థ కోసం  ఒక ఉమ్మడి ప్రకటన  విడుదల చేశారు, అది కాస్త అస్పష్టంగా ఉన్నప్పటికీ.. 2010లో దక్షిణాఫ్రికా చేరడంతో, ఇది బ్రిక్స్ గా మారింది. ఆ తర్వాత ఈ గ్రూప్ ఈజిప్ట్, ఇథియోపియా, ఇండోనేషియా, ఇరాన్, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ లను కలుపుకుని విస్తరించింది, దీంతో మొత్తం సభ్యత్వం 11కి చేరుకుంది.

ప్రత్యామ్నాయ చెల్లింపు మౌలిక సదుపాయాల దిశగా ప్రయత్నాలు 2022 తర్వాత జోరందుకున్నాయి. రష్యాపై పశ్చిమ దేశాల ఆంక్షలు,  ప్రధానంగా  రష్యన్ బ్యాంకులను స్విఫ్ట్  మెసేజింగ్ సిస్టమ్ నుండి డిస్కనెక్ట్ చేయడం, సెంట్రల్ బ్యాంక్ రిజర్వ్ లను ఫ్రీజ్ చేయడం, పాశ్చాత్యేతర దేశాలకు డాలర్ ఆధారిత ఆర్థిక నిర్మాణం   బలహీనతలను బహిర్గతం చేశాయి.  2023 జోహన్నెస్బర్గ్ సదస్సు, 2024 కజాన్ సదస్సు రెండూ బ్రిక్స్ చెల్లింపు మౌలిక సదుపాయాలపై పనిని వేగవంతం చేయాలనే పిలుపు  ఇచ్చాయి. అయితే..  బహిరంగంగా డాలర్ కు వ్యతిరేకమైన ఏ ప్రాజెక్టుకైనా భారతదేశం, బ్రెజిల్ బహిరంగంగా దూరంగా ఉన్నాయి.

బ్రిక్స్ పే..  బ్లాక్ చెయిన్  ఆధారిత క్రాస్-బోర్డర్ పేమెంట్స్ ప్లాట్ ఫారం అనే భావనను 2018లో బ్రిక్స్ బిజినెస్ కౌన్సిల్ మొదటిసారిగా ప్రతిపాదించింది. అప్పటి నుండి ఇది  బ్రిక్స్ క్లియర్ అనే భావనగా అభివృద్ధి చెందింది.  ఇది ఆఫ్రికాలోని పాన్ ఆఫ్రికన్ పేమెంట్స్ అండ్ సెటిల్ మెంట్ సిస్టమ్ (పీఏపీఎస్ఎస్) లాగా ఉండే స్వతంత్ర క్రాస్ బోర్డర్ సెటిల్మెంట్, డిపాజిటరీ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్. అయితే, 2026 నాటికి, పూర్తిగా పనిచేసే బహుపాక్షిక  బ్రిక్స్ పేమెంట్  సిస్టమ్ ఏదీ లేదు.

ఇండియా  సొంత డిజిటల్ పేమెంట్స్ విప్లవం ఈ భౌగోళిక రాజకీయ కథనంతో పాటే ముందుకు సాగింది. 2016లో ఆర్బీఐ, ఇండియన్ బ్యాంక్స్ అసోసియేషన్ సంయుక్తంగా ఏర్పాటు చేసిన సంస్థ అయిన ఎన్సీపీఐ ద్వారా యూపీఐ మొదలైంది.  తన మొదటి పూర్తి సంవత్సరంలో  కేవలం 1.78 కోట్ల రూపాయల లావాదేవీలతో ప్రారంభమైన యూపీఐ అనతి కాలంలోనే అంటే 2025. 26 ఆర్థిక సంవత్సరం నాటికి యూపీఐ  24 వేల 162 కోట్ల లావాదేవీలకు చేరుకుంది.  ఇది దాదాపు 13,000 రెట్లు పెరుగుదల అని కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ తెలిపింది.  2026 నాటికి, ఇది ఇంకా పైలట్ దశలోనే ఉంది.

 

సెప్టెంబర్ 2009.. యెకాటెరిన్బర్గ్ లో మొదటి బ్రిక్ శిఖరాగ్ర సమావేశం.. నాయకులు  మరింత వైవిధ్యభరితమైన అంతర్జాతీయ ద్రవ్య వ్యవస్థ కోసం పిలుపునిచ్చారు. 2010లో దక్షిణాఫ్రికా చేరిం ఇది బ్రిక్స్ గా మారింది. 2016లో, భారతదేశం ఎస్పీపీఐ ద్వారా యూపీఐని ప్రారంభించింది.  ప్రారంభంలో 21 బ్యాంకులను అనుసంధానించింది. 2018లో, బ్రిక్స్ బిజినెస్ కౌన్సిల్ జాతీయ కరెన్సీలలో క్రాస్-బోర్డర్ పేమెంట్స్ కోసం ఒక పరిశోధనా కార్యక్రమంగా బ్రిక్స్ పేని ప్రారంభించింది. నవంబర్ 1, 2022న,ఆర్బీఐ డిజిటల్ రూపీ హోల్సేల్ పైలట్ ని ప్రారంభించింది. డిసెంబర్ 1, 2022న, రిటైల్ పైలట్  ప్రారంభమైంది. 

అదే సంవత్సరం, రష్యాపై పశ్చిమ దేశాల ఆంక్షలు, స్విఫ్ట్ నుంచి ఆ దేశాన్ని   తొలగించడం వల్ల బ్రిక్స్ దేశాల మధ్య ప్రత్యామ్నాయ చెల్లింపు మార్గాలపై ఆసక్తి పెరిగింది. ఆగస్టు 2023లో, జోహన్నెస్బర్గ్ లో బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం.. కూటమి విస్తరణ ప్రకటించింది.  స్థానిక కరెన్సీల వినియోగాన్ని పెంచాలని పిలుపునిచ్చింది. అక్టోబర్ 2024లో, కజాన్ లో బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశంలో కజాన్ డిక్లరేషన్ ఆమోదించబడింది. బ్రిక్స్ పేకి   చైనా అధికారికంగా మద్దతు ప్రకటించింది. 

జనవరి 19, 2026న, బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం ఎజెండాలో సీబీడీసీ ఇంటర్లింకింగ్ ప్రతిపాదనను చేర్చాలని ఆర్బీఐ సిఫార్సు చేసింది. 2025లో, బ్రిక్స్   రియో డిక్లరేషన్ పేమెంట్ సిస్టమ్స్ ఇంటర్ఆపెరబిలిటీని నొక్కిచెప్పింది. ఆగస్టు 11, 2026న, ముంబైలో జరిగిన ఎఫ్ఐబీఏసీ కాన్ఫరెన్స్ లో  బ్రిక్స్ దేశాలు సీడీబీసీ లింకేజీలు, ఫాస్ట్ పేమెంట్ సిస్టమ్ లింకేజీల గురించి చర్చిస్తున్నాయని ఆర్బీఐ  గవర్నర్  ధృవీకరించారు. ఆగస్టు 7, 2026న, జైపూర్లో జరిగిన బ్రిక్స్  వాణిజ్య, పరిశ్రమల మంత్రుల సమావేశంలో ఉమ్మడి  బ్రిక్స్ కరెన్సీని ఇండియా  గట్టిగా వ్యతిరేకిస్తుందని వాణిజ్య మంత్రి పీయూష్ గోయల్ స్పష్టం చేశారు.

ఆగస్టు 26-28, 2026న, ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ కెనడాను సందర్శించారు.  మొదటి ఇండియా-కెనడా ఎకనామిక్ అండ్ ఫైనాన్షియల్ డైలాగ్ లొ యూపీఐ విస్తరణ, క్రాస్-బోర్డర్ రెమిటెన్స్ల గురించి చర్చించారు.  ఆగస్టు 29, 2026న,బ్రిక్స్  శిఖరాగ్ర సమావేశంలో సీబీడీసీ స్వీకరణను భారతదేశం ప్రతిపాదిస్తుందని ఎకనామిక్ టైమ్స్ నివేదించింది. సెప్టెంబర్ 12, 13, 2026..  న్యూఢిల్లీలో 18వ బ్రిక్స్  శిఖరాగ్ర సమావేశం జరగనుంది.

సీబీడీసీ కోసం భారతదేశ చట్టపరమైన పునాది 1934 నాటి రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా చట్టం  లోని సెక్షన్ 26 పై ఆధారపడి ఉంటుంది. దీని కింద డిజిటల్ రూపాయి   చట్టబద్ధమైన టెండర్ గా  గుర్తించబడింది.  ఇది సెంట్రల్ ప్రభుత్వం గ్యారెంటీ ఇచ్చే, ఆర్బీఐ  బాధ్యత వహించే కరెన్సీ నోటు యొక్క డిజిటల్ రూపం. యూపీఐ అనేది ఒక చెల్లింపు విధానం అయితే, ఈ రూపాయి అనేది విలువను నిల్వ చేసే సాధనం కూడా.  డిజిటల్ వాలెట్లో భౌతిక నగదును ఉంచుకున్నట్లుగా అన్నమాట. ఆర్బీఐ ప్రకారం, ఈ రూపీ  వాలెట్ బ్యాలెన్స్ లపై  ఎలాంటి వడ్డీ ఇవ్వబడదు, అలాగే దీని వినియోగానికి ఎలాంటి ఛార్జీలు ఉండవు.

సీబీడీసీ పైలట్ ప్రాజెక్ట్ టూ టైర్ ఆర్కిటెక్చర్ పై పనిచేస్తుంది. ఆర్బీఐలో  పాల్గొనే బ్యాంకులు, నాన్ బ్యాంక్ కు ఈ రూపీ ని జారీ చేస్తుంది, వారు తమ కస్టమర్లను ఇందులో చేరుస్తారు. 2026 నాటికి, 19 బ్యాంకులు రిటైల్ సీబీడీసీ వాలెట్లను అందిస్తున్నాయి, 16 బ్యాంకులు హోల్సేల్ పైలట్లో పాల్గొంటున్నాయి. రిటైల్ పైలట్లో సుమారు 8-10 మిలియన్ల మంది వినియోగదారులు ఉన్నారు, లాంచ్ అయినప్పటి నుండి సుమారు 120 మిలియన్ల లావాదేవీలు జరిగాయి, వీటి విలువ సుమారు రూ. 28 వేల కోట్లు. అయితే,  26  ఆర్థిక సంవత్సరంలో, రిటైల్ ఈ రూపీ  చలామణి సుమారు 24 శాతం  తగ్గి, రూ. 1,016.46 కోట్ల నుండి రూ. 771.66 కోట్లకు పడిపోయింది.  పైలట్ దశలో ఉన్న వినియోగం నిలకడగా కొనసాగడం లేదనడానికి ఇది స్పష్టమైన సంకేతం.

సీడీబీసీల ప్రోగ్రామబుల్ స్వభావం ముఖ్యమైన చట్టపరమైన, నైతిక ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతుంది. 2026లో, కేంద్ర ప్రభుత్వం చండీగఢ్, దాద్రా,  నగర్ హవేలీలలో ప్రధాన మంత్రి గరీబ్ కళ్యాణ్ అన్నా యోజన కింద CBD ఆధారిత డైరెక్ట్ బెనిఫిట్ ట్రాన్స్ఫర్   ని ప్రారంభించింది. దీని కింద, రేషన్ సబ్సిడీలు నేరుగా సీడీబీసీ వాలెట్లలో ప్రోగ్రామబుల్ టోకెన్లుగా పంపబడతాయి, ఇవి ఎంప్యానెల్ చేయబడిన వ్యాపారుల వద్ద అర్హత ఉన్న వస్తువులకు మాత్రమే మార్చుకోగలిగేవి. ఇది పారదర్శకమైన, ట్రేస్ చేయగల సంక్షేమ పంపిణీని సాధ్యం చేసినప్పటికీ, డబ్బును ఎక్కువగా ప్రోగ్రామ్ చేయడం అంటే ఎప్పుడు, ఎక్కడ, ఏ ప్రయోజనం కోసం ఖర్చు చేయవచ్చనే షరతులతో  దీని వినియోగాన్ని నిరుత్సాహపరుస్తుందని, సీడీబీసీలు నగదు వలె పనిచేయాలి అనే సూత్రానికి విరుద్ధమని విమర్శకులు అంటున్నారు.   మీడియా ల్యాబ్లోని డిజిటల్ కరెన్సీ ఇనిషియేటివ్ డైరెక్టర్ నేహా నరులా దీనిని  చాలా ప్రమాదకరమైన మార్గంగా అభివర్ణించారు.

సరిహద్దుల ఆవల సీడీబీసీ ఇంటర్ఆపెరబిలిటీ భారతదేశం బ్రిక్స్ ముందుకు తీసుకువస్తున్న ప్రతిపాదన  చట్టపరమైన, నియంత్రణ సవాళ్లను మరింత సంక్లిష్టంగా మారుస్తుంది. ప్రతి బ్రిక్స్ సభ్య దేశం వేర్వేరు ద్రవ్య విధానాలు, క్యాపిటల్ కంట్రోల్ విధానాలు, బ్యాంకింగ్ నిబంధనల కింద పనిచేస్తుంది. చైనీస్ యువాన్ పూర్తిగా మార్చుకోదగినది కాదు.  రష్యన్ రూబుల్ ఆంక్షల కింద పనిచేస్తుంది. అనేక బ్రిక్స్  కరెన్సీలకు అంతర్జాతీయంగా పరిమిత ఆమోదం ఉంది. సాంకేతికతను సమలేఖనం చేయడం సులభమైన భాగం.  11 విభిన్న ఆర్థిక వ్యవస్థల అంతటా నియంత్రణ, చట్టపరమైన ఫ్రేమ్ వర్క్, డేటా-షేరింగ్ ప్రోటోకాల్లను సమన్వయం చేయడమే అసలు సవాలు. బ్రిక్స్  దేశాల మధ్య చెల్లింపుల అనుసంధానం వెనుక ఉన్న రాజకీయాలు నిజంగానే సంక్లిష్టంగా మారాయి.  ఇక్కడే ఇండియా తన వైఖరిని జాగ్రత్తగా పరిశీలించుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది.

డీ డాలరైజేషన్ పై భారతదేశం తన వైఖరిని స్పష్టంగా తెలియజేసింది.   2025 మార్చిలో లండన్ లోని  చాథమ్ హౌస్ లో  విదేశాంగ మంత్రి ఎస్. జైశంకర్ స్పష్టంగా రిజర్వ్ కరెన్సీగా డాలర్ ఉండటం అంతర్జాతీయ ఆర్థిక స్థిరత్వానికి మూలం. ప్రస్తుతం ప్రపంచానికి కావాల్సింది మరింత ఆర్థిక స్థిరత్వం అని చెప్పారు.   2026 ఆగస్టులో జైపూర్ లో వాణిజ్య మంత్రి పీయూష్ గోయల్  మరింత సూటిగా బ్రిక్స్ కరెన్సీకి భారతదేశం అనుకూలంగా లేదు. అలాంటి ఏ బ్రిక్స్ కరెన్సీ పథకాన్ని ప్రవేశపెట్టడాన్ని మేము సమర్థించము. భారతదేశం దానిని వ్యతిరేకిస్తుంది. అని కుండబద్దలు కట్టారు. చైనాతో కరెన్సీని పంచుకోవడాన్ని ఊహించుకుంటూ ఆయన.. చైనాకు చెందిన కరెన్సీతో మన కరెన్సీని పంచుకోవడాన్ని ఊహించుకోండి. మాకు ఎలాంటి ప్రణాళికలు లేవు.బ్రిక్స్  కరెన్సీ గురించి ఆలోచించడం అసాధ్యమని చెప్పారు. 

ఇది చిన్న అసమ్మతి కాదు. భారతదేశపు బ్రిక్స్  భాగస్వాములు..  ముఖ్యంగా రష్యా, చైనా  డీ-డాలరైజేషన్ ను గట్టిగా సమర్ధిస్తున్నాయి.   రష్యా ఆర్థిక మంత్రి ఆంటోన్ సిల్వానోవ్ ప్రకారం, రష్యా, చైనా తమ ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యంలో 99.1శాతం  రూబుల్స్, యువాన్లలోనే సెటిల్ చేసుకుంటాయి. బ్రెజిల్ అధ్యక్షుడు లూలా డా సిల్వా డాలర్ వ్యవస్థను  అమెరికన్ ఆధిపత్యానికి అన్యాయమైన, కాలం చెల్లిన సాధనం అని అభివర్ణించారు. కొత్త బ్రిక్స్  సభ్య దేశమైన ఇరాన్, క్రిప్టోకరెన్సీ ఆధారిత సెటిల్మెంట్ విధానాలను ప్రోత్సహించింది. ఇండియా, ఇండోనేషియా, మాల్దీవులు, మారిషస్, యూఈఏ లతో రూపాయి అంతర్జాతీయీకరణను, స్థానిక కరెన్సీ వాణిజ్య ఏర్పాట్లను ప్రోత్సహిస్తూనే, ఈ ధోరణికి వ్యతిరేకంగా స్పష్టంగా నిలబడింది.

దీని ఫలితంగా సున్నితమైన దౌత్య సమతుల్యత ఏర్పడింది. భారతదేశం ప్రతిపాదించిన సీబీడీసీని ఉద్దేశపూర్వకంగా ఒక సాంకేతిక, వాణిజ్య-సౌకర్యవంతమైన కార్యక్రమంగా రూపొందించారు.  డాలర్ ఆధిపత్యానికి రాజకీయ సవాలుగా కాదు. ఈ ప్రతిపాదన  మరే ఇతర దేశాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకోదు అని ఎకనామిక్ టైమ్స్ నివేదిక పేర్కొంది. ఆర్బీఐ  గవర్నర్ మల్హోత్రా అనేక ఎంపికలు పరిశీలనలో ఉన్నాయి..  కానీ ఇది ఇంకా చర్చల దశలోనే ఉందని చెప్పారు. వాషింగ్టన్ తో  గొడవ పడకుండా చెల్లింపు మౌలిక సదుపాయాలను నిర్మించుకోవాలనుకునే దేశం మాట్లాడే మాట ఇది.  ప్రత్యామ్నాయ కరెన్సీలను అనుసరించే  బ్రిక్స్  దేశాలపై 100, 150 శాతం సుంకాలు విధిస్తానని అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ బహిరంగంగా బెదిరించిన నేపథ్యంలో ఇది మరింత ముఖ్యం.

సామాజిక కోణం కూడా అంతే ముఖ్యమైనది. భారతదేశపు డిజిటల్ పేమెంట్స్ మౌలిక సదుపాయాలు జాతీయ సాంకేతిక సాధనకు ప్రతీకగా మారాయి. UPI ఇప్పుడు రోజుకు సగటున 76.3 కోట్ల లావాదేవీలను నిర్వహిస్తోంది. 2026 జూలైలో, ఇది తన అత్యధిక నెలవారీ లావాదేవీలను నమోదు చేసింది: 2,365.8 కోట్ల లావాదేవీలు, వీటి విలువ రూ. 29.88 లక్షల కోట్లు. 741 బ్యాంకులు అనుసంధానించబడటంతో, యూపీఐ ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద రియల్-టైమ్ పేమెంట్స్ సిస్టమ్గా మారింది, ఇది ప్రపంచ రియల్-టైమ్ పేమెంట్ వాల్యూమ్లో దాదాపు సగాన్ని నిర్వహిస్తోంది. సగటుయూపీఐ లావాదేవీ వాస్తవానికి తగ్గుతోంది.  2025 జూలైలో రూ. 1,289 నుండి 2026 జూలైలో రూ. 1,263 కి ఇది తక్కువ-విలువ, రోజువారీ లావాదేవీలలోకి లోతుగా చొచ్చుకుపోవడాన్ని సూచిస్తుంది, ఇది పరిణతి చెందిన చెల్లింపు వ్యవస్థకు సంకేతం.
భారతదేశం-కెనడా డిజిటల్ పేమెంట్స్ చర్చ మరో కోణాన్ని జోడిస్తుంది. 2026 ఆగస్టు చివరలో టొరంటోలో జరిగిన మొదటి ఎకనామిక్ అండ్ ఫైనాన్షియల్ డైలాగ్లో, ఆర్థిక మంత్రులు నిర్మలా సీతారామన్, ఫ్రాంకోయిస్-ఫిలిప్ షాంపేన్ కెనడాలో యూపీఐని విస్తరించడం గురించి చర్చించారు. ముఖ్యంగా అక్కడ చదువుతున్న సుమారు 4,00,000 మంది భారతీయ విద్యార్థులకు ప్రయోజనం చేకూర్చడానికి ఈ చర్చ జరిగింది, ఒక్కో విద్యార్థి సగటున 45,000 కెనడియన్ డాలర్లను పంపుతున్నారు. ఈ రెండు దేశాలు 2030 నాటికి 70 బిలియన్ కెనడియన్ డాలర్ల ద్వైపాక్షిక వాణిజ్య లక్ష్యాన్ని నిర్దేశించుకున్నాయి. 2026 చివరి నాటికి కాంప్రహెన్సివ్ ఎకనామిక్ పార్టనర్షిప్ అగ్రిమెంట్   కు ముగింపు పలకడానికి కృషి చేస్తున్నాయి. ఇది బ్రిక్స్ కి సంబంధించినది కానప్పటికీ, భారతదేశం తన డిజిటల్ పేమెంట్స్ మౌలిక సదుపాయాలను ద్వైపాక్షిక దౌత్య సాధనంగా ఎలా ఉపయోగిస్తుందో ఇది ప్రదర్శిస్తుంది — తన "డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్"ను బ్రిక్స్  ఫ్రేమ్ వర్క్  దాటి విస్తరిస్తోంది.

బ్రిక్స్ సీడీబీసీ అనుసంధానం వల్ల కలిగే సంభావ్య ప్రభావాలు చాలా ముఖ్యమైనవి. కానీ వాటి ప్రయోజనాలు, పరిమితుల గురించి వాస్తవికంగా, నిజాయితీగా అంచనా వేయాలి.
సానుకూల కోణంలో చూస్తే, సీడీబీసీలు, వేగవంతమైన చెల్లింపు వ్యవస్థలను అనుసంధానించడం వల్ల సరిహద్దు లావాదేవీల ఖర్చు, సమయం గణనీయంగా తగ్గుతుంది. ప్రస్తుతం, అంతర్జాతీయంగా డబ్బు పంపితే సెటిల్ అవ్వడానికి గంటల లేదా రోజుల సమయం పడుతుంది. కానీ ఆర్బీఐ  గవర్నర్ మల్హోత్రా చెప్పినట్లుగా, యూపీఐ లావాదేవీలు దాదాపు తక్షణమే పూర్తవుతాయి. బ్రిక్స్  దేశాలలోని చిన్న ఎగుమతిదారులు, వ్యాపారాలు మరియు సామాన్య పౌరులకు, బహుళ కరెన్సీ-మార్పిడి ఫీజులు మరియు మధ్యవర్తిత్వ బ్యాంక్ ఛార్జీలను తగ్గించడం ఒక విప్లవాత్మక మార్పు అవుతుంది. ఇప్పటికే తన పోర్ట్ఫోలియోలో మూడింట ఒక వంతును సభ్య దేశాల కరెన్సీలలో అప్పుగా ఇస్తున్న న్యూ డెవలప్మెంట్ బ్యాంక్ ), ఈ వ్యవస్థను మరింత బలోపేతం చేయగలదు.

అయితే, కొన్ని కఠినమైన వాస్తవాలు ఈ ఆశావాదాన్ని తగ్గిస్తాయి. మొదటిది, మూడు సంవత్సరాల ఆపరేషన్ తర్వాత భారతదేశం యొక్క స్వంత సీడీబీసీ పైలట్ రిటైల్ సర్క్యులేషన్ తగ్గడం మరియు పరిమిత వినియోగదారుల భాగస్వామ్యాన్ని చూపుతోంది. ఇది యూపీఐ యొక్క విపరీతమైన వృద్ధికి పూర్తి భిన్నంగా ఉంది. భారతదేశం ఇంకా పూర్తి స్థాయి దేశీయ సీడీబీసీ  వినియోగాన్ని సాధించకపోతే, బహుపాక్షిక సరిహద్దు సీడీబీసీ ఇంటర్ఆపెరబిలిటీకి దూకడం అనేది చాలా ప్రతిష్టాత్మకమైన విషయం.
రెండవది, బ్రిక్స్ లో అంతర్గత విభేదాలు కేవలం పైపైన కాదు, అవి నిర్మాణాత్మకమైనవి. ఈ కూటమిలోని రెండు అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థలైన భారతదేశం మరియు చైనా, వివాదాస్పద సరిహద్దులు మరియు భిన్నమైన ప్రపంచ దృక్పథాలతో వ్యూహాత్మక ప్రత్యర్థులు. చైనా-కేంద్రీకృత ఆర్థిక వ్యవస్థ భారతీయ ప్రయోజనాలను అణచివేస్తుందని భారతదేశం భయపడుతోంది. మరోవైపు, చైనా తన యువాన్ను పూర్తిగా అంతర్జాతీయీకరించలేదు. రిజర్వ్ ఆస్తిగా దాని వినియోగాన్ని పరిమితం చేసే మూలధన నియంత్రణలను కొనసాగిస్తోంది. ఉమ్మడి చెల్లింపు వేదిక ఈ ఉద్రిక్తతలను కప్పిపుచ్చుతుందనే ఆలోచన కేవలం ఆశావాదమే.
మూడవది, అమెరికా ప్రతీకారం పొంచి ఉంది. ట్రంప్ టారిఫ్ బెదిరింపులు ఇప్పటికే దక్షిణాఫ్రికా మరియు ఇండోనేషియా వంటి సభ్యులను డీ-డాలరైజేషన్ నుండి బహిరంగంగా దూరంగా ఉండాలని ఒత్తిడి చేశాయి. భారతదేశానికి అతిపెద్ద వాణిజ్య భాగస్వామి అమెరికా కాబట్టి, డాలర్ వ్యతిరేక కూటమికి నాయకత్వం వహిస్తున్నట్లుగా కనిపించలేదు. అందుకే సీడీబీసీ  ప్రతిపాదనను పూర్తిగా సాంకేతికమైనదిగా జాగ్రత్తగా రూపొందించారు.

నాల్గవది, చెల్లింపు కనెక్టివిటీ మరియు నిజమైన డీ-డాలరైజేషన్ మధ్య వ్యత్యాసాన్ని వాస్తవికంగా అర్థం చేసుకోవాలి. చెల్లింపు వ్యవస్థలు సెటిల్మెంట్ ఇబ్బందులను తగ్గిస్తాయి; కానీ అవి స్వయంగా రిజర్వ్ కరెన్సీని సృష్టించలేవు లేదా వస్తువుల ధరలు, ఇన్వాయిసింగ్ మరియు ప్రపంచ రిజర్వ్లలో డాలర్ పాత్రను భర్తీ చేయలేవు. ప్రపంచ విదేశీ మారక నిల్వలలో డాలర్ వాటా ఇప్పటికీ సుమారు 54% గా ఉంది. బ్రిక్స్ పే పూర్తిగా పనిచేస్తున్నప్పటికీ, డాలర్-కేంద్రీకృత వ్యవస్థను సవాలు చేయకుండానే అంతర్జాతీయ చెల్లింపుల నిర్వహణను చూసుకుంటుంది.

బ్రిక్స్  సదస్సులో భారతదేశం ప్రతిపాదిస్తున్నది, ప్రాథమికంగా, డిజిటల్ దౌత్యానికి సంబంధించిన ఒక ప్రయత్నం.  నిరూపితమైన దేశీయ విజయగాథ.    ఇంకా అభివృద్ధి చెందుతున్న సాంకేతికతను  ఉపయోగించుకుంటూ, గ్లోబల్ సౌత్ కోసం కొత్త చెల్లింపు కనెక్టివిటీ ఫ్రేమ్వర్క్కు దేశాన్ని ఒక రూపశిల్పిగా నిలబెట్టడం. ఈ వ్యూహం ఆచరణాత్మకమైనది: మౌలిక సదుపాయాలను నిర్మించాలి, భావజాలాన్ని కాదు. అయితే, పైలట్-దశ సాంకేతికత మరియు కార్యాచరణ బహుపాక్షిక వ్యవస్థల మధ్య అంతరం చాలా ఉంది, భౌగోళిక రాజకీయ ప్రతికూలతలు బలంగా ఉన్నాయి మరియు డీ-డాలరైజేషన్ను భారతదేశం స్పష్టంగా తిరస్కరించడం అంటే, సీడీబీసీ ప్రతిపాదన ఒక వాణిజ్య-సౌకర్య సాధనంగా విజయవంతం కావాలి.  వాషింగ్టన్ లేదా బీజింగ్ దృష్టిలో ప్రస్తుత ఆర్థిక క్రమానికి సవాలుగా భావించకుండా. న్యూఢిల్లీ సదస్సు ఖచ్చితమైన కార్యాచరణ కట్టుబాట్లను ఇస్తుందా లేదా ఉద్దేశ ప్రకటనను ఇస్తుందా అనేది అసలైన పరీక్ష.

 -సీతారాం కంఠంనేని 

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి మా https://TeluguOne.com  పోర్టల్‌ను అనుసరించండి, మీ స్నేహితులతో పంచుకోండి, అలాగే మీ విలువైన అభిప్రాయాలను తెలియజేయండి.   

[BRICS Summit 2026, CBDC Integration, Digital Rupee, UPI India, RBI Policy]