ఉత్తరప్రదేశ్లోని ఫతేపూర్ జిల్లాలో, బింకీ తహసీల్ సమీపంలోని ఖజుహా పట్టణానికి దగ్గరలో, ఒక చింతచెట్టు నిలబడి ఉంది. ఆ చెట్టుకు "బావన్ ఇమ్లీ  అని పేరు. హిందీలో  బావన్ అంటే 52,  ఇమ్లీ  అంటే చింత. ఆ పేరు వెనుక ఒక రక్తసిక్త కథ ఉంది .  1858 ఏప్రిల్ 28న ఆ చెట్టు కొమ్మలకు 52 మంది స్వాతంత్ర్య సమరయోధులను వరుసగా ఉరితీశారు. వారి శవాలు 37 రోజుల పాటు అక్కడే వేలాడుతూ ఉన్నాయి. ఎవరైనా కిందకు దించితే వారికి కూడా అదే గతి అని బ్రిటిష్ సైన్యం హెచ్చరించింది. 300 మంది సైనికులు ఆ చెట్టు చుట్టూ కాపలా కాసారు. ఈ దారుణం కేవలం ఒక స్థానిక సంఘటన కాదు.  భారత స్వాతంత్ర్య సంగ్రామంలో అత్యంత క్రూరమైన దాడుల్లో ఒకటి. కానీ.. ఈ కథ భారత చరిత్ర పాఠ్యపుస్తకాల్లో దాదాపుగా లేదు. ఒక చెట్టు 52 మరణాలను గుర్తుపెట్టుకుంది, కానీ మన జ్ఞాపకం వారిని మర్చిపోయింది.   

చారిత్రక నేపథ్యం

1857 మే 10న మీరట్ ఛావనీలో సిపాయిల తిరుగుబాటు ప్రారంభమైంది. ఆ అగ్నిజ్వాల ఉత్తర భారతమంతా వ్యాపించింది. ఫతేపూర్ జిల్లాలో, ఠాకూర్ జోధా సింగ్ అతైయా నాయకత్వంలో క్రాంతికారులు 1857 జూన్ 10న తిరుగుబాటు చేశారు. జోధా సింగ్ ఫతేపూర్లోని రసూల్పూర్ గ్రామానికి చెందిన జమీందారు. రాణి లక్ష్మీబాయి స్ఫూర్తితో, తాత్యా టోపేతో కలిసి పోరాడాడు. ఫతేపూర్ న్యాయస్థానం, ఖజానాను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. పాండు నది ఒడ్డున జరిగిన యుద్ధంలో బ్రిటిష్ అధికారి కర్నల్ పావెల్ను గెరిల్లా యుద్ధంలో ఓడించి చంపాడు. 

జోధా సింగ్ ఒంటరి యోధుడు కాదు. ఫతేపూర్ డిప్యూటీ కలెక్టర్ హిక్మత్ ఉల్లా ఖాన్ తన అధికారిక పదవిని వదిలి, విప్లవకారులతో చేరాడు. ఠాకూర్ దరియావో సింగ్, అతని కుమారుడు సుజన్ సింగ్ కూడా నాయకత్వం వహించారు. వీరు 1857 జూన్ 8న ఖగా ఉపవిభాగాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు. జూలై 11 వరకు ఫతేపూర్ జిల్లా విప్లవకారుల నియంత్రణలో ఉంది. 

ఇది కేవలం ఒక ప్రాంతీయ తిరుగుబాటు కాదు. ఇది 1857 స్వాతంత్ర్య సంగ్రామంలో భాగం.  దేశవ్యాప్తంగా వేలాది మంది పోరాడిన యుద్ధం. రైతులు, జమీందారులు, సైనికులు, సామాన్య ప్రజలు, గిరిజనులు అందరూ కలిసి బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యానికి వ్యతిరేకంగా నిలబడ్డారు. కానీ, ఈ విస్తృత పోరాటం తర్వాత దశాబ్దాలలో, చరిత్ర రచనలో ఒక సంకుచిత దృక్పథం ఆధిపత్యం చెలాయించింది.  కొన్ని పేర్లు, కొన్ని పార్టీలు, ఒక కుటుంబం చుట్టూ చరిత్ర తిరిగింది.

సంఘటనల కాలక్రమం

జూన్ 10, 1857: ఫతేపూర్లో జోధా సింగ్ అతైయా నాయకత్వంలో విప్లవకారులు ఫతేపూర్ న్యాయస్థానం, ఖజానాను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. 
అక్టోబర్ 27, 1857: మహమూద్పూర్ గ్రామంలో ఒక బ్రిటిష్ దరోగా, సైనికుడిని జోధా సింగ్ బంధించి చంపాడు. 
డిసెంబర్ 7, 1857: గంగాపార్ రానీపూర్ పోలీస్ చౌకీపై దాడి చేశాడు. డిసెంబర్ 9న జహానాబాద్ తహసీల్దార్ను బందీగా తీసుకుని సర్కారీ ఖజానాను లూటీ చేశాడు. ఈ సంఘటనలతో బాధపడిన బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం జోధా సింగ్ను  డెకాయిట్ గా ప్రకటించింది, అతని ఆస్తులను జప్తు చేసింది.
మార్చి 6, 1858: ఠాకూర్ దరియావో సింగ్, అతని కుమారుడు సుజన్ సింగ్తో సహా మరికొందరికి బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం మరణశిక్ష విధించింది.
ఏప్రిల్ 28, 1858: జోధా సింగ్ అతైయా అరగల్ నాయకుడితో చర్చలు జరిపి ఖజుహాకు తిరిగి వస్తుండగా, ఒక ముఖబీర్ సమాచారం మేరకు బ్రిటిష్ అధికారి కర్నల్ క్రిస్టైల్ అతనిని 51 మంది సహచరులతో సహా బంధించాడు. అదే రోజున, ఆ 52 మందిని ఖజుహా సమీపంలోని ఒక చింతచెట్టు కొమ్మలకు వరుసగా ఉరితీశారు. 
ఏప్రిల్ 28 – జూన్ 3, 1858: ఆ 52 శవాలు 37 రోజుల పాటు ఆ చెట్టుకే వేలాడుతూ ఉన్నాయి. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం 300 మంది సైనికులను ఆ చెట్టు చుట్టూ కాపలాగా నిలబెట్టింది. ఎవరైనా శవాలను కిందకు దించితే వారికి కూడా అదే గతి అని హెచ్చరించింది. రాబందులు, కాకులు ఆ మృతదేహాలను పీక్కుతినేవి. ఎండకు ఎండుతూ, వానకు తడుస్తూ ఆ శవాలు 37 రోజులు అక్కడే ఉన్నాయి.
జూన్ 3, 1858 (అర్థరాత్రి): మహారాజ్ భవానీ సింగ్ తన ప్రాణాలకు తెగించి, సైనికుల కళ్లు గప్పి ఆ శవాలను కిందకు దించాడు. జూన్ 4న గంగానది తీరాన శివరాజ్పూర్ ఘాట్ వద్ద అంత్యక్రియలు నిర్వహించాడు. ఆ ఘోరాన్ని చూసిన ఆ చింత చెట్టు తర్వాత మళ్లీ ఎదగలేదని స్థానికుల నమ్మకం. 
1956: స్వాతంత్య్రాం తరువాత   ప్రఖ్యాత చరిత్రకారుడు ఆర్సీ మజుందార్ నేతృత్వంలో స్వాతంత్ర్య సంగ్రామ చరిత్ర రచన ప్రారంభమైంది. కానీ, మజుందార్ కాంగ్రెస్ కేంద్రిత, గాంధీ కేంద్రిత చరిత్రకు వ్యతిరేకంగా, కాంగ్రెసేతర వ్యక్తులు, ఉద్యమాలను చేర్చాలని పట్టుబట్టాడు. ప్రభుత్వం అంగీకరించక, 1956లో మజుందార్ ను తొలగించి, తారా చంద్ కు ఆ ప్రాజెక్ట్ అప్పగించింది. తారా చంద్ రచించిన నాలుగు సంపుటాల హిస్టరీ ఆఫ్ ది ఫ్రీడం మూవ్ మెంట్ ఇన్ ఇండియా  (History of the Freedom Movement in India)లో ఆదివాసీ స్వాతంత్ర్య సమరయోధులకు దాదాపుగా చోటు లేదని విమర్శలు వచ్చాయి. 

1970లు.. డి.డి. కోశాంబి నేతృత్వంలో మార్క్సిస్ట్ చరిత్ర రచన పాఠశాల ఆవిర్భవించింది. కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వ ప్రోత్సాహంతో, ఈ పాఠశాల  ఎన్సీఈఆర్టీ పాఠ్యపుస్తకాలపై ఆధిపత్యం చెలాయించింది. రొమిలా థాపర్, బిపన్ చంద్ర వంటి చరిత్రకారులు పాఠ్యపుస్తకాలు రాశారు. 

1988: బిపన్ చంద్ర రచించిన  ఇండియాస్ స్ట్రగుల్ ఫర్ ఇండిపెండెన్స్ (India's Struggle for Independence) పుస్తకంలో భగత్ సింగ్ ను  విప్లవాత్మక తీవ్రవాది  అని పేర్కొన్నారు. ఈ పుస్తకం ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయంలో రిఫరెన్స్ పుస్తకంగా ఉంది. భగత్ సింగ్, రాజ్ గురు, సుఖ్ దేవ్ లను తీవ్రవాదులు అని పిలవడం విమర్శలకు దారితీసింది. 

2021: భారత పార్లమెంటు స్టాండింగ్ కమిటీ,  పాఠశాల పాఠ్యపుస్తకాల కంటెంట్, డిజైన్లో సంస్కరణలు  అనే శీర్షికతో ఒక నివేదిక సమర్పించింది.  చాలామంది చారిత్రక వ్యక్తులు, స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు చరిత్ర పాఠ్యపుస్తకాలలో తప్పుగా  నేరస్థులు'గా చిత్రీకరించబడ్డారు అని పేర్కొంది.  చరిత్ర రచన భారతదేశంలో విషయ పక్షపాతం, రాజకీయ పరిగణనలతో బాధపడింది  అని వ్యాఖ్యానించింది. 

2026 ఫిబ్రవరి:  ఎన్సీఈఆర్టీ  కొత్త 8వ తరగతి సోషల్ సైన్స్ పాఠ్యపుస్తకంలో బిర్సా ముండా, అల్లూరి సీతారామరాజు, రాణి గైడిన్ల్యూ, వి.డి. సావర్కర్ వంటి విప్లవకారులకు చోటు కల్పించింది. పైకా తిరుగుబాటు (1817), చాఫేకర్ సోదరులు, సెల్యులార్ జైల్ వంటి అంశాలు చేర్చింది. 

న్యాయపరమైన అంశాలు

బావన్ ఇమ్లీ సంఘటన   కేవలం ఉరిశిక్ష కాదు. అది బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ చేసిన ఒక భయానక ప్రదర్శన. ఉరిశిక్షలు అమలు చేయడమే కాకుండా, 37 రోజుల పాటు శవాలను వేలాడదీయడం, 300 మంది సైనికులతో కాపలా కాయించడం, అంత్యక్రియలు నిషేధించడం..  ఇవి అన్నీ జెనీవా కన్వెన్షన్ల ప్రకారం యుద్ధ నేరాలు.  కానీ, 1857-58 కాలంలో అంతర్జాతీయ మానవ హక్కుల చట్టాలు లేవు. బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యం తన అధికారాన్ని నిలబెట్టుకోవడానికి ఇలాంటి భయానక ప్రదర్శనలు చేసింది.
జోధా సింగ్ను డెకాయిట్ గా ప్రకటించడం బ్రిటిష్ విధానంలో భాగం. విప్లవకారులను దొంగలుగా, నేరస్థులుగా చిత్రీకరించడం వలసవాద వ్యతిరేక ఉద్యమాలను అణచివేయడానికి బ్రిటిష్ ఉపయోగించిన సాధారణ వ్యూహం. దీని ప్రభావం స్వాతంత్ర్యం తరువాత  కూడా కొనసాగింది.  పాఠ్యపుస్తకాల్లో కొంతమంది స్వాతంత్ర్య సమరయోధులను  తీవ్రవాదులుగా పిలవడం దీనికి ఉదాహరణ. 

బావన్ ఇమ్లీ స్థలాన్ని ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం అధికారికంగా ఒక అమరవీరుల స్మారక చిహ్నంగా గుర్తించింది. 52 మంది పేర్లు రాతి పలకలపై చెక్కబడ్డాయి. ప్రతి ఏటా ఏప్రిల్ 28న స్థానికులు ఇక్కడ సమావేశమై నివాళులర్పిస్తారు. స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం, గణతంత్ర దినోత్సవం రోజుల్లో జాతీయ జెండా ఆ చెట్టు సమీపంలో ఎగురుతుంది.  కానీ..  జాతీయ స్థాయిలో ఈ స్థలానికి గుర్తింపు లేదు.  స్థానికులు దీనిని  రెండవ జలియన్వాలా బాగ్ అని పిలుస్తారు.  కానీ దేశంలో ఎక్కువ మందికి ఇది తెలియదు. 
2025లో బింకీలో జోధా సింగ్, బావన్ ఇమ్లీ అమరవీరుల పూర్తి కథను డాక్యుమెంట్ చేసే ఒక పుస్తకం విడుదలైంది. ఫతేపూర్ లో ఒక ప్రభుత్వ వైద్య కళాశాలకు  అమర్ షహీద్ జోధా సింగ్ అటైయా ఠాకూర్ దరియావో సింగ్ మెడికల్ కాలేజ్  అని పేరు పెట్టారు.

రాజకీయ, సామాజిక, మీడియా కోణాలు

బావన్ ఇమ్లీ కథను చెప్పడంలో మీడియా, విద్యావ్యవస్థ వైఫల్యం ఒక వివాదాస్పద అంశం. సామాజిక మాధ్యమాల్లో ఈ కథ వైరల్ అవుతున్నప్పుడు.  ప్రధాన స్రవంతి మీడియా దీనిని దాదాపుగా పట్టించుకోలేదు. టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా 2025 జనవరిలో ఒక వార్త ప్రచురించింది.. కానీ అది కూడా ఎన్డీఆర్ఐ హెరిటేజ్ ట్రీ గార్డెన్ సందర్భంలో .. బావన్ ఇమ్లీని ప్రధానాంశంగా కాకుండా ఉపాంశంగా ప్రస్తావించింది. 

చరిత్ర రచనలో కమ్యూనిస్టు, కాంగ్రెస్ ప్రభావం అనే ఆరోపణ కేవలం కుడివాద ప్రచారం కాదు. ఇది డాక్యుమెంట్ చేయబడిన అకడమిక్ చర్చ.  ఆర్సీ మజుందార్ 1956లో స్వాతంత్ర్య సంగ్రామ చరిత్ర రచన ప్రాజెక్ట్ నుంచి తొలగించబడటం, అతని స్వంత పుస్తకంలో కాంగ్రెస్, గాంధీని విమర్శించడం కారణం అని చరిత్రకారులు పేర్కొన్నారు. కానీ..  ఇది కేవలం కమ్యూనిస్టుల లేదా కాంగ్రెస్ పార్టీ బాధ్యత మాత్రమే కాదు. వలసవాద యుగంలో బ్రిటిష్ చరిత్రకారులు భారత నాగరికతను అవహేళన చేశారు. స్వాతంత్య్రం తరువాత  భౌగోళిక, భాషా కారణాలవల్ల కూడా అనేక ఉద్యమాలు చరిత్రలో మరుగున పడ్డాయి. ఢిల్లీ, బెంగాల్, గుజరాత్ కేంద్రిత చరిత్ర రచనలో ఈశాన్య భారతం, దక్షిణ భారతం, మధ్యభారతం ఉద్యమాలకు తగిన స్థానం దక్కలేదు. 

అలాగే, గిరిజన నాయకుల చరిత్ర కూడా దీనికి భిన్నం కాదు. బిర్సా ముండా, అల్లూరి సీతారామరాజు, రాణి గైడిన్ల్యూ, తిల్కా మాఝీ, కొమరం భీం..  వీరందరి ఉద్యమాలు బ్రిటిష్ రికార్డుల్లో  స్థానిక అశాంతి గా నమోదయ్యాయి. స్వాతంత్ర్యం తరువాత కొన్ని ప్రధాన నాయకుల చుట్టూ ఒక ఏకీకృత కథనాన్ని నిర్మించడం సులభంగా ఉండటంతో, వీరి కథలకు తగిన స్థానం దక్కలేదు.

అయితే..  ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన వాస్తవ నిర్ధారణ అవసరం.  కమ్యూనిస్టు చరిత్రకారులు భారత చరిత్రను వక్రీకరించారు.. అనే ఆరోపణ కొంతమేరకు నిజం. కానీ,  కమ్యూనిస్టులు మాత్రమే బాధ్యులు అనుకోవడం సరైనది కాదు. కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వాలు కూడా చరిత్ర రచనలో పాత్ర పోషించాయి. రాజస్థాన్లో బిజెపి ప్రభుత్వం నెహ్రూ పేరును 8వ తరగతి పాఠ్యపుస్తకం నుంచి తొలగించింది, కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం మళ్లీ చేర్చింది.  రెండు పార్టీలు చరిత్రను రాజకీయ సాధనంగా ఉపయోగించాయి.  2026లో ఎన్సీఈఆర్టీ  కొత్త పాఠ్యపుస్తకాల్లో మొఘల్ సామ్రాజ్యానికి సంబంధించిన అధ్యాయాలు తగ్గించబడ్డాయి.  2002 గుజరాత్ అల్లర్ల ప్రస్తావన తొలగించబడింది.  ఇవి కూడా విమర్శలకు గురయ్యాయి. అంటే, చరిత్ర వక్రీకరణ ఒక పార్టీ లేదా ఒక సిద్ధాంతం బాధ్యత మాత్రమే కాదు..  ఇది వ్యవస్థాగత సమస్య.

సబ్స్టాన్సివ్గా చూసుకుంటే, భగత్ సింగ్, సుభాష్ చంద్రబోస్, చంద్రశేఖర్ ఆజాద్, అల్లూరి సీతారామరాజు, బిర్సా ముండా, రాణి గైడిన్ల్యూ..  వీరిలో ఎవరినీ చరిత్ర నుంచి తొలగించడం సరైనది కాదు. కానీ..  వీరిని "కమ్యూనిస్టులు దాచారు అని ఒకే దుందుబాటుతో చెప్పడం కూడా సరైనది కాదు. బిర్సా ముండా కథ బీహార్ ప్రభుత్వం 1957లో ప్రచురించిన  History of the Freedom Movement in Biharలో మొదటిసారి చేర్చబడింది.  కానీ 640 పేజీల పుస్తకంలో కేవలం 10 పేజీలు మాత్రమే. ఇది కమ్యూనిస్టుల దోషం కాదు.  ఇది వ్యవస్థాగత విస్మరణ.

హైలైట్స్: కీలక అంశాలు

ఒకటి — బావన్ ఇమ్లీ సంఘటన.. 1858 ఏప్రిల్ 28న 52 మంది స్వాతంత్ర్య సమరయోధులను ఒకే చింతచెట్టుకు ఉరితీశారు. 37 రోజులు శవాలు వేలాడుతూ ఉన్నాయి. 300 మంది సైనికులు కాపలా కాసారు. జూన్ 3న మహారాజ్ భవానీ సింగ్ శవాలను దింపి అంత్యక్రియలు నిర్వహించాడు. ఈ వివరాలు బహుళ వనరులతో ధృవీకరించబడ్డాయి. 

రెండు — చరిత్ర రచనలో పక్షపాతం.. ఆర్సీ మజుందార్ 1956లో ప్రాజెక్ట్ నుంచి తొలగించబడటం, కాంగ్రెస్ కేంద్రిత చరిత్ర రచన . ధృవీకరించబడిన వాస్తవం.

మూడు — భగత్ సింగ్  తీవ్రవాది వివాదం.. బిపన్ చంద్ర పుస్తకంలో భగత్ సింగ్ ను రివల్యూషనరీ టెర్రరిస్టు అని పిలవడం  ధృవీకరించబడింది.  

నాలుగు -  2021 పార్లమెంటు కమిటీ సిఫార్సు..  స్వాతంత్ర్య సమరయోధులను తప్పుగా  నేరస్థులుగా చిత్రీకరించడం సరిచేయాలని కమిటీ సిఫార్సు చేసింది.

ఐదు - 2026 ఎన్సీఈఆర్టీలో మార్పులు: కొత్త పాఠ్యపుస్తకాల్లో బిర్సా ముండా, అల్లూరి సీతారామరాజు, రాణి గైడిన్ల్యూ చేర్చబడ్డారు.

ప్రభావాలు.. ప్రజా చర్చ

బావన్ ఇమ్లీ కథ ఇప్పుడు సామాజిక మాధ్యమాల్లో వైరల్ అవుతోంది. ఈ ప్రచారంలో చాలా  వరకూ వాస్తవమే.  52 మంది ఉరి, 37 రోజులు, 300 సైనికులు, మహారాజ్ భవానీ సింగ్ ధైర్యం..  ఇవన్నీ ధృవీకరించబడ్డాయి. కానీ, కొన్ని వివరాలు అతిశయోక్తులు లేదా అస్థిరీకరించబడనివి. ఉదాహరణకు,  పక్షులు మృతదేహాలను పీక్కుతింటున్నాయి అనే వివరణ. సత్యాగ్రహ్,  హిస్టరీ కేఫ్ వంటి వనరుల్లో రాబందులు, కాకులు శవాలను తినేవని పేర్కొన్నాయి, కానీ ఇది నిర్మాణాత్మక వర్ణనగా పరిగణించాలి, ప్రత్యక్ష సాక్ష్యంగా కాదు.

అలాగే,  చెట్టు ఎదగడం ఆపేసింది  అనే వాదన.  ఇది స్థానిక నమ్మకం. ఫతేపూర్ జిల్లా ప్రభుత్వ అధికారిక వెబ్సైట్ కూడా  పీపుల్స్ బిలీవ్ అనే భాషనే ఉపయోగించింది, శాస్త్రీయ ధృవీకరణ కాదు.

చరిత్ర రచనలో పక్షపాతం అనే ప్రశ్న జాతీయ చర్చాంశం. 2021లో పార్లమెంటు కమిటీ కూడా దీనిని అంగీకరించింది.  చరిత్ర రచన భారతదేశంలో విషయ పక్షపాతం, రాజకీయ పరిగణనలతో బాధపడింది అని కమిటీ స్పష్టం చేసింది. కానీ, ఈ పక్షపాతాన్ని ఒకే పార్టీ లేదా ఒకే సిద్ధాంతానికి ఆపాదించడం చరిత్రను మరో రకంగా వక్రీకరించడమే. కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వాలు కాంగ్రెస్ కేంద్రిత చరిత్రను ప్రోత్సహించాయి, బిజెపి ప్రభుత్వాలు తమ దృక్పథాన్ని ప్రోత్సహించాయి. రెండూ దోషం చేశాయి. 
స్వాతంత్ర్యం అనేది ఒక్క కుటుంబం ఇచ్చిన బహుమతి కాదు, ఒక్క పార్టీ ఇచ్చిన బిచ్చం కాదు.  ఈ వాదన వాస్తవానికి సరైనదే. 1857లో బావన్ ఇమ్లీలో చనిపోయిన 52 మంది..  1900లో బిర్సా ముండా, 1924లో అల్లూరి సీతారామరాజు, 1931లో భగత్ సింగ్, 1945లో సుభాష్ చంద్రబోస్..  వీరందరి రక్తాన్ని కలిపితేనే స్వాతంత్ర్యం. కానీ, చరిత్ర రచనలో వీరందరికీ సమాన స్థానం దక్కలేదు. గాంధీ, నెహ్రూ, కాంగ్రెస్ చరిత్ర చెప్పాలి.  కానీ అదే పుస్తకంలో వీరిని ఎదిరించిన వారి రక్తచరిత్ర కూడా పెట్టాలి. అప్పుడే అది చరిత్ర అవుతుంది.  లేకపోతే ఎంపిక చేసిన జ్ఞాపకాల పుస్తకం అవుతుంది.

ముగింపు

బావన్ ఇమ్లీ చెట్టు నిలబడి ఉంది. 52 మంది పేర్లు రాతి పలకలపై చెక్కబడి ఉన్నాయి. ప్రతి ఏటా ఏప్రిల్ 28న స్థానికులు నివాళులర్పిస్తారు. కానీ, జాతీయ స్థాయిలో ఈ కథ ఇంకా తెలియదు. పాఠ్యపుస్తకాల్లో జోధా సింగ్ అతైయా పేరు లేదు. బావన్ ఇమ్లీ అనే పేరు లేదు. చరిత్ర రచనలో పక్షపాతం ఉంది.  ఇది నిజం. కానీ, ఆ పక్షపాతాన్ని సరిచేయడానికి మరో పక్షపాతాన్ని ప్రవేశపెట్టడం సరైన పద్ధతి కాదు. గాంధీని, నెహ్రూను చరిత్ర నుంచి తొలగించడం సరైనది కాదు.  అలాగే భగత్ సింగ్ ను, బోస్ ను, బిర్సా ముండాను, జోధా సింగ్ ను మర్చిపోవడం కూడా సరైనది కాదు. చరిత్ర అంటే ఎవరినో హీరోగా చేయడం, ఎవరి రక్తాన్నో ఫుట్ నోట్ గా  మార్చడం కాదు.  చరిత్ర అంటే వాస్తవాలను యథాతథంగా ప్రతిబింబించడం. ఒక చింతచెట్టు 52 మరణాలను గుర్తుపెట్టుకుంది. మట్టి ఆ రక్తాన్ని మర్చిపోలేదు. ప్రజల జ్ఞాపకం మర్చిపోలేదు. మరి మన చరిత్ర ఎందుకు మర్చిపోయింది? ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం దొరికే వరకు, బావన్ ఇమ్లీ కథ ముగియదు.

 -సీతారాం కంఠంనేని 

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి మా https://TeluguOne.com  పోర్టల్‌ను అనుసరించండి, మీ స్నేహితులతో పంచుకోండి, అలాగే మీ విలువైన అభిప్రాయాలను తెలియజేయండి.    

[Bawan Imli, Jodha Singh Ataiya, 1857 War of Independence, Fatehpur Tamarind Tree, Indian freedom fighters]