ఉత్తర అట్లాంటిక్ ఒప్పంద సంస్థ (నాటో) పరిధిలో దశాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న భద్రతా సమీకరణాలు ఇప్పుడు ఒక చారిత్రాత్మక మలుపు తిరిగాయి. ఐరోపా ఖండంలోని మిత్రదేశాలకు రక్షణ కల్పించే విషయంలో అమెరికా తన వ్యూహాత్మక సైనిక సామర్థ్యాలను గణనీయంగా తగ్గించుకోవాలని నిర్ణయించడం అంతర్జాతీయ రాజకీయాల్లో తీవ్ర సంచలనంగా మారింది. ఇది కేవలం ఒక పరిపాలనాపరమైన మార్పు మాత్రమే కాకుండా..  ప్రపంచ  రాజకీయ వేదికపై అమెరికా అనుసరిస్తున్న స్వదేశీ ప్రాధాన్యతా విధానాలకు స్పష్టమైన నిదర్శనంగా నిలుస్తోంది. అమెరికా తీసుకుంటున్న ఈ తాజా వ్యూహాత్మక నిర్ణయం కారణంగా..  ఐరోపా దేశాలు ఇకపై తమ సొంత భద్రతను తామే చూసుకోవాల్సిన అనివార్య పరిస్థితి ఏర్పడింది.

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత, నాటి సోవియట్ యూనియన్ విస్తరణను అడ్డుకోవడమే లక్ష్యంగా ఉత్తర అట్లాంటిక్ కూటమి ఆవిర్భవించింది. ఆ సమయం నుండి అమెరికా ఈ సైనిక కూటమికి అగ్రగామిగా వ్యవహరిస్తూ, భారీ సంఖ్యలో తన అధునాతన యుద్ధనౌకలు, వ్యూహాత్మక అణు బాంబర్లు మరియు వేలాది మంది సైనిక బలగాలను మోహరించి ఐరోపా రక్షణకు బలమైన భరోసానిచ్చింది. అయితే, డొనాల్డ్ ట్రంప్ అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత అమెరికా విదేశాంగ విధాన ప్రాధాన్యతలు పూర్తిగా మారిపోయాయి. ఈ కూటమి వల్ల అమెరికాకు లభించే ప్రయోజనాల కంటే ఆర్థిక భారమే ఎక్కువగా ఉందనే వాదనను ఆయన గట్టిగా వినిపించడంతో, మిత్రదేశాల మధ్య దశాబ్దాలుగా ఉన్న నమ్మకంలో పగుళ్లు రావడం ప్రారంభమైంది.

ఈ క్రమంలో అమెరికా తన సైనిక ఉపసంహరణ వ్యూహాన్ని దశలవారీగా అమలు చేస్తూ వస్తోంది. జర్మనీ నుండి సుమారు ఐదు వేల మంది సైనికులను వెనక్కి రప్పిస్తామని ప్రకటించడంతో పాటు, ఐరోపా దేశాలు తమ జిడిపిలో రక్షణ రంగానికి కేటాయించే బడ్జెట్‌ను పెంచడం లేదని వాషింగ్టన్ తీవ్ర అసంతృప్తి వ్యక్తం చేసింది. దీనికి తోడు, డెన్మార్క్ పరిధిలోని గ్రీన్‌లాండ్ భూభాగాన్ని కొనుగోలు చేసేందుకు అమెరికా ఆసక్తి చూపడం అట్లాంటిక్ దేశాల మధ్య దౌత్యపరమైన ఉద్రిక్తతలను మరింత పెంచింది. ప్రస్తుతం నాటో రక్షణ బాధ్యతల కోసం కేటాయించిన యుద్ధ విమానాలు, జలాంతర్గాములు,  నిఘా వ్యవస్థల సంఖ్యను గణనీయంగా తగ్గించేందుకు వాషింగ్టన్ రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ అన్ని ఏర్పాట్లు పూర్తి చేసింది.

వాషింగ్టన్ సిద్ధం చేసిన నూతన ప్రణాళికల ప్రకారం, ఐరోపా రక్షణ కూటమికి అందించే సైనిక సామర్థ్యాలలో భారీగా కోతలు పడనున్నాయి. గతంలో అందుబాటులో ఉంచిన వ్యూహాత్మక బాంబర్ విమానాల సంఖ్యను సగానికి తగ్గించనుండగా, ఫైటర్ జెట్ల సంఖ్యలో మూడో వంతు మేర కోత విధించనున్నారు. నౌకాదళ విభాగానికి వస్తే..  క్షిపణి విధ్వంసక నౌకలను తగ్గించడంతో పాటు భవిష్యత్తులో వ్యూహాత్మక జలాంతర్గాములను నాటో కార్యకలాపాలకు కేటాయించే ఉద్దేశం లేదని అమెరికా స్పష్టం చేసింది. అంతేకాకుండా, సమాచార సేకరణకు కీలకమైన నిఘా డ్రోన్ల సరఫరాను కూడా పరిమితం చేయడంతో, ఐరోపా దేశాలు తమకు తాముగా నూతన నిఘా వ్యవస్థలను అభివృద్ధి చేసుకోవాల్సిన తక్షణ అవసరం ఏర్పడింది.

అమెరికా సైనిక మద్దతుపై మాత్రమే పూర్తిగా ఆధారపడటం ప్రమాదకరమని గ్రహించిన ఉత్తర ఐరోపా దేశాలు, ప్రత్యామ్నాయ వ్యూహాల వైపు అడుగులు వేస్తున్నాయి. ఇందులో భాగంగా బ్రిటన్ అగ్రగామిగా వ్యవహరిస్తున్న  జాయింట్ ఎక్స్‌పెడిషనరీ ఫోర్స్ కూటమి ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్, స్వీడన్, ఫిన్లాండ్, నార్వే, నెదర్లాండ్స్ వంటి దేశాలతో కూడిన ఈ సైనిక వ్యవస్థ, అత్యవసర పరిస్థితుల్లో అమెరికా ప్రత్యక్ష ప్రమేయం లేకపోయినా వేగంగా స్పందించేలా రూపొందించబడింది. నాటోలో నిర్ణయాలు తీసుకునే ప్రక్రియ కొంత మందకొడిగా సాగుతుందనే భావనతో, ఈ ప్రాంతీయ కూటమిని ఒక బలమైన బ్యాకప్ రక్షణ వ్యవస్థగా బలోపేతం చేస్తున్నారు.

అమెరికా తన రక్షణ వ్యూహాలను యూరప్ నుండి ఉపసంహరించుకోవడం వెనుక ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతంపై పట్టు సాధించాలనే దీర్ఘకాలిక వ్యూహం దాగి ఉంది. ఆసియా ఖండంలో చైనా సైనిక, ఆర్థిక సవాలుగా మారుతున్న తరుణంలో, వాషింగ్టన్ తన వనరులను,  రక్షణ సామర్థ్యాలను ఆసియా-పసిఫిక్ వైపు మళ్లించాలని నిశ్చయించుకుంది. అందువల్లనే ఐరోపా దేశాలు తమ భద్రతా వ్యయాలను స్వయంగా భరించాలని అమెరికా పట్టుబడుతోంది. మరోవైపు, ట్రంప్ పరిపాలన రష్యా ప్రభుత్వంతో సాగిస్తున్న ప్రత్యేక దౌత్య ధోరణులు కూడా నాటో సభ్య దేశాలలో భవిష్యత్తు భద్రతపై ఆందోళనలను,  అభద్రతా భావాన్ని పెంచుతున్నాయి.

ఈ పరిణామాల నేపథ్యంలో, దశాబ్దాలుగా అమెరికా కల్పించిన రక్షణ గొడుగు నీడలో ఉన్న ఐరోపా దేశాలు ఇప్పుడు స్వయం సమృద్ధిని సాధించవలసిన చారిత్రక అనివార్యతను ఎదుర్కొంటున్నాయి. భద్రతా రంగానికి నిధుల కేటాయింపులను వేగంగా పెంచడం, సొంతంగా సైనిక సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేసుకోవడంపై ఈ దేశాలు ప్రస్తుతం దృష్టి సారించాయి. రాబోయే రోజుల్లో అట్లాంటిక్ కూటమిలో అమెరికా పాత్ర మరింత పరిమితం కానుండటంతో, కొత్త భూ రాజకీయ సమీకరణాలు ఏ విధంగా మారతాయనేది ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆసక్తికరంగా మారింది.

-సీతారాం కంఠంనేని

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి https://www.teluguone.com పోర్టల్ ను  ఫాలో అవ్వండి. లైక్ చేయండి. షేర్ చేయండి. మీ విలువైన అభిప్రయాలను తెలియజేయండి.