అమెరికా  అధ్యక్షుడు డోనాల్డ్ ట్రంప్ ఇరాన్‌పై ప్రణాళికాబద్ధంగా జరగాల్సిన  సైనిక దాడిని చివరి నిమిషంలో రద్దు చేస్తున్నట్లు ప్రకటించిన ఉదంతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా   చర్చనీయాంశంగా మారింది. ఈ పరిణామం కేవలం ఒక సైనిక నిర్ణయంగా మాత్రమే కాక..  అమెరికా అంతర్గత రాజకీయ ప్రాధాన్యతలకు, అలాగే  ఆ దేశంఅంతర్జాతీయ భద్రతా బాధ్యతలకు మధ్య ఉన్న  ఘర్షణను బహిర్గతం చేసింది. మధ్యప్రాచ్యంలో ఇరాన్‌తో కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్తతలు, ఇజ్రాయెల్ దేశానికి అందించాల్సిన రక్షణ,  హోర్ముజ్ జలసంధి నియంత్రణ, అలాగే అమెరికా వద్ద తగ్గుతున్న క్షిపణి నిల్వలు,  నౌకాదళ ప్రాధాన్యతలు..  ఇవన్నీ కలిపి అమెరికా  విదేశాంగ విధానానికి పెను సవాలుగా నిలవడమే కాకుండా, అగ్నిపరీక్షగా కూడా మారాయి.    ప్రపంచ రక్షణ బాధ్యతలు మోస్తూనే తన  దేశ రక్షణను అమెరికా ఎంతవరకు సమర్థవంతంగా నిర్వహించగలదనే ప్రశ్న ఇప్పుడు దౌత్య వర్గాల్లో వ్యక్తమవుతోంది.  

మేక్ఆమెరికా గ్రేట్ ఎగైన్ (ఎమ్ఏజిఏ) అజెండా, అంతర్జాతీయ రక్షణ బాధ్యతలు 

డోనాల్డ్ ట్రంప్  రాజకీయ అజెండా ప్రధానంగా  మేక్ అమెరికా గ్రేట్ ఎగైన్  సూత్రంపై ఆధారపడి రూపొందింది. అమెరికాలో తయారీ రంగాన్ని బలోపేతం చేయడం, స్వదేశీ పరిశ్రమలకు రక్షణ కల్పించడం, పౌరులకు అధిక వేతనంతో కూడిన ఉద్యోగాలు సృష్టించడం, అక్రమ వలసలను అరికట్టడం, అలాగే విదేశీ వాణిజ్య లోటును తగ్గించడం వంటి అంశాలు ఈ విధానంలో ముఖ్య భాగం. అంతర్గతంగా  అమెరికా ఫస్ట్  నినాదంతో ముందుకు సాగిన ఈ వ్యూహం..  విదేశీ యుద్ధాల్లో పాల్గొనడాన్ని తగ్గించాలని ఆకాక్షించింది.  అయితే, మధ్యప్రాచ్యంలో మళ్లీ చోటుచేసుకున్న యుద్ధ మేఘాలు, ఇరాన్ అణు కార్యక్రమాలు, ఇజ్రాయెల్‌కు అమెరికా ఇస్తున్న నిరంతర మద్దతు,  హోర్ముజ్ జలసంధిలో ఎదురవుతున్న భద్రతా సవాళ్లు వాషింగ్టన్‌ను మళ్లీ ప్రాంతీయ వివాదాల కేంద్రంలోకి నెట్టాయి. ఇరాన్‌పై విధించిన ఆర్థిక ఆంక్షలు,  హోర్ముజ్ సముద్ర మార్గంలో సైనిక మోహరింపులు అమెరికా ఆర్థిక పునరుద్ధరణ లక్ష్యాలపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతున్నాయి.  

సైనిక ప్రణాళికల రద్దు,  దౌత్య  వ్యత్యాసాలు

ఇరాన్‌పై దాడులు జరిపేందుకు సైనిక సన్నాహాలు వేగవంతమైన సమయంలో, వైట్ హౌస్ నుండి వచ్చిన సంకేతాలు  దౌత్య గందరగోళానికి దారితీశాయి. ఇరాన్,  ఇతర మధ్యప్రాచ్య దేశాలు అభ్యర్థించడం వల్లనే తాను చివరి నిమిషంలో సైనిక చర్యలను నిలిపివేశానని ట్రంప్ సోషల్ మీడియా వేదికగా పేర్కొన్నారు. హోర్ముజ్ జలసంధిని తక్షణమే,  పూర్తిగా వాణిజ్య రవాణాకు తెరవడం, అలాగే ఇరాన్ నుండి ఎదురవుతున్న అణు బెదిరింపులను శాశ్వతంగా ముగించడం అనే షరతుల ప్రాతిపదికన చర్చల ఒప్పందం రూపుదిద్దుకుందని ఆయన వ్యాఖ్యానించారు.  శాంతిభద్రతల పునరుద్ధరణ,  ఇరాన్ భవిష్యత్తును దృష్టిలో ఉంచుకుని ఈ దాడిని ఉపసంహరించుకున్నట్లు ప్రకటించినప్పటికీ, అమెరికా సైన్యం ఏ క్షణమైనా చర్యలకు దిగేందుకు సిద్ధంగా ఉందనే సంకేతాలను కూడా ట్రంప్ ఇచ్చారు. మరోవైపు, వాషింగ్టన్ వర్గాలు ప్రకటించినట్లుగా ఎలాంటి ఒప్పందాలు లేదా ప్రతినిధి బృందాల చర్చలు   ప్రారంభం కావడం లేదని ఇరాన్ విదేశాంగ శాఖ స్పష్టం చేసింది. ఇరు దేశాల ప్రకటనల్లో ఉన్న ఈ తీవ్ర వైరుధ్యం అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య నెలకొన్న తీవ్ర విశ్వాస లేమికి అద్దం 

న్యాయపరమైన అంశాలు,  అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలు

సైనిక చర్యల విస్తరణకు సంబంధించి అమెరికా అధ్యక్షుడికి ఉన్న అధికారాలపై అంతర్గతంగా,  అంతర్జాతీయంగా  చర్చ జరుగుతోంది. 1973 నాటి వార్ పవర్స్ రెజల్యూషన్ ప్రకారం కాంగ్రెస్ ముందస్తు అనుమతి లేకుండా అధ్యక్షుడికి పరిమిత కాలం మాత్రమే సైన్యాన్ని వినియోగించే అవకాశం ఉంటుంది. కానీ ఇరాన్ వంటి శక్తివంతమైన దేశంపై విస్తృత స్థాయి దాడులు నిర్వహించడం ఐక్యరాజ్యసమితి చార్టర్ ఆర్టికల్ 2(4) ప్రకారం అంతర్జాతీయ చట్టాల పరిధిలోకి వస్తుంది.  ఇజ్రాయెల్ రక్షణ పేరుతో అమెరికా చేపట్టే సైనిక చర్యలు ఆత్మరక్షణ పరిధిలోకి వస్తాయా లేదా ముందస్తు సైనిక దాడి గా పరిగణించబడతాయా అనే అంశంపై నియమ నిబంధనల విశ్లేషణ జరుగుతోంది. అత్యవసర ప్రాతిపదికన ఎదురయ్యే ముప్పును నివారించడానికే ఈ చర్యలని అమెరికా పేర్కొంటున్నప్పటికీ, సైనిక వనరుల కొరత ఉన్న సమయంలో కొత్త యుద్ధ రంగాలు తెరిచేందుకు చట్టపరమైన ఆధారాలు ఎంతవరకు బలంగా ఉన్నాయనేది ప్రశ్నార్థకంగా మారింది.  

రక్షణ నిల్వల కొరత,  నౌకాదళంపై  ఒత్తిడి

యుద్ధం సుదీర్ఘంగా సాగుతుండటంతో అమెరికా రక్షణ రంగానికి అవసరమైన అధునాతన ఆయుధ సంపత్తి గణనీయంగా తగ్గిపోతున్నట్లు సైనిక నివేదికలు వెల్లడిస్తున్నాయి. ఇరాన్ ప్రయోగించే బాలిస్టిక్ క్షిపణులను అడ్డుకునేందుకు,  ఇజ్రాయెల్ భూభాగంలో,  సముద్ర పరివాహక ప్రాంతాల్లో అమెరికా డిస్ట్రాయర్లు (యుద్ధనౌకలు) రౌండ్ ది క్లాక్ పనిచేస్తున్నాయి.  యు.ఎస్. యూరోపియన్ కమాండ్ హెడ్ జనరల్ అలెక్సస్ గ్రింకేవిచ్ పెంటగాన్‌కు సమర్పించిన అంతర్గత నివేదిక ప్రకారం..  ఇజ్రాయెల్‌ను ఇరాన్ క్షిపణుల నుండి కాపాడేందుకు సరిపడా యుద్ధనౌకలు అమెరికా వద్ద అందుబాటులో లేవు. అదనపు నౌకలను కేటాయించకపోతే, అమెరికా స్వదేశీ భద్రతకే తాము మొదటి ప్రాధాన్యం ఇవ్వాల్సి వస్తుందని ఆయన  హెచ్చరించారు.  

 ఆయుధ నిల్వల పునర్నిర్మాణం,  ఆర్థిక భారం

ప్యాట్రియాట్, థాడ్, టోమాహాక్ వంటి అధునాతన క్షిపణుల వినియోగం విపరీతంగా పెరగడంతో.. కొత్త ఆయుధాల తయారీకి అమెరికా ఆర్మీ లాక్‌హీడ్ మార్టిన్ సంస్థతో దాదాపు 58.6 బిలియన్ డాలర్ల విలువైన ఒప్పందాన్ని కుదుర్చుకుంది. అయితే..  ఈ ఆయుధ వ్యవస్థల ఉత్పత్తి ప్రక్రియ సుదీర్ఘమైనది కావడం వల్ల నిల్వలు పూర్తిస్థాయిలో భర్తీ కావడానికి 2029 నుండి 2031 వరకు సమయం పడుతుందని రక్షణ నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు.  ఒకే సమయంలో మధ్యధరా సముద్రం, ఎర్ర సముద్రం,  హోర్ముజ్ జలసంధి ప్రాంతాల్లో సైనిక కార్యకలాపాలు నిర్వహించడం అమెరికా నౌకాదళ సామర్థ్యాన్ని తీవ్రంగా దెబ్బతీస్తోంది.  దీనికి తోడు..  హోర్ముజ్ జలసంధి భద్రత దెబ్బతినడం వల్ల అంతర్జాతీయ చమురు ధరలు ఆకాశాన్ని తాకడం, సరఫరా గొలుసులు దెబ్బతినడం వంటివి అమెరికా ఆర్థిక వ్యవస్థపై తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపుతున్నాయి.  

భవిష్యత్ పరిణామాలు,  ప్రజా అభిప్రాయం

మధ్యప్రాచ్యంలో నెలకొన్న ఈ క్లిష్ట పరిస్థితులు అమెరికా అంతర్గత రాజకీయాలపై ప్రత్యక్ష ప్రభావాన్ని చూపుతున్నాయి. ఒకవైపు  అమెరికా ప్రయోజనాలే ప్రథమం అని చెబుతున్న పాలకులు, మరోవైపు ఇజ్రాయెల్ రక్షణ,  అంతర్జాతీయ ఉద్రిక్తతల కోసం బిలియన్ల డాలర్ల ప్రజాధనాన్ని వెచ్చిస్తుండటం పట్ల స్వదేశంలో నిరసనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.  

రక్షణ వ్యయం విపరీతంగా పెరగడం వల్ల దేశ అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులకు నిధుల కొరత ఏర్పడుతోంది.   సుదీర్ఘ కాలం పాటు ఆయుధ నిల్వలు తగ్గిపోవడం వల్ల భవిష్యత్తులో ఇతర ప్రాంతాల్లో ఎదురయ్యే పెద్ద ముప్పులను అమెరికా ఎలా ఎదుర్కొంటుందనే సందేహాలు  వ్యక్తమవుతున్నాయి. అదే సమయంలో  అమెరికా యుద్ధనౌకల కొరత కారణంగా ఇజ్రాయెల్ రక్షణకు విఘాతం కలిగితే, ఇతర మిత్రదేశాలకు అమెరికా ఇచ్చే భద్రతా హామీలపై విశ్వాసం సడలే అవకాశం ఉంది. 

మధ్యప్రాచ్యంలో ప్రస్తుత పరిణామాలు అమెరికా సైనిక ,  దౌత్య పరిమితులను స్పష్టంగా చూపుతున్నాయి. ఒకవైపు సొంత దేశ ఆర్థిక ప్రయోజనాలను కాపాడుకోవడం, మరోవైపు గ్లోబల్ లీడర్‌గా మిత్రదేశాలకు అండగా నిలవడం అమెరికాకు   క్లిష్టమైన సవాలుగా మారింది. హోర్ముజ్ జలసంధిలో యథాతథ స్థితి మ పునరుద్ధరణ కాకపోవచ్చని ఇరాన్ ప్రకటించడం..  రాబోయే రోజుల్లో వ్యూహాత్మక మార్పులకు సంకేతంగా నిలుస్తోంది. పరిమితమైన వనరులతో అపరిమితమైన అంతర్జాతీయ బాధ్యతలను మోయడం అమెరికా విదేశాంగ విధానానికి పెద్ద పరీక్షగా మారనుంది. 

- సీతారాం కంఠంనేని

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి మా https://TeluguOne.com  పోర్టల్‌ను అనుసరించండి, మీ స్నేహితులతో పంచుకోండి, అలాగే మీ విలువైన అభిప్రాయాలను తెలియజేయండి.  

US Iran War 2026, Donald Trump Iran Strike, Israel Missile Defense, Strait of Hormuz Crisis, US Navy Destroyer Shortage, Patriot Missile Supply