దేశ రాజకీయ చరిత్రలో ఎమర్జెన్సీ అనంతర కాలం అత్యంత కల్లోలభరితమైన పరిణామాలకు వేదికైంది. దేశ రాజకీయాలను ఒక హైజాక్ ఘటన అప్పట్లో ఓ కుదుపు కుదిపింది. అప్పట్లో.. కేవలం ఒక బొమ్మ తుపాకీ, నల్లటి గుడ్డలో చుట్టిన క్రికెట్ బంతిని నమ్ముకుని ఇద్దరు యువకులు చేసిన సాహసమే విమాన హైజాక్ ఉదంతం. ఎలాంటి   ప్రాణాంతక ఆయుధాలు లేకుండా ప్రయాణీకుల భద్రతను పణంగా పెట్టి వీరు సృష్టించిన అలజడి అప్పట్లో దేశవ్యాప్తంగా సంచలనం సృష్టించింది. కేవలం రాజకీయ నాయకులను విడుదల చేయాలనే డిమాండ్‌తో సాగిన ఈ హైజాక్ ఘటన.. ఆ తర్వాత వారి రాజకీయ ప్రస్థానానికి ఎలా పునాది వేసిందో తెలిపే ఒక ఆసక్తికరమైన చారిత్రక ఘట్టం ఇది.

అప్పట్లో  దేశ రాజకీయాల్లో నెలకొన్న ప్రతికూల పరిస్థితులే ఈ నాటకీయ పరిణామాలకు ప్రధాన కారణమయ్యాయి.  1975–77 మధ్య కాలంలో విధించిన అత్యవసర పరిస్థితి (ఎమర్జెన్సీ) ముగిసిన తర్వాత జరిగిన లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో ఇందిరా గాంధీ నేతృత్వంలోని కాంగ్రెస్ పార్టీ ఘోర ఓటమిని చవిచూడగా, మొరార్జీ దేశాయ్ సారథ్యంలోని జనతా పార్టీ ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చింది. అయితే అనతికాలంలోనే కర్ణాటకలోని చిక్‌మగళూరు ఉప ఎన్నిక ద్వారా ఇందిరా గాంధీ అద్భుత రీతిలో పార్లమెంటులోకి పునఃప్రవేశం చేశారు. ఆ తర్వాత కొద్ది కాలానికే మారుతి కంపెనీకి సంబంధించిన వివరాలు సేకరిస్తున్న అధికారులను అడ్డుకున్నారనే ఆరోపణలతో పాటు, అధికార దుర్వినియోగం చేశారనే అభియోగాలపై జనతా ప్రభుత్వం ఆమెపై సభా హక్కుల ఉల్లంఘన తీర్మానాన్ని ప్రవేశపెట్టింది. సుదీర్ఘ ఓటింగ్ ప్రక్రియ అనంతరం లోక్‌సభ ఆమెను బహిష్కరించి జైలు శిక్ష విధించడంతో దేశవ్యాప్తంగా కాంగ్రెస్ శ్రేణులు తీవ్ర ఆగ్రహావేశాలకు గురయ్యాయి.

ఈ రాజకీయ పరిణామాల నేపథ్యంలో డిసెంబర్ 20, 1978న కలకత్తా నుండి లక్నో మీదుగా ఢిల్లీకి బయలుదేరిన ఇండియన్ ఎయిర్‌లైన్స్ విమానం నెంబర్ 410 హైజాక్‌కు గురైంది. విమానంలో వందలాది మంది ప్రయాణికులు ఉండగా, భోలానాథ్ పాండే,  దేవేంద్ర పాండే అనే ఇద్దరు యువకులు కాక్‌‌పిట్‌లోకి బలవంతంగా ప్రవేశించి తమ ప్రణాళికను అమలు చేశారు. తొలుత విమానాన్ని విదేశాలకు మళ్లించాలని కోరినప్పటికీ, ఇంధన కొరత కారణంగా పైలట్లు నిరాకరించడంతో ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని వారణాసి విమానాశ్రయానికి   మళ్లించారు. తమను అహింసాత్మక గాంధేయవాదులుగా అభివర్ణిం చుకున్న ఆ ఇద్దరు హైజాకర్లు.. ఇందిరా గాంధీని బేషరతుగా విడుదల చేయాలని, సంజయ్ గాంధీపై పెట్టిన కేసులను ఉపసంహరించుకోవాలని, జనతా పార్టీ ప్రభుత్వం తక్షణమే రాజీనామా చేయాలని ప్రధాన డిమాండ్లుగా వినిపించారు.  

 ఈ ఉద్రిక్త పరిస్థితుల నడుమ రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి స్వయంగా రంగంలోకి దిగి అధికారులతో కలిసి వారణాసికి చేరుకుని చర్చలు జరిపారు. సుమారు 13 గంటల పాటు కొనసాగిన ఈ హైజాక్ డ్రామాలో విమానం లోపల ఉక్కపోత పెరుగుతుండటంతో ప్రయాణికులు ఫిర్యాదు చేయగా వెనుక తలుపులు తెరిచారు. ఈ అవకాశాన్ని ఉపయోగించుకుని చాలా మంది ప్రయాణికులు క్షేమంగా బయటపడగా, ఆ తర్వాత కొద్దిసేపటికే ఆ ఇద్దరు నిందితులు ఎలాంటి రక్తపాతానికి తావుకుండా అధికారులకు లొంగిపోయారు. ఆ విమానంలో ప్రయాణించిన వారిలో ఎలాంటి ప్రాణనష్టం జరగకపోవడం   ఊరటనిచ్చే అంశం. 

అయితే వారు ఉపయోగించిన వస్తువులు ఏమిటని తనిఖీ చేసిన అధికారులకు విస్మయం కలిగించే నిజాలు తెలిశాయి. వారు నిజమైన ఆయుధాలకు బదులుగా కేవలం బొమ్మ తుపాకులు, హ్యాండ్ గ్రెనేడ్‌‌లా భ్రమింపజేసేందుకు నల్లటి గుడ్డలో చుట్టిన క్రికెట్ బంతిని మాత్రమే ఉపయోగించినట్లు విచారణలో తేలింది.   ఈ సంఘటనపై అప్పట్లో పార్లమెంటులోనూ, బయటా తీవ్ర స్థాయి వాదనలు, చర్చలు జరిగాయి. ప్రతిపక్షాలు,  అధికార పక్షాల మధ్య మాటల యుద్ధం నడిచింది. ఆయుధాలు కేవలం బొమ్మలని తేలడంతో కొందరు దీనిని వ్యంగ్యంగా కొట్టిపారేయగా, మరికొందరు ప్రాణాలతో చెలగాటమాడిన తీవ్రమైన నేరంగా అభివర్ణించారు. ఆ సమయంలో దేశంలో ప్రత్యేక యాంటీ హైజాకింగ్ చట్టాలు అందుబాటులో లేకపోవడం కూడా ఒక ప్రధాన చర్చనీయాంశంగా మారింది. 

అయితే కాలక్రమేణా రాజకీయ సమీకరణాలు పూర్తిగా మారిపోయాయి. 1980లో ఇందిరా గాంధీ నేతృత్వంలో కాంగ్రెస్ పార్టీ తిరిగి కేంద్రంలో అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత, ఈ హైజాక్ ఘటనకు సంబంధించిన కేసులను కోర్టులో ఉపసంహరించుకోవడం జరిగింది.   న్యాయపరమైన చిక్కుల నుంచి బయటపడిన ఆ ఇద్దరు వ్యక్తులకు అప్పట్లో కాంగ్రెస్ పార్టీ రాజకీయంగా మంచి ప్రాధాన్యతనిచ్చింది. 1980లో జరిగిన ఉత్తరప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో ఆ ఇద్దరికీ పార్టీ టిక్కెట్లు కేటాయించగా, ప్రజల మద్దతుతో వారు భారీ విజయాన్ని సాధించి శాసనసభలో అడుగుపెట్టారు. భోలానాథ్ పాండే,  దేవేంద్ర పాండే ఇద్దరూ వేర్వేరు నియోజకవర్గాల నుంచి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తూ సుదీర్ఘకాలం పాటు ఎమ్మెల్యేలుగా   బాధ్యతలు నిర్వర్తించారు. ఆ తర్వాత కాలంలో పలుమార్లు సలేంపూర్ లోక్‌‌సభ స్థానం నుండి పోటీ చేసినప్పటికీ విజయం దక్కలేదు. ఈ మొత్తం వ్యవహారంపై రాజకీయ విశ్లేషకులు,  ఇతర వర్గాల నుంచి భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తమయ్యాయి.

 ఒక చట్టవిరుద్ధమైన తీవ్రమైన చర్యకు పాల్పడిన వారికి రాజకీయ పదవులతో బహుమతులు ఇవ్వడం పట్ల పలువురు విమర్శలు గుప్పించారు.   ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో ఇలాంటి ఘటనలు భవిష్యత్తు తరాలపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతాయనే దానిపై అప్పట్లోనూ, ఇప్పటికీ చర్చలు జరుగుతూనే ఉన్నాయి. చట్టం ముందు అందరూ సమానులేననే సూత్రానికి రాజకీయ ప్రయోజనాలు ఎలా అడ్డుపడతాయనేదానికి ఈ ఉదంతం ఒక ఉదాహరణగా నిలుస్తుందని విమర్శకులు వాదిస్తుంటారు. మరోవైపు, నాటి పరిస్థితుల ఒత్తిడిలో ఆ యువకులు ఆవేశంతో ఈ చర్యకు పాల్పడ్డారని సమర్థించేవారూ లేకపోలేదు. ఏది ఏమైనప్పటికీ, కేవలం ఒక బొమ్మ తుపాకీ, క్రికెట్ బంతి ఆధారంగా సాగిన ఈ హైజాక్ డ్రామా భారత రాజకీయ చరిత్రలో చెరగని ముద్ర వేయడమే కాకుండా, ఒక విచిత్రమైన మలుపు తిరిగిన ఉదంతంగా ఎప్పటికీ నిలిచిపోతుంది.   

భవిష్యత్తులో ఇలాంటి సంఘటనలు పునరావృతం కాకుండా ఉండేందుకు కఠినమైన చట్టపరమైన నిబంధనలు ఎంతైనా అవసరమని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. చట్టాన్ని చేతిలోకి తీసుకునేవారికి ఎలాంటి పరిస్థితుల్లోనూ మినహాయింపులు ఇవ్వకూడదనే వాదన బలంగా వినిపిస్తోంది. ప్రజాస్వామ్య విలువలకు పెద్దపీట వేయాల్సిన రాజకీయ వ్యవస్థలు ఇలాంటి సందర్భాల్లో మరింత బాధ్యతాయుతంగా వ్యవహరించాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉందనే అభిప్రాయం సర్వత్రా వ్యక్తమవుతోంది.  

-సీతారాం కంఠంనేని 

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి మా https://TeluguOne.com  పోర్టల్‌ను అనుసరించండి, మీ స్నేహితులతో పంచుకోండి, అలాగే మీ విలువైన అభిప్రాయాలను తెలియజేయండి.   

[1978 Plane Hijack, Bholanath Pandey and Devendra Pandey, Indira Gandhi Imprisonment, Political History, Indian Airlines Flight, TeluguOne]