నటరత్న నందమూరి తారకరామారావు, సూపర్‌స్టార్ కృష్ణల అద్భుత కాంబినేషన్‌లో వి.రామచంద్రరావు దర్శకత్వంలో తెరకెక్కిన హిట్ చిత్రం 'దేవుడు చేసిన మనుషులు' (1973). ఈ చిత్రంలో "దేవుడు చేసిన మనుషుల్లారా... మనుషులు చేసిన దేవుళ్లారా...". తెలుగు సినీ చరిత్రలోనే ఒక సంచలనానికి, మైలురాయికి గుర్తుగా నిలిచే విప్లవాత్మకమైన తత్త్వ గీతం .

ఈ పాట సమగ్ర విశ్లేషణ మీకోసం:

పాట సాహిత్యం:
కవిసమ్రాట్ శ్రీశ్రీ (శ్రీరంగం శ్రీనివాసరావు) గారు మానవ జీవిత సత్యాలను, సామాజిక వ్యత్యాసాలను దేవునికి, మనుషులకు మధ్య ఉన్న సంబంధం ద్వారా అత్యంత లోతైన తత్త్వబోధతో అందించారు.

పల్లవి:
దేవుడు చేసిన మనుషుల్లారా..
మనుషులు చేసిన దేవుళ్ళారా..
వినండి మనుషుల గోల.. కనండి దేవుడి లీల

భావం:
సృష్టికర్త అయిన దేవుడు మనుషులను సృష్టిస్తే, మనుషులు తమ స్వార్థం, భయం లేదా విశ్వాసాల కోసం రకరకాల దేవుళ్లను (విగ్రహాలను, రూపాలను) సృష్టించుకున్నారని కవి ఇక్కడ లోతైన వ్యంగ్యంతో ఆవిష్కరించారు.
స్వార్థం, బాధలు, అసమానతలతో నిండిన మనుషుల ఆవేదనను, ఆక్రందనలను (గోల) ఒక్కసారి ఆలకించమని చెబుతూనే... ఇన్ని సమస్యల మధ్య కూడా జగన్నాథుడైన ఆ దేవుడు ఆడిస్తున్న వింత నాటకాలను (లీలలను) పరిశీలించమని దేవుడిని, సమాజాన్ని కవి వేడుకుంటున్నారు.

చరణం 1:
వెన్నదొంగ.. ఆ వెన్నదొంగ.. మా.. తొలిగురువు
మా తొలిగురువు..
తొలినుంచీ మా కులగురువు..
మా కులగురువు..

భావం:
చిన్నతనంలో గోపికల ఇళ్లలో వెన్నను దొంగిలించిన ఆ శ్రీకృష్ణుడే (వెన్నదొంగ) తమకు మొదటి మార్గదర్శి మరియు ఉపాధ్యాయుడని ఇక్కడ వర్ణిస్తున్నారు.
యుగయుగాలుగా, తరతరాలుగా మానవాళికి ధర్మాన్ని బోధించి సన్మార్గంలో నడిపిస్తున్న జగద్గురువు ఆ పరమాత్ముడేనని అత్యంత భక్తి శ్రద్ధలతో కవి (ఆత్రేయ) తెలియజేశారు.

చరణం 2:
పేదల నెత్తురు తాల్చిన రూపం
బలిసిన జలగలు దాచిన పాపం
మానవులను పీడించే జబ్బు.. దేవతలను ఆడించే డబ్బు

భావం:
శ్రమజీవులైన పేదల రక్తాన్ని, కష్టాన్ని పిండి పిప్పి చేసి బలిసిన ధనవంతులను (ధనస్వామ్యాన్ని) కవి 'జలగలు'గా పోల్చారు. ఆ ధనవంతులు కూడబెట్టిన సంపద వెనుక పేదల కన్నీళ్లు, వారు చేసిన పాపాలు దాగి ఉన్నాయని దీని అర్థం.
డబ్బు అనేది మనుషుల మధ్య అసూయ, స్వార్థం, క్రూరత్వాలను పెంచి వారిని పీడించే ఒక పెద్ద రోగం లాంటిదని... అంతేకాకుండా ఆ డబ్బు చివరికి దేవుళ్లను/దేవతలను సైతం తమ వేలిముద్రలపై ఆడించేంత శక్తివంతమైనదిగా (రూపాయి చుట్టే లోకం తిరుగుతోందని) కవి ధనప్రభావాన్ని నిలదీస్తూ వర్ణించారు.

నటీనటుల హావభావాలు & విజువల్స్
ఎన్టీఆర్ & కృష్ణ: ఈ పాట సన్నివేశంలో ఎన్టీఆర్ గారి గాంభీర్యం, కృష్ణ గారి నటన చిత్రకథలోని ముఖ్యాంశాన్ని, నాటకీయతను ప్రేక్షకులకు బలంగా చేరవేస్తాయి.

గాయకులు & సంగీతం:
గానం: గాన గంధర్వుడు ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు ఆలపించారు. వారి గొంతులో ఉన్న గాంభీర్యం, ఆవేశం పాటలోని భావాన్ని శ్రోతల గుండెల్లోకి నేరుగా తీసుకెళ్తాయి.
సంగీతం: రమేష్ నాయుడు గారు అందించిన ఆవేశపూరితమైన సంగీతం, నేపథ్య వాద్యాల కలయిక పాటలోని తీవ్రతను, నాటకీయతను రెట్టింపు చేశాయి