(నవంబర్ 16 రామోజీరావు జయంతి సందర్భంగా..)
ఒక సాధారణ రైతు కుటుంబంలో పుట్టి.. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఫిల్మ్ సిటీలలో ఒకటైన రామోజీ ఫిల్మ్ సిటీని నిర్మించే స్థాయికి ఎదిగారు చెరుకూరి రామోజీరావు. పత్రికా రంగంలో విప్లవాత్మక మార్పులు తీసుకొచ్చి, టెలివిజన్, సినిమా, ఆహార ఉత్పత్తులు, ఫైనాన్స్, హోటల్ రంగాల్లో తనదైన ముద్ర వేశారు. అయితే ఆయన ప్రయాణం మొదట్లోనే పత్రికలతోనో, సినిమాలతోనో ప్రారంభం కాలేదు. ఒకప్పుడు సోవియట్ యూనియన్కు భారతీయ వస్తువులను ఎగుమతి చేసే వ్యాపారంతో తన ప్రస్థానాన్ని మొదలుపెట్టారు. అక్కడి నుంచి ఎన్నో రంగాల్లో అడుగుపెట్టి వ్యాపార సామ్రాజ్యాన్ని నిర్మించిన ఆయన జీవితం ఎంతో ఆసక్తికరం.
1936 నవంబర్ 16న కృష్ణా జిల్లా పెదపారుపూడిలో రైతు కుటుంబంలో రామోజీరావు జన్మించారు. ఆయన అసలు పేరు రామయ్య. గుడివాడలో పాఠశాల విద్య, కళాశాల విద్యను పూర్తి చేసి బీఎస్సీ చదివారు. చదువు పూర్తయిన తర్వాత ఢిల్లీలోని ఓ ప్రకటనల సంస్థలో పనిచేశారు. ఆ తర్వాత సొంతంగా ఏదైనా సాధించాలనే ఆలోచనతో వ్యాపార రంగంలోకి అడుగుపెట్టారు. తొలినాళ్లలో సోవియట్ యూనియన్కు భారతీయ వస్తువులను ఎగుమతి చేసే వ్యాపారం చేశారు. 1962లో మార్గదర్శి చిట్ఫండ్ను ప్రారంభించారు. చిన్న మొత్తాల్లో పొదుపు చేసుకునే సామాన్యులకు ఉపయోగపడేలా ఈ సంస్థను అభివృద్ధి చేశారు. ఆ తర్వాత వ్యవసాయ రంగానికి సంబంధించిన సమాచారాన్ని రైతులకు అందించాలనే ఉద్దేశంతో 1969లో ‘అన్నదాత’ పత్రికను ప్రారంభించారు.
వ్యాపారంలో వచ్చిన అనుభవం, ప్రజల అవసరాలపై ఉన్న అవగాహనతో రామోజీరావు పత్రికా రంగంలోకి రావాలని నిర్ణయించుకున్నారు. అలా 1974 ఆగస్టు 10న విశాఖపట్నం కేంద్రంగా ‘ఈనాడు’ దినపత్రికను ప్రారంభించారు. అప్పటివరకు పత్రికల్లో ఎక్కువగా రాష్ట్ర, జాతీయ వార్తలకే ప్రాధాన్యం ఉండేది. కానీ ఈనాడు స్థానిక వార్తలకు పెద్దపీట వేసింది. జిల్లాలు, పట్టణాలు, గ్రామాల వార్తలను పాఠకులకు చేరువ చేసింది. కొత్త ఎడిషన్లు, ముద్రణలో ఆధునిక సాంకేతికతను ఉపయోగిస్తూ పత్రికను విస్తరించారు. కొద్దికాలంలోనే ఈనాడు తెలుగు పాఠకులకు అత్యంత చేరువైన దినపత్రికగా ఎదిగింది. పత్రికతో పాటు ‘న్యూస్టైమ్’ అనే ఆంగ్ల దినపత్రికను కూడా ప్రారంభించారు. అయితే అది ఆశించిన స్థాయిలో కొనసాగలేదు.
ఈనాడు విజయంతో ఆగిపోకుండా రామోజీరావు ఇతర రంగాల్లోనూ తన వ్యాపారాలను విస్తరించారు. ‘ప్రియా ఫుడ్స్’ పేరుతో పచ్చళ్లు, ఇతర ఆహార ఉత్పత్తుల వ్యాపారంలోకి వచ్చారు. ‘ఉషాకిరణ్ మూవీస్’ నిర్మాణ సంస్థను స్థాపించి తెలుగు సహా పలు భాషల్లో సినిమాలు నిర్మించారు. ‘మయూరి’, ‘ప్రతిఘటన’, ‘మౌనపోరాటం’, ‘నువ్వే కావాలి’ వంటి సినిమాలు ఈ సంస్థకు మంచి గుర్తింపు తెచ్చాయి. ముఖ్యంగా ‘మయూరి’ సినిమా ద్వారా నృత్య కళాకారిణి సుధాచంద్రన్ జీవితాన్ని వెండితెరపైకి తీసుకొచ్చారు. ‘ఈటీవీ’ ద్వారా టెలివిజన్ రంగంలోకి అడుగుపెట్టి, తర్వాత వివిధ భాషల్లో ఛానళ్లను ప్రారంభించారు. మార్గదర్శి, ప్రియా ఫుడ్స్తో పాటు డాల్ఫిన్ హోటల్స్, కలాంజలి, మయూరి ఫిల్మ్ డిస్ట్రిబ్యూటర్స్ వంటి వ్యాపారాలనూ అభివృద్ధి చేశారు.
రామోజీరావు వ్యాపార ప్రయాణంలో అత్యంత ప్రత్యేకమైన ప్రాజెక్ట్ రామోజీ ఫిల్మ్ సిటీ. హైదరాబాద్ శివార్లలో 1996లో దీన్ని ప్రారంభించారు. ఒకే ప్రదేశంలో సినిమా షూటింగ్కు అవసరమైన సెట్స్, స్టూడియోలు, సాంకేతిక సదుపాయాలు అందుబాటులో ఉండాలనే ఆలోచనతో దీనిని నిర్మించారు. వేలాది ఎకరాల్లో విస్తరించిన ఈ ఫిల్మ్ సిటీ ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఫిల్మ్ స్టూడియో కాంప్లెక్స్గా గిన్నిస్ వరల్డ్ రికార్డ్స్లో గుర్తింపు పొందింది. భారతీయ భాషలకు చెందిన ఎన్నో సినిమాలు ఇక్కడ చిత్రీకరించారు. ఇక వ్యక్తిగత జీవితానికి వస్తే.. రామోజీరావు భార్య రమాదేవి. వీరికి కిరణ్ ప్రభాకర్, సుమన్ ప్రభాకర్ అనే ఇద్దరు కుమారులు. చిన్న కుమారుడు సుమన్ 2012లో లుకేమియాతో మరణించడం ఆయన కుటుంబానికి తీరని లోటుగా మిగిలింది. పెద్ద కుమారుడు కిరణ్ సహా కుటుంబ సభ్యులు వ్యాపార వ్యవహారాల్లో కీలక పాత్ర పోషించారు.
పత్రికా రంగం, సినిమా, టెలివిజన్, వ్యాపార రంగాల్లో చేసిన సేవలకు గుర్తింపుగా రామోజీరావుకు ఎన్నో అవార్డులు, పురస్కారాలు లభించాయి. నాలుగు ఫిలింఫేర్ అవార్డులు, ఐదు నంది అవార్డులతో పాటు 2016లో భారత ప్రభుత్వం దేశ రెండో అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన పద్మవిభూషణ్ను అందించింది. 2024 జూన్ 8న హైదరాబాద్లో 87 ఏళ్ల వయసులో ఆయన కన్నుమూశారు. ఒక చిన్న వ్యాపారంతో మొదలైన ప్రయాణం.. వేలాది మందికి ఉపాధి కల్పించే సంస్థల సమూహంగా ఎదిగింది. పత్రికను ఒక వ్యాపారంగా మాత్రమే కాకుండా ప్రజలకు చేరువైన మాధ్యమంగా తీర్చిదిద్దడం, సినిమా నిర్మాణం నుంచి ఫిల్మ్ సిటీ వరకు విస్తరించడం.. ఇలా ఎన్నో రంగాల్లో తనదైన ముద్ర వేసిన రామోజీరావు ప్రస్థానం వ్యాపారవేత్తగా ఎదగాలనుకునే వారికి ఇప్పటికీ ఒక స్ఫూర్తిదాయకమైన కథ.
[RamojiRao, RamojiRaoJayanthi, Eenadu, Etv, RamojiFilmCity]




