జయకృష్ణ ముకుందా మురారి.. జయ గోవింద బృందావిహారీ..
స్వాగతం.. సుస్వాగతం.. కురుసార్వభౌమా స్వాగతం..
దేవతయే దిగివచ్చి మనుషులలో కలసిన కథ చెప్పాలని ఉంది..
వినవయ్యా రామయ్యా.. ఏమయ్యా భీమయ్యా..
తెలుగు జాతి మనది.. నిండుగ వెలుగు జాతి మనది..
ఇలా ఒకటా రెండా.. ఎన్నో సుమధుర గీతాలకు స్వరాలు అందించిన సంగీత దర్శకుడు టి.వి.రాజు. ఆయన బాణీ పలికితే పాటకు అందం.. ఆ పాట తెరపై కనిపిస్తే సినిమాకు ప్రత్యేక ఆకర్షణ! ఆ స్వరమాంత్రికుడి సినీ ప్రయాణాన్ని గుర్తు చేసుకుందాం.
అసిస్టెంట్‌గా మొదలై.. స్వతంత్ర సంగీత దర్శకుడిగా ఎదిగిన టి.వి.రాజు అసలు పేరు తోటకూర వెంకటరాజు. 1921 అక్టోబర్ 25న రాజమహేంద్రవరం సమీపంలోని రఘుదేవపురంలో జన్మించారు. చిన్నతనం నుంచే సంగీతంపై ఆసక్తి పెంచుకున్న ఆయన, తన కలను నిజం చేసుకునేందుకు మద్రాసు చేరుకున్నారు. తొలినాళ్లలో ప్రముఖ సంగీత దర్శకుడు పి.ఆదినారాయణరావు వద్ద సహాయకుడిగా పనిచేశారు. 1950లో విడుదలైన ‘పల్లెటూరి పిల్ల’ సినిమాతో ఆయనకు చిత్రసీమతో అనుబంధం ఏర్పడింది. ఆ తర్వాత బి.ఏ.సుబ్బారావు రూపొందించిన ‘టింగురంగా’ చిత్రంతో స్వతంత్ర సంగీత దర్శకుడిగా అడుగుపెట్టారు. ఎన్టీఆర్ సొంత నిర్మాణ సంస్థ నేషనల్ ఆర్ట్ థియేటర్‌ (ఎన్‌ఏటీ) నిర్మించిన ‘పిచ్చి పుల్లయ్య’కు సంగీతం అందించడంతో ఆయన ప్రయాణంలో మరో కీలక మలుపు మొదలైంది. ఆ తర్వాత ‘తోడు దొంగలు’, ‘జయసింహ’ చిత్రాలకు స్వరాలు సమకూర్చారు. ముఖ్యంగా ‘జయసింహ’ విజయంతో టి.వి.రాజు పేరు సంగీతాభిమానుల్లో మార్మోగింది.
పౌరాణికమైనా.. జానపదమైనా.. సాంఘికమైనా.. తనదైన బాణీ! టి.వి.రాజు సంగీతంలో ప్రత్యేకత ఏమిటంటే.. కథకు తగ్గట్టుగా పాటను తీర్చిదిద్దడం. పౌరాణిక చిత్రాల్లో భక్తిభావాన్ని పలికిస్తూనే, జానపద చిత్రాల్లో ఉత్సాహాన్ని నింపేవారు. సాంఘిక చిత్రాల్లో మెలోడీకి పెద్దపీట వేసేవారు. ‘పాండురంగ మహాత్మ్యం’లోని ‘జయకృష్ణ ముకుందా మురారి’, ‘శ్రీకృష్ణ పాండవీయం’లోని ‘స్వాగతం సుస్వాగతం’, ‘ఉమ్మడి కుటుంబం’లోని ‘చెప్పాలని ఉంది’, ‘శ్రీకృష్ణావతారం’లోని ‘నీ చరణ కమలాలు’, ‘భలే తమ్ముడు’లోని ‘నేడే ఈనాడే కరుణించె’, ‘కథానాయకుడు’లోని ‘వినవయ్యా రామయ్యా’, ‘తల్లా పెళ్లామా’లోని ‘తెలుగు జాతి మనది’ వంటి పాటలు ఆయన సంగీత వైవిధ్యానికి నిదర్శనాలు. హిందీ సంగీతంలోని కొన్ని బాణీల ప్రభావాన్ని స్వీకరించినా, వాటికి తెలుగు ప్రేక్షకుల అభిరుచికి తగ్గట్టుగా తనదైన శైలిని జోడించేవారు. ‘భలే తమ్ముడు’లో మహమ్మద్ రఫీతో పాట పాడించడం కూడా ఆయన సంగీత ప్రయాణంలో చెప్పుకోదగ్గ విశేషం.
ఎన్టీఆర్‌తో అనుబంధం.. హిట్లకు బలమైన బంధం! టి.వి.రాజు పేరు చెప్పగానే ఎన్టీఆర్ గుర్తుకు రావడానికి కారణం వీరిద్దరి కలయికలో వచ్చిన సినిమాలే. ప్రారంభ దశలో ఒకే గదిలో ఉంటూ సినీ అవకాశాల కోసం ప్రయత్నించిన రోజుల నుంచి, అగ్రస్థానాలకు చేరిన తర్వాత కలిసి పనిచేసిన దశ వరకు వీరి అనుబంధం కొనసాగింది. ‘పిచ్చి పుల్లయ్య’, ‘జయసింహ’, ‘పాండురంగ మహాత్మ్యం’, ‘మంగమ్మ శపథం’, ‘శ్రీకృష్ణ పాండవీయం’, ‘పిడుగు రాముడు’, ‘ఉమ్మడి కుటుంబం’, ‘భలే తమ్ముడు’, ‘కథానాయకుడు’, ‘వరకట్నం’ తదితర చిత్రాలకు టి.వి.రాజు సంగీతం అందించారు. అందుబాటులో ఉన్న జీవితచరిత్రల ప్రకారం, ఎన్టీఆర్ హీరోగా నటించిన సుమారు 38 చిత్రాలకు ఆయన స్వరాలు సమకూర్చారు. మొత్తంగా తెలుగు, తమిళ, కన్నడ భాషల్లో దాదాపు 60 చిత్రాలకు సంగీతం అందించినట్లు సమాచారం. కొన్ని పాటల డేటాబేస్‌లలో ఆయన స్వరపరిచిన పాటల సంఖ్య 783గా నమోదైంది. అయితే పాటల లెక్కింపు పద్ధతి, భాషలు, అందుబాటులో ఉన్న రికార్డులను బట్టి సంఖ్యల్లో తేడాలు ఉండవచ్చు.
చివరి సినిమా ఏది? చివరి బాణీ ఏది? 1973 ఫిబ్రవరి 20న టి.వి.రాజు కన్నుమూశారు. ఆయన సంగీతం అందించిన చివరి విడుదలైన చిత్రంగా ‘ధనమా? దైవమా?’ను పలు సినీ కథనాలు పేర్కొంటున్నాయి. ఎన్టీఆర్ నటించిన ఈ చిత్రం ఆయన మరణానంతరం 1973 మే 24న విడుదలైంది. ఇందులోని ‘రామా.. శ్రీరామా..’, ‘రా రా నవమోహనా’, ‘నీ మది చల్లగా స్వామీ నిదురపో’ వంటి పాటలు ప్రేక్షకులను అలరించాయి. మరో ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే, ఎన్టీఆర్ నటించిన ‘మనుషుల్లో దేవుడు’ చిత్రానికి ‘అహో.. హిమవన్నగమూ..’ అనే పాటకు టి.వి.రాజు చివరిసారిగా బాణీ కట్టారని సమాచారం. ఆ తర్వాత ఆ చిత్రానికి పూర్తి సంగీత బాధ్యతలను సాలూరు హనుమంతరావు నిర్వహించారు. ఇలా ఆయన జీవిత ప్రయాణం ముగిసినా, ఆయన స్వరపరిచిన పాటల ప్రయాణం మాత్రం ఆగలేదు. రాజు తనయుడు సోమరాజు, సంగీత ద్వయం రాజ్‌–కోటిలో ‘రాజ్‌’గా ప్రసిద్ధి చెందడం కూడా సంగీత వారసత్వానికి మరో గుర్తు. ఆయన వెళ్ళిపోయి ఐదు దశాబ్దాలు దాటినా.. రేడియోలోనో, పాత సినిమా పాటల కార్యక్రమాల్లోనో ‘జయకృష్ణ ముకుందా మురారి’ వినిపిస్తే చాలు.. ఆ స్వరాల వెనుక ఉన్న టి.వి.రాజు మళ్లీ మన ముందుకొచ్చినట్టే!
[T V Raju, T V Raju Birth Anniversary, Telugu Music Directors, N T Rama Rao Movies, Jayakrishna Mukunda Murari, Panduranga Mahatyam Songs, Telugu Old Songs, Telugu Cinema History, Dhanama Daivama, Telugu Film Music]
