భారత  మౌలిక సదుపాయాల రంగంలో, ముఖ్యంగా వ్యూహాత్మక సరిహద్దు ప్రాంతాల అనుసంధానతలో  సువర్ణాక్షరాలతో లిఖించదగ్గ ఘట్టం ఆవిష్కృతమైంది. హిమాలయ పర్వత శ్రేణుల గుండా ప్రయాణించే అత్యంత క్లిష్టమైన జోజిలా సొరంగ మార్గ నిర్మాణంలో అత్యంత కీలకమైన  బ్రేక్‌త్రూ  సాకారమైంది. లడఖ్ ప్రాంతానికి ఏడాది పొడవునా ఎలాంటి అంతరాయం లేని రవాణా సదుపాయాన్ని కల్పించాలనే లక్ష్యంతో చేపట్టిన ఈ ప్రాజెక్టులో ఈ నెల  9 న ఇరువైపుల నుంచి తవ్వకాలు పూర్తయి సొరంగం ఒకదానితో ఒకటి అనుసంధానమైంది. అత్యంత ఎత్తైన ప్రాంతంలో నిర్మితమవుతున్న ప్రపంచంలోనే అతి పొడవైన ద్విదిశాత్మక (బై-డైరెక్షనల్) సింగిల్-ట్యూబ్ రహదారి సొరంగంగా ఇది సరికొత్త రికార్డులను సృష్టిస్తోంది. ఈ విజయం  జమ్మూ కశ్మీర్,   లడఖ్ పరిధిలో రవాణా రంగాన్ని సమూలంగా మార్చేయడమే కాకుండా..  దేశ రక్షణ వ్యూహాలకు ఎనలేని బలాన్ని చేకూర్చనుంది.

ప్రాజెక్టు ప్రస్థానం.. ఆటంకాలను అధిగమించి సాధించిన ప్రగతి

ఈ ప్రతిష్టాత్మక ప్రాజెక్టు ప్రస్థానం వెనుక ఒక సుదీర్ఘమైన కథ ఉంది. కేంద్ర ప్రభుత్వం 2013 లోనే జోజిలా,  జెడ్-మార్ (Z-Morh) సొరంగాల నిర్మాణానికి ఆమోదం తెలిపింది. ఆ తర్వాత అనేక ప్రక్రియల అనంతరం 2017లో బిడ్డింగ్ నిర్వహించి, ఐఎల్ అండ్ ఎఫ్ఎస్ (ఐఎల్&ఎఫ్ఎస్) ట్రాన్స్‌పోర్టేషన్ నెట్‌వర్క్స్ లిమిటెడ్‌కు ఈ పనులను అప్పగించారు. అయితే, 2019లో ఆ సంస్థ ఆర్థిక సంక్షోభంలో కూరుకుపోయి దివాలా తీయడంతో ప్రాజెక్టు నిలిచిపోయింది. ఈ క్రమంలోనే 2020లో మెగా ఇంజనీరింగ్ అండ్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్స్ లిమిటెడ్ (ఎమ్ఇఐఎల్) ఈ భారీ ప్రాజెక్టు నిర్మాణ బాధ్యతలను దక్కించుకుంది. అంతకుముందు 2018లో ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ ఈ ప్రాజెక్టుకు శంకుస్థాపన చేయగా, కోవిడ్ సవాళ్లు,  కఠిన వాతావరణ పరిస్థితుల మధ్య 2020 అక్టోబర్ 15న నిర్మాణ పనులు అధికారికంగా వేగం పుంజుకున్నాయి. నాటి నుంచి నేటి వరకు అప్రతిహతంగా సాగిన శ్రమ ఫలితంగానే ఇప్పుడీ బ్రేక్ త్రూ సాధ్యమైంది.

భౌగోళిక సవాళ్లు..  సాంకేతిక విజయాలు

శ్రీనగర్, కార్గిల్, లేహ్ జాతీయ రహదారి (ఎన్ హెచ్1 ) పై సముద్ర మట్టానికి సుమారు 11 వేల 578 అడుగుల ఎత్తులో ఈ జోజిలా సొరంగం రూపుదిద్దుకుంది. సాధారణంగా ఈ ప్రాంతంలో ఉండే జోజిలా పాస్ శీతాకాలంలో నవంబర్ నుండి మే నెల వరకు దాదాపు ఆరు నుండి ఏడు నెలల పాటు భారీ హిమపాతం, మంచు తుఫానుల  కారణంగా పూర్తిగా మూతపడుతుంది. దీనివల్ల లడఖ్ ప్రాంతం దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలతో సంబంధాలు తెగిపోయి పూర్తిగా ఒంటరిగా మారిపోయేది. ఈ భౌగోళిక అవరోధాన్ని శాశ్వతంగా అధిగమించేందుకు సుమారు 13.153 కిలోమీటర్ల పొడవైన ఈ సొరంగాన్ని రూపొందించారు. ఇది పూర్తయితే జెడ్-మార్ సొరంగంతో కలిసి శ్రీనగర్,  లేహ్ మధ్య వాతావరణ పరిస్థితులతో సంబంధం లేకుండా 365 రోజులూ సురక్షితమైన ప్రయాణాన్ని నిర్ధారిస్తుంది.

బ్రేక్‌త్రూ అంటే ప్రాజెక్టు పూర్తి కావడం కాదు!

ప్రస్తుతం సాధించిన బ్రేక్‌త్రూ విజయంతో సొరంగం తవ్వకం  దశ వంద శాతం విజయవంతంగా ముగిసింది. మొత్తం ప్రాజెక్టు పురోగతిని పరిశీలిస్తే దాదాపు 85 శాతం పనులు పూర్తయ్యాయి. అయితే.. ఈ మైలురాయి సాధించినంత మాత్రాన ఇప్పుడే వాహనాల రాకపోకలు సాధ్యం కావనే విషయాన్ని అధికారులు స్పష్టం చేస్తున్నారు. సొరంగంలో ప్రయాణం సురక్షితంగా సాగడానికి ఇంకా అనేక అంతర్గత పనులు నిర్వహించాల్సి ఉంది. వాటిలో ముఖ్యంగా..  సొరంగం లోపలి భాగం పటిష్టంగా ఉండటానికి కాంక్రీట్ లైనింగ్ పనులు పూర్తి చేయాల్సి ఉంది. అలాగే..  ప్రయాణికులకు సరిపడా గాలి అందేలా అత్యాధునిక వెంటిలేషన్ వ్యవస్థ  ఏర్పాటు చేయాలి. ఇక లైటింగ్, సిగ్నలింగ్ కోసం విస్తృతమైన ఎలక్ట్రికల్ పనులు చేపట్టాల్సి ఉంటుంది. ఇంకా అత్యవసర సమయాల్లో రక్షణ కోసం సేఫ్టీ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్‌ను సిద్ధం చేయాలి.

ఈ సాంకేతిక ,  రక్షణ పనులన్నింటినీ పూర్తి చేసి, 2028 ఫిబ్రవరి నాటికి ఈ సొరంగ మార్గాన్ని ప్రజలకు పూర్తి స్థాయిలో అందుబాటులోకి (ఆపరేషనల్) తీసుకురావాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.

రక్షణ రంగానికి కొండంత అండ..  సైనిక ప్రాధాన్యత

వ్యూహాత్మక కోణంలో చూస్తే జోజిలా సొరంగం భారతదేశ భద్రతా వ్యవస్థకు అత్యంత కీలకం. ఈ సొరంగం నిర్మిస్తున్న ప్రాంతం వాస్తవాధీన రేఖకు  అత్యంత సమీపంలో ఉంటుంది. చలికాలంలో మంచు కురవడం వల్ల సరిహద్దుల్లోని సైనిక పోస్టులకు నిత్యావసరాలు, ఆయుధాలు, శీతాకాల సామగ్రిని సరఫరా చేయడం గతంలో పెద్ద సవాలుగా ఉండేది. ఈ సొరంగం అందుబాటులోకి రావడం వల్ల సైనిక లాజిస్టిక్స్ సమస్యలకు శాశ్వత పరిష్కారం లభిస్తుంది. ఎలాంటి వాతావరణంలోనైనా సైన్యాన్ని, భారీ రక్షణ సామగ్రిని సరిహద్దులకు వేగంగా తరలించడానికి ఇది వీలు కల్పిస్తుంది. జాతీయ భద్రత అలాగే సరిహద్దు రక్షణ బలోపేతంలో ఈ ప్రాజెక్టు అత్యంత ప్రాధాన్యత సంతరించుకుందని రాజకీయ వర్గాలు సైతం ప్రశంసిస్తున్నాయి.

ప్రయాణ కాలంలో భారీ తగ్గింపు.. ఆర్థికాభివృద్ధికి ఊతం

ఈ సొరంగం నిర్మాణంతో శ్రీనగర్ నుండి లేహ్ వెళ్లే ప్రయాణికులకు కాలం, దూరం భారీగా కలిసి రానున్నాయి. ప్రస్తుతం బాల్తాల్ నుండి మీనమార్గ్‌కు ఉన్న 40 కిలోమీటర్ల దూరం కాస్తా ఈ సొరంగం ద్వారా కేవలం 13 కిలోమీటర్లకు తగ్గిపోనుంది. దీనివల్ల ప్రయాణ సమయం దాదాపు ఒకటిన్నర గంటల వరకు ఆదా అవుతుంది. మరోవైపు, సోనామార్గ్ నుండి మీనమార్గ్‌కు ప్రస్తుతం పడుతున్న 4 గంటల సుదీర్ఘ ప్రయాణ సమయం, ఈ టన్నెల్ అందుబాటులోకి వస్తే కేవలం 40 నిమిషాలకు తగ్గిపోతుంది. ఈ రకమైన అనుసంధానత వల్ల స్థానిక పర్యాటక రంగం ఊపందుకోవడమే కాకుండా, కశ్మీర్, లడఖ్ ప్రాంతాల మధ్య వాణిజ్యం పెరిగి స్థానిక ఆర్థిక వ్యవస్థ బలోపేతం అవుతుంది.

కఠినమైన భద్రతా ప్రమాణాలు.. ఆడిటింగ్ పరిధిలో నిర్మాణం

ఈ భారీ సొరంగ మార్గాన్ని నేషనల్ హైవేస్ అండ్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ పర్యవేక్షణలో ఈపీసీ (ఇంజనీరింగ్, ప్రొక్యూర్‌మెంట్, కన్స్ట్రక్షన్) విధానంలో నిర్మిస్తున్నారు. ప్రభుత్వం నిధులు సమకూరుస్తుండగా, ఎంఈఐఎల్ సంస్థ నిర్మాణ బాధ్యతలను చూస్తోంది. పనులు పూర్తయిన తర్వాత దీనిని ప్రభుత్వానికి అప్పగిస్తారు. అయితే..  2023లో ఉత్తరాఖండ్‌లో జరిగిన సిల్క్యారా సొరంగం ప్రమాదం తర్వాత దేశంలో సొరంగాల భద్రతపై ఆందోళనలు వ్యక్తమయ్యాయి. ఆ ఘటనను దృష్టిలో ఉంచుకుని జాతీయ రహదారుల సంస్థ  దేశవ్యాప్తంగా నిర్మాణంలో ఉన్న సొరంగాలకు సేఫ్టీ ఆడిట్ ఆదేశించింది. అందువల్ల, జోజిలా ప్రాజెక్టులో కూడా అంతర్జాతీయ స్థాయి భద్రతా ప్రమాణాలు, నిబంధనలను అత్యంత కఠినంగా అమలు చేస్తున్నారు.

ముగింపు..  భారత సొరంగ విప్లవంలో సరికొత్త మైలురాయి

జమ్మూ కశ్మీర్ పరిధిలోనే దాదాపు ₹25,000 కోట్ల భారీ వ్యయంతో సుమారు 19 సొరంగ మార్గాల నిర్మాణం వివిధ దశల్లో సాగుతోంది. అందులో జోజిలా సొరంగం అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైనదిగా నిలిచింది. 2025 మార్చి నాటికి ₹3,934.42 కోట్ల వ్యయంతో 64 శాతం పనులు పూర్తి కాగా, 2025 అక్టోబర్ నాటికి అది 75 శాతానికి చేరింది. 2026 మే నెలలో బ్రేక్‌థ్రూకు కేవలం 140 మీటర్ల దూరంలో నిలిచిన పనులు, జూన్ 9 నాటికి విజయవంతంగా ముగిశాయి. 2028 ఫిబ్రవరి నాటికి ఈ సొరంగం పూర్తిగా అందుబాటులోకి రానుండటం ఖాయంగా కనిపిస్తోంది. హిమాలయాల వంటి కఠిన పర్వత శ్రేణులను ఛేదించి భారత్ సాధించిన ఈ విజయం, దేశ సాంకేతిక నైపుణ్యానికి మరియు సంకల్ప బలానికి నిదర్శనంగా నిలుస్తుంది.

 -సీతారాం కంఠంనేని

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి https://www.teluguone.com పోర్టల్ ను  ఫాలో అవ్వండి. లైక్ చేయండి. షేర్ చేయండి. మీ విలువైన అభిప్రయాలను తెలియజేయండి.