సంకలనం, సేకరణ :కంఠమనేని సీతారాం

అంతర్జాతీయ రాజకీయాలు  కీలక మలుపు తిరుగుతున్న సమయంలో, పశ్చిమ ఆసియా పరిస్థితులు మరింత ఉద్రిక్తంగా మారుతున్నాయి. అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య శాంతి చర్చలు జరుగుతున్న తరుణంలో అనూహ్య పరిణామాలు చోటుచేసుకోవడం ప్రపంచ దేశాల దృష్టిని ఆకర్షిస్తోంది.

పాకిస్తాన్‌లో అమెరికా–ఇరాన్ మధ్య   కీలక చర్చలు ఒక దశలో  ఒప్పందానికి అంగుళాల దూరంలో  ఉన్నాయని ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి సయ్యద్ అబ్బాస్ అరాఘ్చి వెల్లడించారు. అయితే అదే సమయంలో  ఇజ్రాయెల్ ప్రధాని బెంజమిన్ నెతన్యాహు అమెరికా ఉపాధ్యక్షుడు జేడీ వాన్స్‌కు చేసిన ఫోన్ కాల్ ఈ చర్చల దిశను మార్చేసిందని నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి.  ఆ ఒక్క ఫోన్ కాల్ చర్చలను పట్టాలు తప్పించిందంటున్నారు.  ఈ పరిణామం శాంతి చర్చలపై గణనీయ ప్రభావం చూపిందని పరిశీలకులు విశ్లేషిస్తున్నారు. 

ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అరాఘ్చి వ్యాఖ్యల ప్రకారం..    ఇరుపక్షాల మధ్య అవగాహన  ఒప్పందం కుదిరేందుకు సానుకూల వాతావరణం ఉంది.      కానీ  మారుతున్న లక్ష్యాలు, బాహ్య జోక్యం  వల్ల శాంతి చర్చల్లో పురోగగతి నిలిచిపోయి ప్రతిష్ఠంభన ఏర్పడింది.  
ఇక ఇరాన్ అధ్యక్షుడు మసూద్ పెజెష్కియాన్ కూడా  అమెరికా తన విధానాన్ని మార్చి, ఇరాన్ హక్కులను గౌరవిస్తే ఒప్పందం సాధ్యమేనని స్పష్టం చేశారు. 
అన్నిటికీ మించి అమెరికా మాజీ ఆర్మీ కల్నల్ డగ్లస్ మాక్‌గ్రెగర్ పాకిస్తాన్ పాత్రపై తీవ్ర వ్యాఖ్యలు చేశారు. 
 మంటల్లో కాలిపోతున్న భవనంలో ఉన్న వ్యక్తి మీకు ఖాళీ గదిని ఇచ్చినచందంగా పాక్ మధ్యవర్తిత్వాన్ని ఆయన అభివర్ణించారు.      పాకిస్తాన్‌ను నిష్పాక్షిక మధ్యవర్తిగా చూడలేమనీ, ఇజ్రాయెల్ దృష్టిలో పాకిస్థాన్ విశ్వసనీతయ తక్కువనీ చెప్పారు. ఇరాన్ అధ్యక్షుడి అభిప్రాయం ప్రకారం   భారత్  మధ్యవర్తిత్వ పాత్రకు సరిగ్గా   సూటౌతుంది.   భారత్‌కు ఉన్న బలమైన దౌత్య సంబంధాలు దీనికి కారణమని ఆయన పేర్కొన్నారు.

భారత్ పాత్రపై ఇరాన్ ప్రశంసలు

ముంబైలోని ఇరాన్ కాన్సుల్ జనరల్ సయీద్ రెజా మోసయెబ్ మోట్లాగ్ అయితే..  భారత్, చైనా, రష్యా శాంతి కోసం కృషి చేస్తున్నాయని ప్రశంసించారు. సైనిక జోక్యం కంటే దౌత్య పరిష్కారానికి ప్రాధాన్యత ఇచ్చిన దేశంగా భారత్‌ను అభినందించారు ప్రాంతీయ స్థిరత్వానికి భారత్ కీలక శక్తి అని ఆయన పేర్కొన్నారు. ఇజ్రాయెల్ – పాకిస్తాన్ సంబంధాల్లో ఉద్రిక్తత.. ఇటీవల ఇజ్రాయెల్ పాకిస్తాన్‌పై తీవ్ర విమర్శలు చేసింది. పాకిస్తాన్‌ను ఉగ్రవాద రాజ్యంగా అభివర్ణించింది. ఉగ్రవాదానికి మద్దతు ఇస్తోందని ఆరోపించింది  ఇరాన్‌తో ఆ దేశ  సంబంధాలను కూడా ప్రశ్నించింది  ఇది ఇరాన్-అమెరికా సంక్షోభానికి మరింత రాజకీయ కోణాన్ని జోడిస్తోంది.ఇక ప్రస్తుత పరిస్థితి ఉద్రిక్తతల మధ్య అనిశ్చితిగా ఉంది.శాంతి చర్చలు ప్రతిష్టంభనలో ఉన్నాయి. ఉద్రిక్తతలు పెరుగుతున్నాయి.బాహ్య శక్తుల జోక్యం పరిస్థితిని  మరింత క్లిష్టం చేస్తోంది. పశ్చిమ ఆసియాలో జరుగుతున్న పరిణామాలు ప్రపంచ రాజకీయ సమీకరణాలను ప్రభావితం చేసే స్థాయిలో ఉన్నాయి. ఒకవైపు శాంతి చర్చలు జరుగుతుండగా, మరోవైపు జియోపాలిటికల్ జోక్యాలు వాటిని అడ్డుకుంటున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో, భారత్ వంటి సమతుల్య దౌత్య విధానం కలిగిన దేశాల పాత్ర మరింత కీలకంగా మారుతోంది. ఉద్రిక్తతల నడుమ భారత్, చైనా, రష్యా వంటి ప్రపంచ శక్తులు శాంతిని నెలకొల్పేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నాయని ఇరాన్ కాన్సుల్ జనరల్ మోసయెబ్ మోట్లాగ్ అన్నారు. పాకిస్థాన్ లో అమెరికా-ఇరాన్ శాంతి చర్చలు జరుపుతుండగా, నెతన్యాహు చేసిన ఒక ఫోన్ కాల్ అన్నింటినీ మార్చేసింది. చర్చల మధ్యలో ఇజ్రాయెల్ ప్రధాన మంత్రి బెంజమిన్ నెతన్యాహు, అమెరికా ఉపాధ్యక్షుడు జేడీ వాన్స్ కు చేసిన ఒక ఫోన్ కాల్, ఇరాన్-అమెరికా ప్రతిష్టంభనలో ఒక కీలక పురోగతిగా మారగలిగే చర్చలను పట్టాలు తప్పించింది. ఒప్పందం కేవలం ‘అంగుళాల దూరంలో’ ఉంది: అమెరికాతో చర్చల్లో ఏం జరిగిందో ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి వివరించారు.  తీవ్రవాదం, మారుతున్న లక్ష్యాలు, దిగ్బంధనాన్ని ఎదుర్కొంటున్నప్పుడు ఇరుపక్షాల మధ్య అవగాహన కేవలం  అంగుళాల దూరంలో” ఉందని ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి సయ్యద్ అబ్బాస్ అరాఘ్చి అన్నారు.

 పశ్చిమ ఆసియా యుద్ధానికి శాశ్వత పరిష్కారం కనుగొనేందుకు వారాంతంలో పాకిస్థాన్లో సమావేశమైన ఇరుపక్షాలు ఎలాంటి పురోగతి సాధించకపోవడంతో, ఆ ఉన్నత స్థాయి చర్చల్లో అసలు ఏం జరిగిందనే దానిపై చాలా మంది ఆశ్చర్యపోతున్నారు. ఈ సంఘటన జరిగిన ఒక రోజు తర్వాత అరాఘ్చి ఈ వ్యాఖ్యలు చేయడం ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. 

అరాఘ్చీ వ్యాఖ్యలకు కొన్ని గంటల ముందు, ఇరాన్ అధ్యక్షుడు మసూద్ పెజెష్కియాన్ కూడా ఒక ఒప్పందం ఇంకా కుదరవచ్చని సూచించారు, కానీ అమెరికా తన  నిరంకుశత్వాన్ని విడనాడి, ఇరాన్ హక్కులను గౌరవించాలని పిలుపునిచ్చారు. 

ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ నిజమైన సహాయం, మద్దతు మరియు తోడ్పాటును అందించగల స్థితిలో ఉన్నారని, ఆయనకు ప్రపంచవ్యాప్త గౌరవం ఉందని, పలువురు అంతర్జాతీయ నాయకులతో కార్య సంబంధాలను కొనసాగిస్తున్నారని ఆయన పేర్కొన్నారు.

ముంబైలోని ఇరాన్ కాన్సుల్ జనరల్, సయీద్ రెజా మోసయెబ్ మోట్లాగ్, పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతల మధ్య ప్రాంతీయ స్థిరత్వాన్ని కోరడంలో ప్రధాన ప్రపంచ శక్తులు, ముఖ్యంగా భారతదేశం పోషిస్తున్న నిర్మాణాత్మక పాత్రను ప్రశంసించారు. దౌత్యానికి న్యూఢిల్లీ యొక్క దృఢమైన నిబద్ధతను హైలైట్ చేస్తూ, చైనా మరియు రష్యాలతో పాటు భారతదేశం కూడా సైనిక జోక్యం కంటే ప్రపంచ శాంతి పునరుద్ధరణకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చిందని రాయబారి పేర్కొన్నారు.

● శాంతి మరియు ప్రాంతీయ స్థిరత్వానికి ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నందుకు భారతదేశం, చైనా మరియు రష్యాలను ముంబైలోని ఇరాన్ కాన్సుల్ జనరల్ ప్రశంసించారు.

● అమెరికా మరియు ఇజ్రాయెల్ల చర్యలను, వాటి ద్వంద్వ ప్రమాణాలను ఆయన విమర్శించారు.

● పురోగతి కోసం తమ చట్టబద్ధమైన హక్కులను అంగీకరించాలని ఇరాన్ పేర్కొనడంతో పాకిస్థాన్లో దౌత్య చర్చలు నిలిచిపోయాయి.

● చర్చలు ప్రతిష్టంభనకు గురికావడంతో ఈ ప్రాంతం ఉద్రిక్తంగా ఉంది.

● పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతల మధ్య ప్రాంతీయ స్థిరత్వాన్ని కోరడంలో ప్రధాన ప్రపంచ శక్తులు, ముఖ్యంగా భారతదేశం పోషిస్తున్న నిర్మాణాత్మక పాత్రను ముంబైలోని ఇరాన్ కాన్సుల్ జనరల్, సయీద్ రెజా మోసయెబ్ మోట్లాగ్ ప్రశంసించారు.

● దౌత్యానికి న్యూఢిల్లీ యొక్క దృఢమైన నిబద్ధతను హైలైట్ చేస్తూ, సైనిక జోక్యం కంటే ప్రపంచ శాంతి పునరుద్ధరణకు భారతదేశం, చైనా మరియు రష్యాలతో పాటు ప్రాధాన్యత ఇచ్చిందని రాయబారి పేర్కొన్నారు.

ఇజ్రాయెల్ తొలిసారిగా పాకిస్తాన్ను బహిరంగంగా "ఉగ్రవాద రాజ్యం"గా ఖండించింది. మాజీ ఇజ్రాయెల్ అధికార ప్రతినిధి ఐలాన్ లెవీ పేర్కొన్నట్లుగా, ఇజ్రాయెల్ నాశనానికి పిలుపునిచ్చినందుకు పాకిస్తాన్ రక్షణ మంత్రిని విదేశాంగ మంత్రి గిడియాన్ సార్ వంటి అధికారులు తీవ్రంగా విమర్శించారు. ఉగ్రవాదానికి పాకిస్తాన్ మద్దతు, ఇరాన్తో దాని పొత్తు, మరియు "సద్భావన లేని పాత్ర"గా దాని పాత్రను ఉటంకిస్తూ, పాకిస్తాన్పై ఇజ్రాయెల్ తీవ్ర అవిశ్వాసాన్ని వ్యక్తం చేయడంతో ఇది ఒక పెద్ద మార్పును సూచిస్తుంది.