ఆధునిక యుద్ధ రంగంలో సాంకేతికత ఎంత వేగంగా మారుతుందో రష్యా, ఉక్రెయిన్ దేశాల మధ్య జరుగుతున్న పోరాటం నిరూపిస్తోంది. ముఖ్యంగా డ్రోన్ టెక్నాలజీ ఈ యుద్ధ ముఖచిత్రాన్నే మార్చేసింది. అయితే, మార్కెట్లో సాధారణంగా లభించే ఆఫ్-ది-షెల్ఫ్ (off-the-shelf) రెడీమేడ్ డ్రోన్లను కొనుగోలు చేసి నేరుగా యుద్ధంలో ఉపయోగించడం వల్ల ఎలాంటి ప్రయోజనం ఉండదని ఉక్రెయిన్ డ్రోన్ నిపుణులు అమెరికా సహా పాశ్చాత్య దేశాలను హెచ్చరిస్తున్నారు. రష్యాకు చెందిన శక్తివంతమైన ఎలక్ట్రానిక్ వార్‌ఫేర్ (EW) వ్యవస్థల ముందు ఈ సాధారణ డ్రోన్లు కొన్ని రోజులు కూడా మనుగడ సాగించలేవని వారు స్పష్టం చేస్తున్నారు. శత్రు దేశాల సిగ్నల్ జామింగ్ టెక్నాలజీని తట్టుకోవాలంటే డ్రోన్లలో ఎప్పటికప్పుడు మార్పులు చేయడం ఒక్కటే మార్గమని వారు చెప్తున్నారు.

రష్యా మిలిటరీ సరఫరా మార్గాలను దెబ్బతీయడంలో ఉక్రెయిన్ ఘనవిజయం సాధిస్తోంది. కేవలం సాధారణ కాన్ఫిగరేషన్‌తో వచ్చే డ్రోన్లపై ఆధారపడకుండా, ఉక్రెయిన్ మిలిటరీ ఇంజనీర్లు వాటిని స్థానికంగా మోడిఫై చేస్తున్నారు. ఉక్రెయిన్‌కు చెందిన ఫస్ట్ కార్ప్స్ అజోవ్ (First Corps Azov) అధికారి వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం, శత్రువుల ఇంధన సరఫరాలు, రవాణా వ్యవస్థలు మరియు రైల్వే మార్గాలను టార్గెట్ చేయడానికి వారు ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన ఫిక్స్‌డ్-వింగ్ (fixed-wing) డ్రోన్లను ఉపయోగిస్తున్నారు. ఈ మోడిఫైడ్ డ్రోన్లు తమ అసలు సామర్థ్యానికి మించి ఏకంగా 250 కిలోమీటర్ల సుదూర ప్రాంతాల వరకు ప్రయాణించి రష్యా సరఫరా నెట్‌వర్క్‌పై విరుచుకుపడుతున్నాయి. డ్రోన్ల కమ్యూనికేషన్ సిస్టమ్స్, ప్రొపల్షన్ టెక్నాలజీలో చేసిన మార్పుల వల్లే ఇది సాధ్యమైంది.

యుద్ధరంగంలో శత్రువుల ఎలక్ట్రానిక్ వార్‌ఫేర్ వ్యూహాలు ప్రతి వారం మారిపోతుంటాయి. ఈ నెలలో విజయవంతంగా పనిచేసిన కమ్యూనికేషన్ ఫ్రీక్వెన్సీ, వచ్చే నెలకల్లా శత్రువుల జామింగ్ వల్ల పనికిరాకుండా పోవచ్చు. అందుకే, కేవలం రెడీమేడ్ డ్రోన్ల సరఫరా కంటే, ఆర్మీలోని ప్రతి యూనిట్‌కు ఒక స్వంత "డ్రోన్ లాబొరేటరీ" (Drone Laboratory) ఉండటం అత్యంత అవసరమని ఉక్రెయిన్ నిపుణుడు నొక్కి చెప్పారు. ఈ ల్యాబ్‌లలో మిలిటరీ ఇంజనీర్లు సాఫ్ట్‌వేర్ ఫ్రీక్వెన్సీలు, నావిగేషన్ పద్ధతులు మరియు కమ్యూనికేషన్ లింకులను ఎప్పటికప్పుడు అప్‌గ్రేడ్ చేయాల్సి ఉంటుంది. టెక్నాలజీ పరంగా త్వరితగతిన ప్రయోగాలు చేసి, మార్పులు చేసుకోగల సంస్థాగత నిర్మాణం ఉన్న సైన్యమే భవిష్యత్తు యుద్ధాల్లో విజయం సాధిస్తుందని ఆయన వివరించారు.

ఈ సుదూర డ్రోన్ దాడుల్లో ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) సాంకేతికత కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. ముఖ్యంగా డ్రోన్ తన ప్రయాణం ముగించే చివరి దశలో, లక్ష్యాన్ని ఖచ్చితంగా గుర్తించడానికి మరియు అటానమస్ నావిగేషన్ కోసం ఏఐ సహాయం తీసుకుంటున్నారు. రష్యా దళాలు దీనికి కౌంటర్‌గా యాంటీ-డ్రోన్ నెట్లు, సాయుధ నిఘా పోస్టులు మరియు ఏఐ కంటికి చిక్కకుండా వాహనాలకు మభ్యపెట్టే రంగులు వేస్తున్నప్పటికీ, ఉక్రెయిన్ టెక్నాలజీ ముందు అవి ఫలించడం లేదు. అయితే, ఏఐ ఎంతగా సహాయపడినప్పటికీ, అంతిమంగా దాడి చేయాలా వద్దా అనే తుది నిర్ణయాధికారం మాత్రం మానవ ఆపరేటర్ల చేతుల్లోనే ఉంటుంది. టెక్నాలజీ మరియు హ్యూమన్ జడ్జిమెంట్ కలయికతోనే ఉక్రెయిన్ ఈ రష్యా-ఉక్రెయిన్ డ్రోన్ వార్‌లో పైచేయి సాధిస్తోంది.