ప్రస్తుతం అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో ముడి చమురు ధరల హెచ్చుతగ్గులు ప్రపంచవ్యాప్తంగా తీవ్ర సంచలనం సృష్టిస్తున్నాయి. ప్రపంచ దేశాలన్నింటిలోనూ ఇంధన ధరలు ఆకాశాన్ని తాకుతుండగా, భారతదేశంలో మాత్రం పెట్రోల్, డీజిల్ రేట్ల పెంపుదల చాలా స్వల్పంగా ఉండటంపై  ఇప్పుడు సర్వత్రా ఆసక్తికర చర్చ జరుగుతోంది. ఇటీవల వెలుగులోకి వచ్చిన గణాంకాల ప్రకారం, ప్రపంచంలోని పలు ప్రధాన దేశాలలో ఇంధన ధరలు 30 శాతం నుండి   100 శాతానికి పైగా పెరగ్గా,  ఇండియాలో ఈ పెరుగుదల   కేవలం 3 శాతం వరకే  ఉంది. ఈ విపరీతమైన వ్యత్యాసం వెనుక ఉన్న అంతర్జాతీయ భౌగోళిక రాజకీయ వ్యూహాలు.. ఆర్థిక సమీకరణాలు,  దేశీయ పన్నుల విధానాలపై ఒక ప్రత్యేక కథనం.  

ప్రస్తుత గ్లోబల్ మార్కెట్ పరిస్థితులను పరిశీలిస్తే..  వివిధ దేశాల్లో ఇంధన ధరల మోత ఏ స్థాయిలో ఉందో స్పష్టమవుతుంది. మన పొరుగు దేశమైన మయన్మార్‌లో పెట్రోల్ ధర 89.7 శాతం, డీజిల్ ధర ఏకంగా 112.7 శాతం మేర పెరిగి వినియోగదారులకు చుక్కలు చూపిస్తున్నాయి. అలాగే మలేషియాలో పెట్రోల్ 56.3 శాతం, డీజిల్ 71.2 శాతం మేర పెరిగింది. తీవ్ర ఆర్థిక ఇబ్బందుల్లో ఉన్న పాకిస్తాన్‌లో సైతం పెట్రోల్ ధరలు 54.9 శాతం పెరిగితే..  డీజిల్ ధరలు 44.9 శాతం మేర వృద్ధి చెందాయి. ఆర్థికంగా అగ్రరాజ్యమైన అమెరికాలో కూడా ఇదే పరిస్థితి నెలకొంది, అక్కడ పెట్రోల్ ధర 44.5 శాతం, డీజిల్ ధర 48.1 శాతం మేర పెరిగింది.   

శ్రీలంక, నేపాల్, ఫిలిప్పీన్స్, కెనడా, దక్షిణాఫ్రికా, న్యూజిలాండ్, థాయ్‌లాండ్, చైనా, వియత్నాం వంటి ఆసియా, ఐరోపా దేశాలలో ఇంధన ధరల పెరుగుదల సగటున 20 శాతం నుండి 60 శాతం మధ్య ఉంది. అయితే, ఆసియాలోనే కీలక ఆర్థిక వ్యవస్థ కలిగిన జపాన్‌లో పెట్రోల్ 9.7 శాతం, డీజిల్ 11.2 శాతం మేర మాత్రమే పెరిగి కొంత ఉపశమనంగా నిలిచింది. ఈ జాబితాలో చమురును భారీగా ఉత్పత్తి చేసే సౌదీ అరేబియా వంటి దేశాల్లో ధరల మార్పు అసలు లేకపోవడం గమనార్హం. ఈ అంతర్జాతీయ గణాంకాలతో పోల్చి చూసినప్పుడు భారతదేశంలో పెట్రోల్ ధర కేవలం 3.2 శాతం, డీజిల్ ధర 3.4 శాతం మాత్రమే పెరగడం గమనార్హం.  ప్రపంచమంతా ఇంధన సెగలతో తల్లడిల్లుతుంటే భారతదేశంలో ఈ ప్రభావం ఇంత తక్కువగా ఉండటం వెనుక కేంద్ర ప్రభుత్వ పన్నుల నిర్వహణ, చమురు సంస్థల వ్యూహాలు దాగి ఉన్నాయి. సాధారణంగా దేశీయంగా ఇంధన ధరలను కేంద్ర ఎక్సైజ్ సుంకం, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు విధించే వ్యాట్   నిర్ధారిస్తాయి. అంతర్జాతీయంగా ముడి చమురు ధరలు పెరిగినప్పుడు, ఆ భారాన్ని నేరుగా సామాన్య ప్రజలపై వేయకుండా ప్రభుత్వం పన్నులను తగ్గించడం లేదా ప్రభుత్వ రంగ చమురు సంస్థలపై అండర్ రికవరీ భారాన్ని మోపడం వంటి చర్యలు తీసుకుంటుంది. దీనివల్ల రిటైల్ మార్కెట్‌లో ధరల స్థిరత్వం కనిపిస్తున్నప్పటికీ, చమురు సంస్థల బ్యాలెన్స్ షీట్లపై, అలాగే ప్రభుత్వ ఆదాయాలపై దీర్ఘకాలికంగా ఒత్తిడి పెరుగుతుందని నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు.  

ఈ అంతర్జాతీయ సంక్షోభానికి ప్రధాన కారణాలు గ్లోబల్ జియోపాలిటిక్స్,  సరఫరా వ్యవస్థలో తలెత్తిన లోపాలేనని చెప్పవచ్చు. ముఖ్యంగా ఉక్రెయిన్-రష్యా సుదీర్ఘ పోరాటం, మధ్యప్రాచ్య దేశాలలో చోటుచేసుకుంటున్న ఉద్రిక్తతలు మరియు ఒపెక్ ప్లస్ కూటమి చమురు ఉత్పత్తిలో విపరీతంగా కోతలు విధించడం వల్ల అంతర్జాతీయ మార్కెట్ పూర్తిగా అస్థిరతకు లోనైంది. దీని ఫలితంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇంధన ధరల షాక్‌తో పాటు ద్రవ్యోల్బణం కూడా పెరిగి అన్ని దేశాల ఆర్థిక వ్యవస్థలపై రెండిందాల ఒత్తిడి పడుతోంది. ప్రస్తుత తరుణంలో ఇంధన లభ్యత అనేది కేవలం ఒక సాధారణ ఆర్థిక అంశం మాత్రమే కాదు, అది దేశ భద్రత, అంతర్జాతీయ దౌత్య సంబంధాలు,  సామాజిక స్థిరత్వంతో ముడిపడి ఉంది.  మరో కోణంలో చూస్తే, పాకిస్తాన్, శ్రీలంక, నేపాల్ వంటి అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి షరతులకు లోబడి ఇంధన సబ్సిడీలను పూర్తిగా ఎత్తివేయడం, ధరలను నేరుగా గ్లోబల్ మార్కెట్‌కు అనుసంధానించడం వల్లే అక్కడ ధరలు ఒక్కసారిగా 40 నుండి 60 శాతం వరకు పెరిగాయి. ఈ దేశాలలో కరెన్సీ విలువలు పతనం కావడం, విదేశీ మారక నిల్వలు అడుగంటడం కూడా ఈ పరిస్థితికి కారణమయ్యాయి. 

అదే సమయంలో అమెరికా, ఐరోపా దేశాలు కూడా రష్యా గ్యాస్‌పై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించుకోవడం, గ్రీన్ ఎనర్జీ వైపు మళ్లే క్రమంలో అయ్యే ఖర్చుల వల్ల 20 నుండి 50 శాతం వరకు ఇంధన ధరల పెరుగుదలను ఎదుర్కొంటున్నాయి.  భారతదేశం తన ముడి చమురు అవసరాల కోసం దాదాపు 85 నుండి 90 శాతం వరకు పూర్తిగా దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతోంది. అందువల్ల అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో డాలర్‌తో పోలిస్తే రూపాయి విలువ పడిపోయినప్పుడల్లా దేశీయంగా దిగుమతి భారం విపరీతంగా పెరుగుతుంది. అయితే, ప్రభుత్వం ఓటర్ల సెంటిమెంట్లను, ఆర్థిక సమతుల్యతను దృష్టిలో ఉంచుకుని రిటైల్ ధరలను నియంత్రణలో ఉంచుతోంది. విదేశాలతో పోలిస్తే మన దేశంలో 3 శాతం పెరుగుదల అనేది గణాంకాల పరంగా ఉపశమనం కలిగించే అంశమే అయినప్పటికీ, సామాన్య భారతీయ పౌరుడి సగటు ఆదాయం,  ఇప్పటికే ఉన్న జీవన వ్యయంతో పోల్చితే ఈ స్వల్ప పెంపు కూడా మధ్యతరగతి కుటుంబాల బడ్జెట్‌పై ప్రభావం చూపుతోందనే వాదనలు ఉన్నాయి.  

ముడి చమురు దిగుమతులపై ఇంత భారీగా ఆధారపడే భారతదేశం, భవిష్యత్తులో ఇలాంటి అంతర్జాతీయ ఇంధన షాక్‌ల నుండి శాశ్వతంగా తప్పించుకోవాలంటే ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలపై దృష్టి పెట్టక తప్పదు. రాబోయే రోజుల్లో ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల (ఈవీ) వాడకాన్ని మరింత ప్రోత్సహించడం, పబ్లిక్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడం అత్యంత కీలకం. వీటితో పాటు సౌర శక్తి, పవన విద్యుత్,  గ్రీన్ హైడ్రోజన్ వంటి పునరుత్పాదక ఇంధన వనరుల విస్తరణను వేగవంతం చేయాలి. ఈ దీర్ఘకాలిక వ్యూహాలు అమలు చేయనంత కాలం, అంతర్జాతీయంగా వచ్చే ప్రతి చిన్న మార్పు కూడా దేశీయ ఆర్థిక వ్యవస్థపై, అలాగే  సామాన్యుడి దైనందిన జీవితంపై ప్రత్యక్ష ప్రభావాన్ని చూపిస్తూనే ఉంటుంది.  

-సీతారాం కంఠంనేని

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి https://www.teluguone.com పోర్టల్ ను  ఫాలో అవ్వండి. లైక్ చేయండి. షేర్ చేయండి. మీ విలువైన అభిప్రయాలను తెలియజేయండి.