ఇండియా  భిన్న సంస్కృతులు, భాషలు ఉన్నప్పటికీ ఒకే రాజ్యాంగం, ఒకే పార్లమెంటు పరిధిలో నడిచే ఏకీకృత సార్వభౌమ దేశం. అయితే గత ఒకటిన్నర దశాబ్ద కాలంగా   పశ్చిమ బెంగాల్‌లో సాగిన రాజకీయ పరిణామాలు దేశంలోనే సరికొత్త చర్చకు దారితీశాయి. ఒకే దేశంలో ఉంటూ, దేశ చట్టాలు,  కేంద్ర ప్రభుత్వ నిర్ణయాలకు వ్యతిరేకంగా సొంత నిబంధనలతో సాగిన ఒక ప్రత్యేక తరహా పాలన అక్కడ కనిపించింది. పదిహేనేళ్లు సాగిన తృణమూల్ కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వ పాలనా  శైలి..  కేంద్ర ప్రభుత్వంతో నిరంతర ఘర్షణ వాతావరణం ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థను ఏ విధంగా ప్రభావితం చేసిందో..  ఇటీవల వచ్చిన రాజకీయ మార్పుల తర్వాత కేవలం 15 రోజుల్లోనే అక్కడ ఎలాంటి పరివర్తన చోటుచేసుకుందో క్షుణ్ణంగా పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది.

రాజ్యాంగ చట్రం - కేంద్ర, రాష్ట్రాల అధికారాల విభజన

రాజ్యాంగ చట్రం.. కేంద్ర, రాష్ట్రాల అధికారాల విభజన భారత రాజ్యాంగంలోని ఏడవ షెడ్యూల్ ప్రకారం కేంద్ర,  రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల మధ్య అధికారాలు స్పష్టంగా విభజించబడ్డాయి. దేశ రక్షణ, విదేశీ వ్యవహారాలు, పౌరసత్వం, కేంద్ర దర్యాప్తు సంస్థల వంటి  కీలక అంశాలు కేంద్ర జాబితా పరిధిలోకి వస్తాయి. రాష్ట్రాల పరిధిలో ఉండే అంశాలపై రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు పూర్తి అధికారం ఉన్నప్పటికీ..  ఉమ్మడి జాబితాలోని అంశాలపై కేంద్రం చేసే చట్టాలకే తుది ప్రాధాన్యత ఉంటుంది. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 256 ప్రకారం, పార్లమెంటు ఆమోదించిన ప్రతి చట్టాన్ని తమ పరిధిలో అమలు చేయడం ఆయా రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల ప్రాథమిక బాధ్యత.  కేంద్ర చట్టాలను నిరాకరించే ప్రత్యేక హక్కు ఏ రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రికీ రాజ్యాంగం కల్పించలేదు. కానీ బెంగాల్‌ తో తృణమూల్ కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వ పాలన ఇందుకు భిన్నంగా సాగింది.    

వివాదాస్పద నిర్ణయాలు: పౌరసత్వ చట్టం,  కొత్త శిక్షా స్మృతుల నిలిపివేత

 2019లో దేశ పార్లమెంటు అత్యున్నత ప్రజాస్వామ్య పద్ధతిలో పౌరసత్వ సవరణ చట్టాన్ని (సీఏఏ) ఆమోదించింది. న్యాయస్థానాలు సైతం దీని అమలుపై ఎటువంటి స్టే విధించలేదు. అయినప్పటికీ, పశ్చిమ బెంగాల్ వేదికగా ఈ చట్టాన్ని తమ పరిధిలో అమలు చేయనిచ్చేది లేదని నాటి ముఖ్యమంత్రి మమతా బెనర్జీ బహిరంగంగా ప్రకటించారు. ఈ రాజకీయ పట్టుదల కారణంగా పొరుగు దేశాల నుండి వలస వచ్చి దశాబ్దాలుగా భారత పౌరసత్వం కోసం ఎదురుచూస్తున్న శరణార్థి వర్గాలు తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్నాయి. అదే విధంగా, బ్రిటీష్ కాలం నాటి పాత క్రిమినల్ చట్టాల స్థానంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకువచ్చిన భారత న్యాయ సంహిత, భారతీయ నాగరిక సురక్షా సంహిత మరియు భారతీయ సాక్ష్య అధినియంలను కూడా దేశవ్యాప్తంగా అమలు చేసినప్పటికీ, బెంగాల్  లో వాటి అమలును ఉద్దేశపూర్వకంగానే ఆలస్యం చేయడం గమనార్హం. 

సమాంతర ప్రభుత్వ ఆరోపణలు.. దర్యాప్తు సంస్థలపై ఆంక్షలు

రాష్ట్రంలో ఎన్నికల వ్యూహకర్తలుగా అడుగుపెట్టిన ఒక ప్రైవేట్ రాజకీయ సలహా సంస్థ (ఐపాక్), కాలక్రమేణా ప్రభుత్వ అధికారిక దస్త్రాలను, ప్రజల వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని నియంత్రించే స్థాయికి చేరిందనే ఆరోపణలు వెల్లువెత్తాయి. ప్రజాస్వామ్య బద్ధంగా ఎన్నికైన ప్రభుత్వానికి సమాంతరంగా ఒక ప్రైవేట్ సంస్థ వ్యవహరించడంపై తీవ్ర విమర్శలు వచ్చాయి. మరోవైపు, 2018లో నాటి ప్రభుత్వం కేంద్ర దర్యాప్తు సంస్థ అయిన సిబిఐకి రాష్ట్రంలో ఉన్న సాధారణ సమ్మతిని రద్దు చేసింది. దీనివల్ల ప్రతి చిన్న కేసు దర్యాప్తుకైనా రాష్ట్ర అనుమతి తప్పనిసరిగా మారింది. వేల కోట్ల రూపాయల ప్రజల సొమ్ము అక్రమంగా తరలిపోయిన శారదా చిట్ ఫండ్ కుంభకోణం విచారణ సమయంలో ఈ వివాదం మరింత ముదిరింది. చివరకు ఒక ఐపీఎస్ అధికారిని విచారించడానికి వెళ్లిన సిబిఐ అధికారులను స్థానిక పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకోవడం, దానికి మద్దతుగా రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి స్వయంగా ధర్నాకు దిగడం వంటి అపూర్వ పరిణామాలు దేశ చరిత్రలోనే నిలిచిపోయాయి.

సరిహద్దు భద్రత సవాలు,  అంతర్జాతీయ నిఘా నీడ

భారతదేశ రక్షణ పరంగా అత్యంత కీలకమైన  సిలిగురి కారిడార్ (చికెన్స్ నెక్) ప్రాంతం పశ్చిమ బెంగాల్ పరిధిలోనే ఉంది. ఈశాన్య రాష్ట్రాలను దేశంలోని మిగిలిన భాగాలతో అనుసంధానించే ఈ వ్యూహాత్మక ప్రాంతం అంతర్జాతీయ నిఘా సంస్థల నిరంతర పర్యవేక్షణలో ఉంటుంది. ఇలాంటి సున్నితమైన సరిహద్దు ప్రాంతంలో భద్రతను పటిష్టం చేసేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం సరిహద్దు భద్రతా దళం (బీఎస్ఎఫ్) అధికార పరిధిని అంతర్జాతీయ సరిహద్దు నుండి లోపలికి 50 కిలోమీటర్ల వరకు విస్తరించింది. అయితే..  జాతీయ భద్రతకు సంబంధించిన ఈ నిర్ణయానికి కూడా నాటి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సహకరించకుండా..  అవసరమైన భూసేకరణ ప్రక్రియలను నిలిపివేస్తూ అడ్డంకులు సృష్టించింది.

శాంతిభద్రతల క్షీణత, మహిళల భద్రతపై ప్రభావం

రాష్ట్రంలో దర్యాప్తు సంస్థలు, పోలీస్ యంత్రాంగం పూర్తిగా రాజకీయ ఒత్తిళ్లకు లోనై,  దాని ప్రభావం సామాన్య ప్రజలపై, ముఖ్యంగా మహిళలపై తీవ్రంగా పడింది. 2024 ఆగస్టులో కోల్‌కతాలోని ఆర్జీ కర్ మెడికల్ కాలేజీలో ఒక యువ శిక్షణార్థి వైద్యురాలిపై జరిగిన అమానుష ఘటన దేశవ్యాప్తంగా నిరసనలకు కారణమైంది. ఈ ఘటన జరిగిన వెంటనే ఆధారాల ధ్వంసానికి ప్రయత్నాలు జరగడం తీవ్ర విమర్శలకు దారితీసింది. గతంలో 2012లో జరిగిన పార్క్ స్ట్రీట్ ఘటనను కూడా నాటి పాలకులు కల్పిత కథగా కొట్టిపారేయడం, ఆ కేసును నిజాయితీగా దర్యాప్తు చేసిన మహిళా ఐపీఎస్ అధికారిణి దమయంతి సేన్‌పై బదిలీ వేటు వేయడం వంటి చర్యలు నాటి వ్యవస్థల తీరుకు అద్దం పడుతున్నాయి.

కేంద్ర సంక్షేమ పథకాల నిరాకరణ - నష్టపోయిన ప్రజలు

రాజకీయ కారణాల వల్ల కేంద్ర ప్రభుత్వ పథకాల ద్వారా వచ్చే లబ్ధిని ప్రజలకు చేరకుండా అడ్డుకున్న దాఖలాలు బెంగాల్‌లో స్పష్టంగా కనిపించాయి. దేశవ్యాప్తంగా కోట్ల మంది రైతులు లబ్ధి పొందుతున్న  పీఎం కిసాన్ సమ్మాన్ నిధిని బెంగాల్‌లోని రైతులకు అందకుండా చేశారు. అదే విధంగా పేద ప్రజల ఆరోగ్య భద్రతకు ఉద్దేశించిన  ఆయుష్మాన్ భారత్  పథకాన్ని వర్తింపజేయకపోవడం వల్ల దాదాపు 10 కోట్ల మంది ప్రజలు ఉచిత వైద్య సహాయానికి దూరమయ్యారు. గ్రామీణ ప్రాంతాలకు తాగునీరు అందించే  జల్ జీవన్ మిషన్' అమలులో ఇతర రాష్ట్రాలు వంద శాతం పురోగతి సాధిస్తే.. పశ్చిమ బెంగాల్ మాత్రం వెనుకబడిపోయింది. ఉపాధి హామీ నిధుల వినియోగం, పీఎం ఆవాస్ యోజన ఇళ్ల కేటాయింపుల్లో అధికార పక్ష కార్యకర్తలకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చారనే ఆరోపణలు కూడా  కాగ్ నివేదికల ద్వారా బహిర్గతమయ్యాయి.

సువేందు అధికారి సర్కార్ అధికార పగ్గాలు చేపట్టిన పదిహేను రోజుల్లోనే మార్పు

గత 15 సంవత్సరాలుగా నిలిచిపోయిన లేదా ఉద్దేశపూర్వకంగా అడ్డుకున్న అనేక ప్రజాహిత నిర్ణయాలు, ఇటీవలి ఎన్నికలలో బీజేపీ విజయం సాధించి సువేందు అధికారి సీఎంగా కొత్త ప్రభుత్వం ఏర్పడిన  కేవలం 15 రోజుల్లోనే సరికొత్త పురోగతిని సాధించాయి. నూతన ప్రభుత్వం బాధ్యతలు స్వీకరించిన వెంటనే తీసుకున్న నిర్ణయాల మేరకు ఆయుష్మాన్ తక్షణ అమలుకు అధికారిక ఉత్తర్వులు, సిబిఐ సాధారణ సమ్మతి  తిరిగి పునరుద్ధరణ, పౌరసత్వ సవరణ చట్టం  దరఖాస్తుల స్వీకరణ, జల్ జీవన్ మిషన్ నిధుల వేగవంతమైన విడుదల, జాతీయ విద్యా విధానం ఆమోదానికి  రోడ్‌మ్యాప్ ప్రకటన, బిఎస్ఎఫ్ భూ కేటాయింపులకు   ఆమోదం లభించాయి. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కేంద్రంతో సఖ్యతగా, రాజ్యాంగ బద్ధంగా వ్యవహరించినప్పుడు ప్రజలకు సంక్షేమ ఫలాలు ఎంత వేగంగా అందుతాయో ఈ పరిణామాలు నిరూపిస్తున్నాయి. ఓటు బ్యాంకు రాజకీయాల కోసం సరిహద్దు సమస్యలను, అవినీతి కేసుల నుండి రక్షణ కోసం దర్యాప్తు సంస్థలను అడ్డుకున్న పాత రాజకీయ శైలికి స్వస్తి పలికి, రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్, నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ వంటి మహానుభావుల ఆశయాలకు అనుగుణంగా పశ్చిమ బెంగాల్‌ను భారత సమాఖ్యలో ఒక సంపన్న రాష్ట్రంగా తీర్చిదిద్దే దిశగా అడుగులు పడుతున్నాయని ప్రజలు భావిస్తున్నారు.

-సీతారాం కంఠంనేని

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి https://www.teluguone.com పోర్టల్ ను  ఫాలో అవ్వండి. లైక్ చేయండి. షేర్ చేయండి. మీ విలువైన అభిప్రయాలను తెలియజేయండి.