పాకిస్తాన్  ప్రస్తుతం ఆ దేశ చరిత్రలోనే  మున్నెన్నడూ లేనంత  క్లిష్టమైన అంతర్గత భద్రతా సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంటోంది. సరిహద్దుల వెలుపల నుంచి వచ్చే ముప్పుల కంటే..  సొంత భూభాగంలోనే వేగంగా విస్తరిస్తున్న అంతర్గత హింసను అదుపు చేయడంలో పాకిస్థాన్ అధికార యంత్రాంగం  విఫలమవుతోంది. ఒకప్పుడు పొరుగు దేశాలపై వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాల కోసం,  రాజకీయ లబ్ధి కోసం ఏ మిలిటెంట్ నెట్‌వర్క్‌లను అయితే ప్రోత్సహించిందో.. ఇప్పుడు అవే శక్తులు ఆ దేశానికే పెను శాపంగా మారాయి.  దేశవ్యాప్తంగా వివిధ ప్రాంతాలలో చోటుచేసుకుంటున్న ఉగ్రదాడులు, పెరుగుతున్న అంతర్గత విభేదాల మధ్య శాంతిభద్రతలను పునరుద్ధరించడం అక్కడి రక్షణ దళాలకు కత్తిమీద సాములా మారింది.

బలూచిస్తాన్ ప్రావిన్స్‌లో ప్రస్తుతం నెలకొన్న పరిస్థితులు ఆందోళనకరంగా ఉన్నాయి. అక్కడ క్రియాశీలంగా ఉన్న బలూచ్ లిబరేషన్ ఆర్మీ (బీఎల్ఎ) వంటి  సంస్థలు పాకిస్తాన్ సైనిక స్థావరాలు,  పారామిలిటరీ దళాలను లక్ష్యంగా చేసుకుని దాడులను ముమ్మరం చేశాయి. ముఖ్యంగా జివానీ ప్రాంతంలోని పాకిస్తాన్ కోస్ట్ గార్డ్ కార్యాలయంపై జరిగిన ఆత్మాహుతి దాడి తీవ్ర కలకలం రేపింది. ఈ భీకర దాడిలో భారీ ఎత్తున ఆస్తి నష్టంతో పాటు ప్రాణనష్టం సంభవించింది. తిరుగుబాటుదారులు కేవలం మారుమూల లేదా కొండ ప్రాంతాలకే పరిమితం కాలేదని, కట్టుదిట్టమైన భద్రత ఉండే రక్షణ రంగ ప్రధాన స్థావరాలపై సైతం వ్యూహాత్మకంగా దాడులు చేయగల సామర్థ్యాన్ని పెంచుకున్నారని ఈ ఘటన నిరూపించింది.

మరోవైపు ఖైబర్ పఖ్తూన్‌ఖ్వా ప్రావిన్స్ సైతం నిరంతర ఉగ్రవాద ఒత్తిడితో కొట్టుమిట్టాడుతోంది. చిత్రాల్ సరిహద్దు ప్రాంతంలో తెహ్రిక్-ఇ-తాలిబాన్ పాకిస్తాన్ (టీటీపీ) రక్షణ దళాల పోస్టును స్వాధీనం చేసుకుని సృష్టించిన బీభత్సం తీవ్ర సంచలనం సృష్టించింది. ఈ ఘర్షణలో పలువురు సైనికులు ప్రాణాలు కోల్పోగా, ఒక సైనికుడిని ఉగ్రవాదులు బందీగా పట్టుకున్నారు. ఇటువంటి వరుస ఘటనలు సరిహద్దు జిల్లాలపై ప్రభుత్వానికి ఉన్న పట్టును  బలహీనపరుస్తున్నాయి. భద్రతా విభాగాలలో క్రమశిక్షణ పతనం కావడం, వ్యూహాత్మక లోపాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తుండటంతో దేశంలో అశాంతి రోజురోజుకూ విస్తరిస్తోంది.

ఈ భద్రతా వైఫల్యాలను,  అంతర్గత అశాంతిని అంగీకరించడానికి పాకిస్తాన్ ఉన్నతాధికారులు నిరాకరిస్తున్నారు. క్షేత్రస్థాయిలో హింస తీవ్రరూపం దాలుస్తున్నప్పటికీ, ప్రభుత్వం,  అధికారిక మీడియా సంస్థలు ఆ వాస్తవాలను దాచిపెట్టే ప్రయత్నం చేస్తున్నాయి. శాంతిభద్రతల పరిరక్షణకు స్పష్టమైన, శాశ్వత ప్రణాళికలు రూపొందించడానికి బదులుగా..  తాము విజయం సాధించామంటూ  పత్రికా ప్రకటనలకే పరిమితమవుతున్నారు. ఈ రకమైన ప్రభుత్వ సందేశాలు కేవలం అంతర్జాతీయ సమాజం ముందు తమ చట్టబద్ధతను కాపాడుకోవడానికి ఆడే రాజకీయ నాటకంగా పరిశీలకులు విశ్లేషిస్తున్నారు.  అధికారికంగా వారు చెప్పుకునే అబద్ధపు ఆత్మవిశ్వాసానికి, నిత్యం జరుగుతున్న దాడుల నిజ స్వరూపానికి మధ్య కొండంత వ్యత్యాసం కనిపిస్తోంది.

ఈ అంతర్గత సంక్షోభం కాస్తా..  ఇప్పుడు అంతర్జాతీయ సరిహద్దు వివాదాలకు కారణమవుతోంది. పొరుగున ఉన్న ఆఫ్ఘనిస్తాన్ భూభాగంలోకి చొచ్చుకెళ్లి పాకిస్తాన్ సైన్యం జరిపిన వైమానిక దాడులు ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతలను మరింత పెంచాయి. ఈ సైనిక చర్యలు ఉగ్రవాద స్థావరాలను నిర్మూలించడంలో విఫలమవ్వడమే కాకుండా, పక్తియా ప్రాంతంలోని సాధారణ పౌరుల ఇళ్లను ధ్వంసం చేశాయి. ఈ దాడుల వల్ల అమాయక మహిళలు, చిన్న పిల్లలు ప్రాణాలు కోల్పోవడం అంతర్జాతీయంగా విమర్శలకు దారితీసింది. కాబూల్‌లోని తాలిబాన్ ప్రభుత్వంతో ఉన్న సంబంధాలను ఈ చర్యలు పూర్తిగా దెబ్బతీశాయి. తీవ్రవాదాన్ని అణచడానికి బదులుగా ఇటువంటి ప్రతీకార చర్యలకు పాల్పడటం వల్ల సమస్య మరింత జటిలంగా మారుతోంది.

గతంలో అనుసరించిన తప్పుడు వ్యూహాత్మక విధానాలే ప్రస్తుత దుస్థితికి కారణమని పరిశీలకులు విశ్లేషిస్తున్నారు. ఒకప్పుడు తమకు అనుకూలమైన ఆస్తులుగా భావించిన, చూసీచూడనట్లు వదిలేసిన ఉగ్రవాద సంస్థలే ఇప్పుడు సొంత దేశ రక్షణ వ్యవస్థపై పంజా విసురుతున్నాయి. ఆఫ్ఘన్ తాలిబాన్, ఇతర అనుబంధ మిలిటెంట్ నెట్‌వర్క్‌లతో మారుతున్న సంబంధాల వల్ల ఈ తిరుగుబాటు మరింత తీవ్రమైంది. తాము పెంచి పోషించిన ఉగ్రవాద పర్యావరణ వ్యవస్థ యొక్క భయంకరమైన పరిణామాలను పాకిస్తాన్ ఇప్పుడు స్వయంగా అనుభవించాల్సి వస్తోంది.

ప్రస్తుతం పాకిస్తాన్  ప్రభుత్వం దేశంలోని అన్ని ప్రాంతాలపై   నియంత్రణను కోల్పోయినట్లు కనిపిస్తోంది. బలూచిస్తాన్‌లోని అత్యధిక భాగాలు,  ఖైబర్ పఖ్తూన్‌ఖ్వాలోని కీలక జిల్లాలు ప్రస్తుతం ప్రభుత్వ  పాలనలో లేవు, అవి వాస్తవంగా తిరుగుబాటుదారుల, సమాంతర శక్తుల ప్రభావంలోకి వెళ్ళిపోయాయి. ప్రధాన నగరాలు,  పరిపాలనా కేంద్రాల వెలుపల ప్రభుత్వ అధికారం కేవలం నామమాత్రంగానే మిగిలింది. పౌర  పాలన వ్యవస్థ పూర్తిగా కుప్పకూలడంతో స్థానిక ప్రజలు తీవ్ర అభద్రతా భావానికి లోనవుతున్నారు.

వివిధ అంతర్జాతీయ పరిశోధనా సంస్థలు,  దేశీయ రక్షణ సూచికలు విడుదల చేసిన గణాంకాలు సైతం పాకిస్తాన్ అత్యంత ప్రమాదకరమైన ఉగ్రవాద ప్రభావిత దేశంగా మారిందని ధృవీకరిస్తున్నాయి. గతంతో పోలిస్తే ప్రస్తుతం దాడులలో మరణిస్తున్న వారిలో సాధారణ పౌరుల కంటే భద్రతా సిబ్బంది, సైనికుల సంఖ్యే అధికంగా ఉండటం అక్కడి రక్షణ లోపాలను ఎత్తిచూపుతోంది. ఇది కేవలం ఏదో ఒక మూల జరుగుతున్న చిన్నపాటి అశాంతి కాదు, ఏకంగా దేశ సార్వభౌమాధికారానికి వ్యతిరేకంగా సాగుతున్న ప్రత్యక్ష యుద్ధంగా రూపాంతరం చెందిందని ఈ భయానక గణాంకాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

ఈ సంక్షోభంలో అత్యంత ఆందోళనకరమైన మార్పు ఏమిటంటే, భావజాల పరంగా పరస్పరం భిన్నమైన బలూచ్ లిబరేషన్ ఆర్మీ (బీఎల్ఏ),   తెహ్రిక్-ఇ-తాలిబాన్ పాకిస్తాన్ (టీటీపీ) వంటి ఉగ్రవాద సమూహాలు ఒకరికొకరు సహకరించుకోవడం. ప్రభుత్వ భద్రతా వ్యవస్థను ఉమ్మడిగా దెబ్బతీయడానికి ఈ శక్తులు వ్యూహాత్మక కూటమిని ఏర్పాటు చేసుకున్నాయి. దీనివల్ల వేర్వేరు ప్రాంతాలలో గూఢచర్యం సమాచారాన్ని పంచుకోవడం, లాజిస్టిక్స్ సమకూర్చుకోవడం, దాడులను ఏకకాలంలో సమన్వయం చేసుకోవడం వారికి సులువవుతోంది. ఈ అపవిత్ర కూటమి కారణంగానే పాకిస్తాన్‌లో ఉగ్రవాద ముప్పు గతంలో కంటే ఊహించని స్థాయికి పెరిగిపోయింది.

దేశ రాజధాని ఇస్లామాబాద్,  కొన్ని పరిమిత పరిపాలనా కారిడార్లకే పాక్ ప్రభుత్వ అధికారం పరిమితమైంది. అంతర్గతంగా దేశ సరిహద్దులను కూడా కాపాడుకోలేని బలహీన స్థితిలో ఉంటూ, పొరుగు దేశాలైన  ఇండియా, ఇరానియన్ సరిహద్దుల పట్ల కఠినంగా ఉన్నట్లు నటించడం వారి డొల్లతనాన్ని బయటపెడుతోంది. ఈ అంతర్గత బలహీనత,  బాహ్య ప్రగల్భాల మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసం కారణంగా అంతర్జాతీయ సమాజంలో ఆ దేశ విశ్వసనీయత పూర్తిగా పడిపోయింది. ప్రస్తుత రాజకీయ,  సైనిక నాయకత్వం దేశాన్ని సరైన మార్గంలో నడిపించగలదా లేదా అనే అనుమానాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.

పాకిస్తాన్ జాతీయ గుర్తింపు,  చారిత్రక పరిణామాలను పరిశీలిస్తే, ఆ దేశం ఎల్లప్పుడూ బాహ్య శక్తులపై లేదా సైనిక పురాణాలపై ఆధారపడటానికే ప్రాధాన్యత ఇచ్చింది. ఒక స్థిరమైన, ప్రజాస్వామ్య బద్ధమైన,  సామాజిక ఐక్యతతో కూడిన జాతీయ చైతన్యాన్ని నిర్మించడంలో అక్కడి పాలకులు ఘోరంగా విఫలమయ్యారు. స్వంత సమాజంలోని భిన్న సంస్కృతులను, ప్రాంతీయ ఆకాంక్షలను గౌరవించని ఏ రాజ్యమైనా ఇటువంటి తీవ్రమైన అంతర్గత అస్థిరత వలయాల్లో చిక్కుకుపోక తప్పదని చరిత్ర నిరూపిస్తోంది.

ఈ పరిణామాలన్నింటినీ నిశితంగా గమనిస్తే..  పాకిస్తాన్ ప్రస్తుతం  అంతర్గత విచ్ఛిన్నం వైపు వేగంగా దూసుకుపోతోందని స్పష్టమవుతోంది. తూర్పు, పశ్చిమ సరిహద్దులతో పాటు అంతర్గతంగా ఉన్న జాతిపరమైన విభేదాలు ఆ దేశ సమాఖ్య వ్యవస్థను ముక్కలు చేసే ఒత్తిడి కేంద్రాలుగా మారాయి. ఇది కేవలం తాత్కాలిక భద్రతా లోపం కాదు, మొత్తం వ్యవస్థే కుప్పకూలిపోయే ప్రమాదకరమైన వ్యవస్థాగత సంక్షోభం. రాబోయే రోజుల్లో కఠినమైన నిర్ణయాలు తీసుకోకపోతే, ఆ దేశం ఊబిలాంటి అంతర్యుద్ధంలోకి జారుకునే అవకాశాలు మెండుగా ఉన్నాయని రక్షణ రంగ నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

 -సీతారాం కంఠంనేని

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి https://www.teluguone.com పోర్టల్ ను  ఫాలో అవ్వండి. లైక్ చేయండి. షేర్ చేయండి. మీ విలువైన అభిప్రయాలను తెలియజేయండి.    

Pakistan Security Crisis, Balochistan Violence, TTP Attacks Pakistan, Afghan Pakistan Relations, Pakistan Internal Crisis Telugu