అంతర్జాతీయ రక్షణ రంగంలో ఐదవ తరం స్టెల్త్ యుద్ధ విమానాల అభివృద్ధి అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకంగా మారుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో రష్యాకు చెందిన ప్రముఖ రక్షణ సంస్థ సుఖోయ్, తన అత్యంత అధునాతన సు-57 యుద్ధ విమానంలో సరికొత్త ద్విసీటు అంటే రెండు సీట్లు కలిగిన వేరియంట్‌ను అంతర్జాతీయ వేదికపైకి తీసుకువచ్చింది. చాలా కాలంగా కేవలం ప్రచారానికే పరిమితమైన ఈ ట్విన్-సీటర్ విమానం..  ప్రస్తుతం రష్యాలో కీలకమైన రన్‌వే పరీక్షలను (టాక్సీ ట్రయల్స్) ముగించుకుని విజయవంతంగా తొలి విమాన పరీక్షల దశకు చేరుకుంది. రష్యా రక్షణ వర్గాలు విడుదల చేసిన తాజా సమాచారం ప్రకారం..  ఈ విమానం కేవలం సాధారణ పైలట్ శిక్షణ కోసమే కాకుండా, యుద్ధ రంగంలో డ్రోన్ దళాలను,  ఇతర వైమానిక ఆస్తులను నడిపించే ఒక ట్రావెలింగ్ కమాండ్ కేంద్రంగా పనిచేయనుంది.  ఈ కొత్త యుద్ధ విమానం  రూపకల్పన గతంలో ఉన్న సాంప్రదాయ సింగిల్ సీట్ స్టెల్త్ భావనను పూర్తిగా మార్చివేస్తోంది. విమానం ముందు భాగాన్ని ప్రత్యేకంగా విస్తరించి, ఒకరి వెనుక మరొకరు కూర్చునేలా (టాండమ్ కాక్‌పిట్) దీనిని తీర్చిదిద్దారు. 

ఇందులో వెనుక సీటులో కూర్చునే ఆపరేటర్ శత్రువుల కదలికలను గమనించడానికి,  వ్యూహాత్మక నిర్ణయాలు తీసుకోవడానికి వీలుగా కాక్‌పిట్ ఎత్తును సర్దుబాటు చేశారు. ఆధునిక వైమానిక యుద్ధాలలో మానవ రహిత డ్రోన్ల  పాత్ర పెరుగుతున్న తరుణంలో, ముందు సీటులో ఉండే పైలట్ విమానాన్ని నడపడం,  ఆకాశంలో ఎదురయ్యే తక్షణ సవాళ్లపై దృష్టి పెడతారు. అదే సమయంలో వెనుక సీటులోని మిషన్ కమాండర్ నెట్‌వర్క్ ఆధారిత యుద్ధ నిర్వహణను, ఎలక్ట్రానిక్ వార్‌ఫేర్ వ్యవస్థలను,  అనుబంధ డ్రోన్ గ్రూపులను పూర్తిగా నియంత్రిస్తారు.  

సాంకేతికంగా ఈ సు-57 వేరియంట్ శత్రు దేశాలైన అమెరికాకు చెందిన ఎఫ్-35, చైనాకు చెందిన జె-20 విమానాలకు గట్టి పోటీగా నిలుస్తుందని రష్యా భావిస్తోంది. రాడార్లకు దొరకకుండా ఉండే ప్రత్యేకమైన ఎయిర్‌ఫ్రేమ్ ఆకృతి, లోపలి భాగంలోనే అమర్చబడే ఆయుధశాల,  రాడార్ కిరణాలను పీల్చుకునే రసాయన పూతలు ఈ విమానానికి సంపూర్ణ స్టెల్త్ సామర్థ్యాన్ని కల్పిస్తున్నాయి. దీనికి తోడు 360 డిగ్రీల పరిధిలో శత్రువులను కనిపెట్టగల ఏఈఎస్ఏ  రాడార్ వ్యవస్థ, రాడార్ సాయం లేకుండానే శత్రు విమానాలను గుర్తించగల ఎలక్ట్రో-ఆప్టికల్ టార్గెటింగ్ వ్యవస్థలు ఇందులో ఉన్నాయి. అత్యంత వేగంగా ప్రయాణించగల సామర్థ్యం ఉన్న సరికొత్త ఏఎల్-51 ఇంజిన్లతో పాటు సుదూర లక్ష్యాలను ఛేదించగల ఆర్‌-37ఎమ్ మరియు కేహెచ్‌-69 స్టెల్త్ క్రూయిజ్ క్షిపణులను ఇది మోసుకెళ్లగలదు.  ఈ సరికొత్త ద్విసీటు వేరియంట్ ఆవిర్భావం భారత రక్షణ వ్యూహాలకు ఎంతో ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. 

గతంలో భారత్, రష్యాలు సంయుక్తంగా ఐదవ తరం యుద్ధ విమానాన్ని (ఎఫ్జీఎఫ్ఏ) అభివృద్ధి చేయాలని భావించినప్పటికీ, సాంకేతిక బదిలీ, ఖర్చులు, మరీ ముఖ్యంగా ద్విసీటు విమానంపై రష్యా మొగ్గు చూపకపోవడం వల్ల భారత్ 2018లో ఆ ప్రాజెక్ట్ నుండి తప్పుకుంది. అయితే ప్రస్తుత ఆధునిక యుద్ధ అవసరాలకు అనుగుణంగా రష్యా తానే స్వయంగా రెండు సీట్ల విమానాన్ని సిద్ధం చేసి, దీనిని  సు-57డీ  పేరుతో భారతదేశానికి ప్రతిపాదించేందుకు ఆసక్తి చూపుతోంది. పూర్తి స్థాయి సాంకేతిక బదిలీ, స్థానిక ఉత్పత్తి,  ఇప్పటికే భారత వాయుసేనలో ఉన్న సుఖోయ్ సు-30ఎమ్‌కేఐ మౌలిక వసతులను వాడుకునేలా రష్యా ఆకర్షణీయమైన ప్యాకేజీని సిద్ధం చేస్తున్నట్లు తెలుస్తోంది.  ఆసియా ఖండంలో మారుతున్న రక్షణ సమీకరణాల దృష్ట్యా భారత వాయుసేన ప్రస్తుతం కొన్ని సవాళ్లను ఎదుర్కొంటోంది. చైనా ఇప్పటికే తన ఐదవ తరం జె-20 స్టెల్త్ విమానాలను సరిహద్దుల్లో, ముఖ్యంగా టిబెట్ పీఠభూమి ప్రాంతంలో పెద్ద ఎత్తున మోహరించింది. మరో వైపు పాకిస్తాన్ కూడా చైనా సాయంతో జె-35 స్టెల్త్ యుద్ధ విమానాలను పొందేందుకు ముమ్మర ప్రయత్నాలు చేస్తోంది. 

దీనికి విరుద్ధంగా భారత వాయుసేనలో ఉండాల్సిన అధికారిక స్క్వాడ్రన్ల బలం 42 కాగా, ప్రస్తుతం పాత మిగ్ విమానాల పదవీ విరమణ వల్ల అది   30 కి చేరింది. భారత్ స్వదేశీ సాంకేతికతతో నిర్మిస్తున్న ఐదవ తరం అమ్కా (ఏమ్సీఏ) ప్రాజెక్టు విజయవంతంగా ముందుకు సాగుతున్నప్పటికీ, అది పూర్తి స్థాయిలో వాయుసేనకి అందుబాటులోకి 2034-35 తరువాతే వచ్చే అవకాశం ఉందని రక్షణ నిపుణుల అంచనా.

ఈ పరిస్థితుల్లో రష్యా అందిస్తున్న సు-57డీ వేరియంట్, భారత దేశానికి ఒక తాత్కాలిక ప్రత్యామ్నాయంగా ఉపయోగపడే అవకాశం ఉంది. అయితే దీనిని సొంతం చేసుకోవడం వల్ల భారతదేశం తన ప్రతిష్టాత్మక స్వదేశీ అమ్కా  ప్రాజెక్టును పక్కన పెడుతుందని అర్థం కాదు. భారత రక్షణ శాఖ ఇప్పటికే ఫ్రాన్స్ రఫేల్ విమానాల కొనుగోలు, ప్రస్తుతం ఉన్న సు-30ఎమ్‌కేఐ విమానాలను సరికొత్త రాడార్లు, ఆయుధాలతో భారీగా ఆధునీకరించే అంటే డీప్ అప్‌గ్రేడ్ పనులలో నిమగ్నమై ఉంది. కాబట్టి రష్యా సు-57డీ విమానాన్ని ఒక పూరక శక్తిగా మాత్రమే చూసే అవకాశం ఉంది. దీని ద్వారా చైనాతో ఉన్న సాంకేతిక వ్యత్యాసాన్ని తగ్గించుకోవడంతో పాటు, భవిష్యత్ డ్రోన్ ఆధారిత యుద్ధ తంత్రంలో భారత పైలట్లు ముందస్తు అనుభవాన్ని సాధించడానికి వీలవుతుంది.  ఏది ఏమైనప్పటికీ..  రష్యా చేస్తున్న ఈ సరికొత్త ఆఫర్ పై న్యూఢిల్లీ రక్షణ విభాగం అత్యంత అప్రమత్తంగా మరియు వ్యూహాత్మకంగా వ్యవహరించాల్సి ఉంటుంది. 

గతంలో ఎఫ్‌జీఎఫ్‌ఏ ప్రాజెక్టులో ఎదురైన చేదు అనుభవాలు, రష్యా విమానాల నిర్వహణ వ్యయం, వాటి లైఫ్ సైకిల్ ఖర్చులు, ప్రస్తుత ప్రపంచ రాజకీయ పరిణామాల వల్ల రష్యాపై ఉన్న అంతర్జాతీయ ఆంక్షలు సప్లై చైన్‌పై చూపే ప్రభావం వంటి వాటిని భారత్ నిశితంగా పరిశీలించాల్సి ఉంది. ఆత్మనిర్భర్ భారత్ లో భాగంగా స్వదేశీ రక్షణ రంగానికి పెద్దపీట వేయాలన్నది ప్రభుత్వ ప్రధాన సంకల్పం కావడం వల్ల, విదేశీ కొనుగోళ్లపై నిధుల కేటాయింపు కూడా ఒక సవాలుగా మారవచ్చు.  చివరిగా..  రష్యా అభివృద్ధి చేసిన సు-57 ద్విసీటు వేరియంట్ భవిష్యత్తులో భారత రక్షణ రంగానికి మరియు వైమానిక సామర్థ్యానికి ఒక బలమైన వారథిగా ఉపయోగపడగలదు. కానీ ఈ ప్రతిపాదనను అంగీకరించి  ఎంతవరకు ముందుకు సాగాలనేది కేవలం భారతదేశ వ్యూహాత్మక అవసరాలు, దేశ రక్షణ బడ్జెట్ పరిమితులు,  స్వయం సమృద్ధి లక్ష్యాలపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది. చైనా, పాకిస్తాన్ వైమానిక ఆధిక్యతను అడ్డుకోవడానికి,  అమ్కా విమానాలు వచ్చే వరకు దేశ రక్షణ సరిహద్దులకు భద్రత కల్పించడానికి భారత్ ఎలాంటి నిర్ణయం తీసుకుంటుందో వేచి చూడాలి.

-సీతారాం కంఠంనేని

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి https://www.teluguone.com పోర్టల్ ను  ఫాలో అవ్వండి. లైక్ చేయండి. షేర్ చేయండి. మీ విలువైన అభిప్రయాలను తెలియజేయండి.