నాన్-బీజేపీ పాలనలో ఎంత మంది విద్యా మంత్రులు రాజీనామా చేశారు? అనే ప్రశ్నతో వైరల్ అవుతున్న ఈ ఇన్ఫోగ్రాఫిక్ ఒక రాజకీయ ఆరోపణ కంటే ఎక్కువ, ఒక చారిత్రక ప్రశ్నను లేవనెత్తుతోంది. 2006 నుండి 2024 వరకు దేశవ్యాప్తంగా జరిగిన 19 ప్రధాన పరీక్షా లీకేజీలు, నియామక కుంభకోణాల జాబితాను ఇది ప్రస్తావిస్తూ..  ఆయా సమయాల్లో అధికారంలో ఉన్న ప్రభుత్వాలు కాంగ్రెస్ (యూపీఏ), బహుజన సమాజ్ పార్టీ, అన్నాడీఎంకే, సమాజ్ వాదీ పార్టీ, జేఎంఎం-కాంగ్రెస్, మహాఘట్ బంధన్ వంటి బీజేపీయేతర కూటములేనని పేర్కొంటూ.. ఆయా  సందర్భాలలో ఏ ఒక్క కేసులోనూ విద్యా శాఖ మంత్రి నైతిక బాధ్యత వహించి రాజీనామా చేయలేదని పేర్కొంటోంది. ఈ వాదనలోని వాస్తవికతను యథాతథంగా పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది.

  ఈ జాబితాలోని చాలా కేసుల పేర్లు, సంవత్సరాలు ప్రజా జ్ఞాపకంలో ఉన్న వివాదాలతో ముడిపడి ఉన్నవే. కేంద్రంలో యూపీఏ  హయాంలో 2011లో జరిగిన ఏఐఈఈఈ  లీకేజీలో 12 లక్షల మంది విద్యార్థులు ప్రభావితమయ్యారు. ప్రశ్నాపత్రం 6 లక్షలకు అమ్ముడైందనే ఆరోపణతో సీబీఎస్ఈ (సీబీఎస్ఈ) పరీక్షను రెండు గంటలు వాయిదా వేయాల్సి వచ్చింది. అయినా అప్పటి కేంద్ర మానవ వనరుల అభివృద్ధి శాఖ మంత్రి కపిల్ సిబల్ రాజీనామా చేయలేదు.

  1999-2000 నాటి 3,206 జేబీటీ టీచర్ల అక్రమ నియామకాల కుంభకోణం, దీనిపై 2013లో మాజీ ముఖ్యమంత్రి ఓం ప్రకాశ్ చౌతాలాకు శిక్ష పడింది. అలాగే 2011 యూపీపీసీఎస్ విషయం పేపర్ లీక్ కాదు, రిజర్వేషన్ విధానంపై వివాదం. అయినప్పటికీ  మంత్రి రాజీనామా జరిగిందా? అనే దానికి సమాధానం మాత్రం అన్ని కేసుల్లోనూ 'లేదు' అనే వస్తుంది.  

భారతదేశంలో పరీక్షా వ్యవస్థపై నమ్మకం స్వాతంత్ర్యం తర్వాత ఏర్పడిన మెరిటోక్రసీ  భావనకు పునాది. అయితే 90వ దశకం తర్వాత ప్రైవేటీకరణ, కోచింగ్ మాఫియా, మొబైల్ ఫోన్ల విస్తరణతో పేపర్ లీక్ ఒక వ్యవస్థీకృత నేరంగా మారింది. 2006లో ఏఐఐఎంఎస్  నిర్వహించిన పీజీ ప్రవేశ పరీక్షలో చెన్నై కేంద్రం నుండి 424 మంది ఎంపిక కావడం, సమాధానాలు ఎస్ఎంఎస్ ద్వారా పంపబడ్డాయని సీబీఐ గుర్తించడం ఈ నేరానికి తొలి హైటెక్ రూపం. ఆ తర్వాత 2011-2014 మధ్య కాలం యూపీఏ రెండో దశలో ఏఐఈఈఈ, సీబీఎస్ఈ క్లాస్ 12 ఫిజిక్స్ వంటి జాతీయ పరీక్షలు, రైల్వే గ్రూప్-డి వంటి  నియామక పరీక్షలు వరుసగా దెబ్బతిన్నాయి. రాష్ట్ర స్థాయిలో తమిళనాడులో టీఎన్పీఎస్సీ, అన్నా యూనివర్సిటీ, కర్ణాటకలో పీయూసీ, జమ్మూ కాశ్మీర్ మెడికల్ అడ్మిషన్ వంటి కేసులు నమోదయ్యాయి.

ఇన్ఫోగ్రాఫిక్ లో పేర్కొన్న 19 కేసులను మూడు దశలుగా విభజించి చూడవచ్చు. మొదటి దశ 2006-2014, కేంద్రంలో కాంగ్రెస్ నేతృత్వంలోని యూపీఏ ప్రభుత్వ హయాం. ఈ కాలంలో ఏఐఐఎంఎస్, ఏఐఈఈఈ, రైల్వే, సీబీఎస్ఈ వంటి కేంద్ర సంస్థల పరీక్షలే లీక్ అయ్యాయి. రెండవ దశ 2012-2015, రాష్ట్రాల్లో ఏఐఏడీఎంకే, నేషనల్ కాన్ఫరెన్స్, కాంగ్రెస్ కూటమి, సమాజ్ వాదీ పార్టీ వంటి ప్రాంతీయ పార్టీల హయాంలో జరిగిన విశ్వవిద్యాలయ, పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ లీకేజీలు. మూడవ దశ 2021-2024, రాజస్థాన్ లో ఆర్ఈఈటీ  2021, బీహార్, జార్ఖండ్, జేఎస్ఎస్సీ సీజీఎల్ వంటి ఇటీవలి కేసులు.

పరిశీలనలో తేలిన అంశం ఏమిటంటే, ఈ జాబితాలోని ఏ ఒక్క కేసులోనూ విద్యా శాఖ మంత్రి రాజీనామా చేసిన దాఖలాలు   లేవు. 2016లో కర్ణాటక పీయూసీ కెమిస్ట్రీ పేపర్ రెండు సార్లు లీక్ అయి 1.74 లక్షల మంది విద్యార్థులు రోడ్డెక్కి మంత్రి రాజీనామా డిమాండ్ చేసినా, అప్పటి విద్యా మంత్రి కిమ్మనే రత్నాకర్ కొనసాగారు, తర్వాత మంత్రివర్గ పునర్వ్యవస్థీకరణలో తొలగించబడ్డారనుకోండి అది వేరే సంగతి. 

2021 రాజస్థాన్ ఆర్ఈఈటీ కేసులో గెహ్లాట్ ప్రభుత్వం ఆర్బీఎస్ఈ  చైర్మన్ డీపీ జరోలిని తొలగించి, పరీక్షను రద్దు చేసింది కానీ విద్యా మంత్రి బీడీ కల్లా రాజీనామా చేయలేదు. 2024 జార్ఖండ్ సీజీఎల్ కేసులో కూడా ప్రభుత్వం ఎస్ఐటీ వేసి పరీక్షను రద్దు చేసింది, కానీ మంత్రి స్థాయిలో బాధ్యత తీసుకోలేదు.

 ఈ జాబితా ఒక అసౌకర్యమైన పరిపాలనా సంస్కృతిని బయటపెడుతోంది. పేపర్ లీక్ జరిగినప్పుడు బలిపశువులుగా మారేది బోర్డు చైర్మన్లు, సెక్రటరీలు, ట్రెజరీ అధికారులు, చిన్నపాటి ఏజెంట్లు మాత్రమే. రాజకీయ నాయకత్వం మాత్రం విచారణకు ఆదేశించామని, పరీక్ష రద్దు చేశామని చెప్పి తప్పించుకునే విధానం దశాబ్దాలుగా కొనసాగుతోంది.

న్యాయపరంగా ఈ కేసులన్నింటిలోనూ చర్యలు తీసుకోబడ్డాయి. దాదాపు అన్ని కేసుల్లో ఐపీసీలోని   మోసం, ఫోర్జరీ సెక్షన్లు, అవినీతి నిరోధక చట్టం   కింద కేసులు నమోదయ్యాయి. 2006 ఏఐఐఎంఎస్ కేసులో సీబీఐ 35 చోట్ల దాడులు చేసి 28 మంది వైద్యులపై కేసు పెట్టింది. 2011 ఏఐఈఈఈ కేసులో యూపీ ఎస్టీఎఫ్ పేపర్ ను స్వాధీనం చేసుకుని ఎఫ్ఐఆర్ నమోదు చేసింది. కర్ణాటక పీయూసీ కేసులో సీఐడీ విచారణ జరిపి కింగ్ పిన్ శివకుమారయ్య అలియాస్ గురూజీని కర్ణాటక వ్యవస్థీకృత నేరాల చట్టం కింద అరెస్ట్ చేసింది. రాజస్థాన్ ఆర్ఈఈటీలో ఎస్ఓజీ 40 మందికి పైగా అరెస్ట్ చేసింది.

అయితే న్యాయస్థానాలు ఎక్కడా మంత్రిని నేరుగా బాధ్యుడిని చేయలేదు. హర్యానా కేసులో కోర్టు మాజీ ముఖ్యమంత్రిని శిక్షించినా, అది నియామకాల్లో అక్రమాలకు తప్ప పేపర్ లీక్ కు కాదు. చాలా కేసుల్లో కోర్టులు పరీక్షలను రద్దు చేయడం, తిరిగి నిర్వహించమని ఆదేశించడం, సీబీఐ విచారణకు నిరాకరించి రాష్ట్ర దర్యాప్తు సంస్థలపై నమ్మకం ఉంచడం వంటివి చేశాయి. ఇది ఒక వ్యవస్థాగత లోపాన్ని సూచిస్తుంది - నేరం వ్యక్తిగత అవినీతిగా పరిగణించబడుతుంది తప్ప, విధానపరమైన వైఫల్యంగా, మంత్రి బాధ్యతగా పరిగణించబడదు.

రాజకీయ, సామాజిక, మీడియా కోణాలు

రాజకీయంగా ఈ ఇన్ఫోగ్రాఫిక్ ప్రస్తుత చర్చకు ఒక అద్దం పడుతోంది. నీట్, నెట్  పరీక్షల లీకేజీల నేపథ్యంలో కేంద్ర విద్యా మంత్రి రాజీనామా డిమాండ్ వచ్చినప్పుడు, అధికార పక్షం గతంలో ఏ ప్రభుత్వంలోనూ మంత్రులు రాజీనామా చేయలేదని వాదించడానికి ఈ చరిత్రను ఉపయోగిస్తోంది. ప్రతిపక్షం మాత్రం ప్రతి లీక్ ను ప్రభుత్వ వైఫల్యంగా చిత్రీకరిస్తోంది. ఈ ద్వంద్వ ప్రమాణాల ఆటలో విద్యార్థుల ప్రయోజనం వెనుకబడిపోతోంది.

సామాజిక కోణంలో, ఈ లీకేజీల వల్ల అత్యధికంగా నష్టపోయేది గ్రామీణ, పేద విద్యార్థులు. 2021 ఆర్ఈఈటీలో 16.5 లక్షల మంది, 2024 జేఎస్ఎస్సీలో 6.5 లక్షల మంది అభ్యర్థులు ప్రభావితమయ్యారు. మీడియా విషయానికి వస్తే.. 2006-2014 మధ్య కాలంలో జాతీయ మీడియా ఈ లీకేజీలను వ్యవస్థాగత అవినీతిగా కాకుండా, అప్పుడప్పుడు జరిగే నేరంగా చూసింది. 2021 తర్వాత సోషల్ మీడియా, థ్రెడ్స్, ఇన్స్టాగ్రామ్ వంటి వేదికల్లో విద్యార్థులు నేరుగా ఆందోళనలు నిర్వహించడం, పేపర్ లీక్ వీడియోలను వైరల్ చేయడం వల్ల ప్రభుత్వాలపై ఒత్తిడి పెరిగింది.

ఈ వరుస వైఫల్యాల ప్రభావం విద్యా వ్యవస్థపై నమ్మకాన్ని దెబ్బతీస్తోంది. ప్రతి లీక్ తర్వాత ప్రభుత్వం ట్రెజరీల్లో సీసీటీవీలు, జీపీఎస్ వాహనాలు, మోషన్ సెన్సార్లు వంటి సాంకేతిక పరిష్కారాలను ప్రకటిస్తుంది, కానీ మూల కారణమైన రాజకీయ జోక్యం, కోచింగ్ మాఫియా, ఉద్యోగాల కొరత వంటి అంశాలను పట్టించుకోదు.

ఇన్ఫోగ్రాఫిక్ చివరన ఉన్న నినాదం.. ఫస్ట్ ఎడ్యుకేట్ యువర్ సెల్ఫ్, అండ్ దెన్ యు కెన్ ఆజిటేట్ & ఆర్గనైజ్     అన్నది..  విద్యార్థి ఉద్యమాలను ఎద్దేవా చేస్తున్నట్లు అనిపించినా, అదే సమయంలో ఒక ప్రశ్నను లేవనెత్తుతోంది.  నైతిక బాధ్యత అంటే ఏమిటి? బ్రిటిష్ సంప్రదాయంలో రైలు ప్రమాదానికి రైల్వే మంత్రి రాజీనామా చేసిన ఉదాహరణలు ఉన్న దేశంలో, పరీక్షా లీక్ కు విద్యా మంత్రి రాజీనామా చేయాలా వద్దా అనేది చట్టపరమైన ప్రశ్న కంటే, రాజకీయ నైతికతకు సంబంధించిన ప్రశ్న.

ఇన్ఫోగ్రాఫిక్ లోని   ప్రధాన వాదన..  బీజేపీయేతర ప్రభుత్వాల హయాంలో జరిగిన ఏ పేపర్ లీక్ కేసులోనూ విద్యా మంత్రి రాజీనామా చేయలేదు. ఇది ఏ ఒక్క పార్టీని సమర్థించే అంశం కాదు, భారత రాజకీయ వ్యవస్థలో జవాబుదారీతనం   అనేది ఎలా నీరుగారిపోయిందో చెప్పే ఒక నగ్న సత్యం.

 -సీతారాం కంఠంనేని

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి https://www.teluguone.com పోర్టల్ ను  ఫాలో అవ్వండి. లైక్ చేయండి. షేర్ చేయండి. మీ విలువైన అభిప్రయాలను తెలియజేయండి.     

Resignations of Education Ministers, competitive exam paper leaks,  the culture of paper leaks in India, students' futures and politics,  systemic failures, accountability