ఆంధ్రప్రదేశ్, ఒడిశా, ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రాల సరిహద్దులను కలుపుతూ, తూర్పు ఘాట్ పర్వత శ్రేణుల గుండా సాగే అత్యంత కీలకమైన కొత్తవలస, కిరండూల్ (కేకే లైన్) రైల్వే మార్గం సరికొత్త రూపు సంతరించుకుంటోంది. దాదాపు 445 కిలోమీటర్ల పొడవున్న ఈ రైల్వే లైన్ ఇప్పటివరకు కేవలం ఇనుప ఖనిజ రవాణాకు మాత్రమే పరిమితమైన ఒక  రక్తనాళం లా సేవలందించింది. అయితే ప్రస్తుతం   5వేల 547 కోట్ల రూపాయల భారీ వ్యయంతో చేపట్టిన డబ్లింగ్  ప్రక్రియతో ఈ ప్రాంతం పారిశ్రామిక, లాజిస్టిక్స్,  పర్యాటక రంగాల కలయికతో ఒక సమగ్ర ఆర్థిక కారిడార్‌గా రూపాంతరం చెందుతోంది. ఈ మెగా ప్రాజెక్టు ద్వారా కేవలం సరుకు రవాణా సామర్థ్యం పెరగడమే కాకుండా..  స్థానిక ప్రాంతాల ఆర్థిక ముఖచిత్రం కూడా పూర్తిగా మారిపోనుంది.

ప్రాజెక్టు పూర్వరంగం,  చారిత్రక ప్రాధాన్యత

భారతీయ రైల్వే చరిత్రలోనే అత్యంత క్లిష్టమైన భౌగోళిక పరిస్థితుల మధ్య నిర్మించిన మార్గాల్లో కేకే లైన్ ప్రథమ స్థానంలో నిలుస్తుంది. 1960వ దశకంలో దేశంలోని ఖనిజ సంపదను తీరప్రాంత ఓడరేవులకు అనుసంధానించే లక్ష్యంతో ప్రారంభించిన  దండకారణ్య–బోలంగీర్–కిరిబురు  (DBK) ప్రాజెక్టులో భాగంగా ఈ మార్గాన్ని రూపొందించారు. 1966–67 కాలంలో జపాన్  ఆర్థిక సహకారంతో,  55.32 కోట్ల రూపాయల వ్యయంతో అప్పటి సౌత్ ఈస్టర్న్ రైల్వే పరిధిలో ఈ ట్రాక్ అందుబాటులోకి వచ్చింది. ఛత్తీస్‌గఢ్‌ లోని బైలదిలా, కిరండూల్ గనుల నుండి లభించే నాణ్యమైన ఇనుప ఖనిజాన్ని విశాఖపట్నం పోర్టుకు చేరవేసి, అక్కడ నుండి విదేశాలకు ఎగుమతి చేయడమే దీని ప్రధాన ఉద్దేశం.

పర్వతాలను తొలుస్తూ సాగే ఈ మార్గంలో 58 సొరంగాలు, 84 భారీ వంతెనలు ఉన్నాయి. అత్యంత కఠినమైన వంపులు, ఎత్తయిన ఘాట్ రోడ్డు ప్రాంతాల గుండా రైళ్లను నడపడం ఒక ఇంజినీరింగ్ అద్భుతంగా నిలిచింది. కాలక్రమేణా పెరుగుతున్న డిమాండ్‌ను దృష్టిలో ఉంచుకుని 1980–82 మధ్యకాలంలో ఈ మార్గాన్ని పూర్తిగా విద్యుదీకరించారు. దాదాపు 10 మిలియన్ టన్నుల సరుకు రవాణా సామర్థ్యంతో ప్రారంభమైన ఈ మార్గం, వాల్తేర్ డివిజన్‌కు అత్యధిక ఆదాయాన్ని తెచ్చిపెట్టే ప్రధాన వనరుగా మారింది.

డబ్లింగ్ పనుల పురోగతి,  సాంకేతిక వివరాలు

రైళ్ల రాకపోకలు పెరగడం, ఒకే లైన్ ఉండటం వల్ల ఏర్పడుతున్న ఆలస్యాన్ని నివారించేందుకు 2011–12 రైల్వే బడ్జెట్‌లో ఈ మార్గాన్ని డబ్లింగ్ చేయాలని నిర్ణయించారు. దీనికి సంబంధించిన తుది అనుమతులు 2015–16లో లభించాయి. మొత్తం 445.5 కిలోమీటర్ల పొడవైన ఈ ప్రాజెక్టును 14 విభాగాలుగా విభజించి పనులను వేగవంతం చేశారు.

ఇప్పటివరకు అందిన  సమాచారం ప్రకారం, మొత్తం ప్రాజెక్టులో దాదాపు 300 కిలోమీటర్ల మేర అంటే 64 శాతం  డబ్లింగ్ పనులు పూర్తయ్యాయి. కొత్తవలస-కొరాపుట్, కొరాపుట్-జగదల్పూర్, జగదల్పూర్-కిరండూల్ విభాగాల్లో పనులు తుది దశకు చేరుకున్నాయి. ఈ డబ్లింగ్ ప్రక్రియలో భాగంగా అదనంగా 49 కొత్త సొరంగాలను నిర్మిస్తున్నారు. ఇందులో మెజారిటీ సొరంగాలు కొత్తవలస–కొరాపుట్ మధ్యే ఉన్నాయి. మార్చి 2027 నాటికి ఈ ప్రతిష్టాత్మక ప్రాజెక్టును పూర్తిగా అందుబాటులోకి తీసుకురావాలని రైల్వే శాఖ లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

ఆదాయ వనరుగా కేకే లైన్.. వాల్టేర్ డివిజన్ ప్రగతి చార్ట్

భారతీయ రైల్వేలో అత్యధిక సరుకు రవాణా ఆదాయాన్ని ఆర్జించే డివిజన్లలో వాల్టేర్ ముందంజలో ఉండటానికి ఈ కేకే లైన్ ప్రధాన కారణం. ఈ డివిజన్ సాధించే మొత్తం ఫ్రైట్ ఆదాయంలో దాదాపు 25 నుండి 30 శాతం వాటా ఈ ఒక్క లైన్ ద్వారానే లభిస్తుంది. ఉదాహరణకు 2022–23 ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఈ మార్గం ద్వారా రూ.2,252 కోట్ల ఆదాయం సమకూరింది. ఆ తర్వాతి కాలంలోనూ అదే స్థాయి వృద్ధిని కనబరుస్తూ కేవలం ఐదు నెలల కాలంలోనే వెయ్యి కోట్ల మార్కును దాటింది. డబ్లింగ్ ప్రక్రియ పూర్తయితే సరుకు రవాణా సామర్థ్యం రెట్టింపు కానుండటంతో, ఆదాయం మరింత పెరిగే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

పర్యావరణ సమతుల్యత మరియు భౌగోళిక సవాళ్లు

సమగ్ర వృద్ధిని అందిస్తున్నప్పటికీ, తూర్పు కనుమల వంటి సున్నితమైన పర్యావరణ ప్రాంతాల్లో భారీ నిర్మాణాలు చేపట్టడం అనేక సవాళ్లతో కూడుకున్న వ్యవహారం. నూతనంగా నిర్మిస్తున్న సొరంగాలు, వంతెనల కారణంగా స్థానిక అటవీ ప్రాంతాలు,  వన్యప్రాణుల సంరక్షణపై ప్రభావం పడకుండా ఉండేందుకు పర్యావరణ ప్రభావ అంచనా ), అటవీ శాఖ అనుమతులు వంటి చట్టపరమైన నిబంధనలను కచ్చితంగా పాటిస్తున్నారు.

మరోవైపు, ఈ ఘాట్ సెక్షన్‌లో ఉండే తీవ్రమైన వంపులు, ఎత్తయిన ప్రదేశాల వల్ల భారీ బరువు గల గూడ్స్ రైళ్లు ప్రయాణించేటప్పుడు ట్రాక్ నిర్మాణంపై మరియు సిగ్నలింగ్ వ్యవస్థలపై తీవ్ర ఒత్తిడి పడుతుంది. గతంలో జరిగిన కొన్ని సాంకేతిక అధ్యయనాల ప్రకారం, ఇక్కడి జియోటెక్నికల్ సమస్యలను అధిగమించడానికి,  ప్రమాదాలను నివారించడానికి ఆధునిక బ్రేకింగ్, ట్రాక్ స్ట్రక్చర్ సాంకేతికతను రైల్వే శాఖ ఉపయోగిస్తోంది.

పర్యాటక రంగంలో నూతన ఉత్తేజం.. ఆంధ్రా ఊటీ'కి మహర్దశ

ఈ రైల్వే లైన్ కేవలం పరిశ్రమలకే కాక పర్యాటక రంగానికి కూడా ఒక పెద్ద వరంగా మారనుంది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌ లోని ప్రముఖ పర్యాటక ప్రాంతాలైన అరకు లోయ, అనంతగిరి ఘాట్, బొర్రా గుహలు ఈ మార్గంలోనే ఉన్నాయి. నూతనంగా ఏర్పడిన అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా పరిధిలోకి వచ్చే ఈ ప్రాంతాలకు డబ్లింగ్ పనుల అనంతరం రైళ్ల కనెక్టివిటీ గణనీయంగా పెరగనుంది. ప్రస్తుతమున్న సింగిల్ లైన్ పరిమితుల వల్ల ప్యాసింజర్ రైళ్లను ఎక్కువగా నడపడం సాధ్యం కావడం లేదు. డబ్లింగ్ పూర్తయితే మరిన్ని పర్యాటక ప్రత్యేక రైళ్లు , విస్టాడోమ్ కోచ్‌లను ప్రవేశపెట్టేందుకు వీలవుతుంది. దీనివల్ల పర్యాటకుల సంఖ్య పెరిగి స్థానిక ఆర్థిక వ్యవస్థ బలోపేతం అవుతుంది.

సామాజిక సమీకరణాలు,  స్థానిక ప్రజల ప్రయోజనాలు

ఈ ప్రాజెక్టు గుండా వెళ్లే మార్గాల్లో అధిక శాతం ఆదివాసీ గ్రామాలు, వెనుకబడిన అటవీ ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. రవాణా సౌకర్యాలు మెరుగవడం వల్ల ఈ ప్రాంతాల్లోని ప్రజలకు నగరాలతో అనుసంధానం సులువవుతుంది. విద్య, వైద్యం, మార్కెటింగ్ సదుపాయాలు మెరుగై గిరిజన ఉత్పత్తులకు సరైన ధర లభించే అవకాశం ఉంది. అయితే, ఒకవైపు పారిశ్రామిక వేగం పుంజుకుంటున్న తరుణంలో, ఈ సహజ వనరుల తరలింపు స్థానిక గిరిజనుల జీవన ప్రమాణాలను ఎంతవరకు మెరుగుపరుస్తుందనే అంశంపై కూడా ప్రజా బాహుళ్యంలో విస్తృత చర్చ జరుగుతోంది. పర్యావరణ పరిరక్షణతో కూడిన సమగ్ర అభివృద్ధే నిజమైన ప్రగతి అని సామాజిక విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.

భవిష్యత్తుపై అంచనాలు

కొత్తవలస, కిరండూల్ రైల్వే లైన్ డబ్లింగ్ ప్రాజెక్టు భారతీయ రైల్వే సాధించిన ఒక చారిత్రాత్మక మైలురాయిగా నిలవనుంది. ఇది కేవలం పరిశ్రమల అవసరాలను తీర్చే ఒక 'రిసోర్స్ కారిడార్' గానే కాకుండా, మూడు రాష్ట్రాల ప్రజల జీవితాల్లో సానుకూల మార్పులు తీసుకువచ్చే 'సమగ్ర ప్రగతి పథం'గా మారాలని అందరూ ఆకాంక్షిస్తున్నారు. రాబోయే 2026 మార్చి నాటికి ఈ ప్రాజెక్టు పూర్తిస్థాయిలో అందుబాటులోకి వస్తే, దేశీయ రవాణా రంగంలో మరియు తూర్పు కనుమల ప్రాంతీయ వృద్ధిలో సరికొత్త అధ్యాయం లిఖించబడటం ఖాయం.

 -సీతారాం కంఠంనేని

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి https://www.teluguone.com పోర్టల్ ను  ఫాలో అవ్వండి. లైక్ చేయండి. షేర్ చేయండి. మీ విలువైన అభిప్రయాలను తెలియజేయండి.    

KK line doubling project, Kothavalasa Kirandul rail line, Araku valley tourism boost, Waltair division railway revenue, Eastern ghats railway tunnels, Indian railway engineering marvel