పరిచయం..  ప్రస్తుత వివాదం

రాబోయే  కొత్త హిందీ సినిమా చౌహాన్  టీజర్ విడుదలైనప్పటి నుండి దేశవ్యాప్తంగా సరికొత్త చర్చకు తెరలేచింది. ఈ చిత్రం  చిన్న టీజర్,  అందులోని ఒకే ఒక్క శక్తివంతమైన డైలాగ్ సోషల్ మీడియాతో పాటు రాజకీయ, మీడియా వర్గాలలో పెద్ద అలజడిని సృష్టించాయి. ముఖ్యంగా పాకిస్తాన్ అనుకూల శక్తులు, కొందరు ఉదారవాద వ్యాఖ్యాతలు, మానవ హక్కుల కార్యకర్తలుగా చెప్పుకునే వారు ఈ చిత్రంపై తీవ్ర విమర్శలు గుప్పిస్తున్నారు. ఈ సినిమాలో ముస్లిం వ్యతిరేక పక్షపాతం ఉందంటూ, ఇది కేవలం ఒక ప్రచార చిత్రం మాత్రమేనని వారు ఆరోపిస్తున్నారు. గతంలో చారిత్రాత్మకంగా భారత సైన్యాన్ని రక్షకులుగా కాకుండా, మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనదారులుగా చూపించడానికి ప్రయత్నించిన శక్తులే ఇప్పుడు ఈ చిత్రంపై విమర్శలు చేస్తుండటం గమనార్హం. ఇంకా పూర్తిస్థాయిలో విడుదల కూడా కాని ఒక చలనచిత్రం చుట్టూ ఇంతటి వివాదం నెలకొనడం అనేది, దేశంలో జాతీయ భద్రత,  సైనిక ప్రాతినిధ్యంపై దశాబ్దాలుగా సాగుతున్న సైద్ధాంతిక యుద్ధాన్ని స్పష్టం చేస్తోంది.

కాశ్మీర్ తిరుగుబాటు మరియు చారిత్రక నేపథ్యం

ఈ వివాదం మూలాలను పరిశీలించాలంటే మనం కాశ్మీర్ లోయలో ఉగ్రవాదం,  తిరుగుబాటు యొక్క చారిత్రక నేపథ్యాన్ని అర్థం చేసుకోవాల్సి ఉంటుంది. ముఖ్యంగా 1989  కాశ్మీర్ చరిత్రలో ఒక చీకటి అధ్యాయానికి నాంది పలికింది. ఆ సమయంలో పొరుగు దేశమైన పాకిస్తాన్, భారతదేశంతో నేరుగా యుద్ధం చేయలేక,  కాశ్మీర్‌ను లోపలి నుండి విచ్ఛిన్నం చేయాలి అనే కుట్ర పూరితమైన పరోక్ష వ్యూహాన్ని  అమలు చేయడం ప్రారంభించింది. 1989 కంటే ముందు కాశ్మీర్‌లో అక్కడక్కడా చిన్నపాటి మతపరమైన ఉద్రిక్తతలు ఉన్నప్పటికీ, సామాజిక జీవనం సాధారణంగానే ఉండేది. కాశ్మీరీ పండిట్లు అక్కడి సంస్కృతిలో అంతర్భాగంగా జీవించేవారు. అయితే పాకిస్తాన్ గూఢచార సంస్థ ఐఎస్ఐ స్థానిక కాశ్మీరీ యువతకు ఆయుధాలు, గెరిల్లా యుద్ధంలో శిక్షణ ఇచ్చి లోయలోకి ఉగ్రవాదులుగా మార్చి పంపింది. దీని పర్యవసానంగా 1990 జనవరిలో కాశ్మీరీ పండిట్లను లక్ష్యంగా చేసుకుని పెద్ద ఎత్తున హింస చెలరేగింది. మతమార్పిడి, బహిష్కరణ లేదా మరణం అనే బెదిరింపుల కారణంగా సుమారు 3.5 లక్షల మంది కాశ్మీరీ పండిట్లు తమ సొంత ఇళ్లను వదిలి వలస వెళ్లాల్సి వచ్చింది. ఇది ఆధునిక ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద జాతి ప్రక్షాళనగా నిలిచింది, కానీ నాటి ప్రధాన స్రవంతి ఇండియన్ మీడియా దీనిని తగినంతగా ప్రపంచానికి చూపించడంలో ఘోరంగా విఫలమైంది. 

తీవ్రవాద భావజాల వ్యాప్తి, ఆర్థిక గొలుసు

కాశ్మీర్‌లో తీవ్రవాదం అనేది కేవలం తుపాకులతోనే కాకుండా ఒక వ్యవస్థీకృత భావజాలంగా, అలాగే  వ్యూహాత్మకంగా విస్తరించింది. ముఖ్యంగా సౌదీ అరేబియా వంటి విదేశాల నుండి వచ్చిన అంతర్జాతీయ నిధులు లోయలోని కొన్ని మత,  విద్యా సంస్థలకు చేరాయి. ఈ సంస్థలు యువతలో భారతదేశాన్ని ఒక శత్రువుగా, హిందువులను నాస్తికులుగా చిత్రించే విషపూరిత భావజాలాన్ని నూరిపోశాయి. ఇదే సమయంలో లోయలో రాళ్ల దాడి (స్టోన్ పెల్టింగ్) అనేది ఒక ఆకస్మిక నిరసనగా కాకుండా, పక్కా ప్రణాళికతో నిధులు అందుతున్న ఒక వ్యూహాత్మక చర్యగా మారింది. పాకిస్తాన్ ఐఎస్ఐ పంపే నిధులను స్థానిక హురియత్ నాయకులు, కొందరు పట్టణ నక్సల్స్ మధ్యవర్తులుగా ఉండి యువతకు పంపిణీ చేసేవారు. పోలింగ్ బూత్‌లపై దాడులు చేయడం, సైనిక వాహనాలను అడ్డుకోవడం,  రాళ్ల దాడి చేయడం వంటి పనులకు వీరికి పక్కాగా చెల్లింపులు జరిగేవి. దీనికి బలమైన నిదర్శనంగా 2017లో జాతీయ దర్యాప్తు సంస్థ (ఎన్ఐఏ) జరిపిన సోదాలలో ఒక ఇస్లామిస్ట్ మిలిటెంట్ నివాసంలో  ఏకంగా 36 కోట్ల రూపాయల నగదు లభించింది. ఈ ఆర్థిక గొలుసును బట్టి చూస్తే, తుపాకీ పట్టిన ఉగ్రవాదులకు,  చేతిలో రాళ్లు పట్టుకుని సైనికులపై దాడి చేసే మూకలకు పెద్దగా తేడా లేదని, ఇద్దరి లక్ష్యం భారత రక్షణ వ్యవస్థను దెబ్బతీయడమేనని స్పష్టమవుతోంది.

సైనిక చర్యలపై చట్టపరమైన పరిమితులు,  విధానాలు

కాశ్మీర్ వంటి అశాంతి ప్రాంతాలలో శాంతిభద్రతలను కాపాడేందుకు సాయుధ దళాల ప్రత్యేక అధికారాల చట్టం (ఏఎఫ్ఎస్ పీఏ) అమలులో ఉన్నప్పటికీ, క్షేత్రస్థాయిలో సైనికులు అనేక పరిమితుల మధ్య పని చేయాల్సి వచ్చేది. వరుసగా వచ్చిన ప్రభుత్వాలు కనీస బలప్రయోగం,  ప్రాణనష్టం లేని జన సమూహ నియంత్రణ విధానాలకే ప్రాధాన్యత ఇచ్చాయి. ఉదాహరణకు, 2010లో తుఫైల్ మట్టూ అనే 17 ఏళ్ల యువకుడి మరణం తర్వాత లోయలో పాకిస్తాన్ నిధులతో పెద్ద ఎత్తున హింస చెలరేగింది. ఆ సంవత్సరంలో జరిగిన ఘర్షణల్లో దాదాపు 4,000 మందికి పైగా సీఆర్‌పీఎఫ్,  జమ్మూ కాశ్మీర్ పోలీసు సిబ్బంది తీవ్రంగా గాయపడ్డారు. అయినప్పటికీ, నాటి మన్మోహన్ సింగ్ ప్రభుత్వం సైనికులు తుపాకులు వాడకుండా కేవలం టియర్ గ్యాస్, రబ్బర్ బుల్లెట్లు, వాటర్ కెనాన్లు మాత్రమే వాడాలని ఆదేశించింది. ఈ రకమైన పరిమితుల వల్ల సైనికులు ప్రాణాల మీదికి వస్తున్నా ఎదురుదాడి చేయలేని నిస్సహాయ స్థితిని ఎదుర్కొన్నారు. వారి చేతిలో రైఫిళ్లు ఉన్నప్పటికీ, అవి కేవలం ప్రతీకాత్మకంగానే మిగిలిపోయాయి తప్ప నిర్ణయాత్మక చర్యలు తీసుకునే సామర్థ్యం దెబ్బతింది.

క్షేత్రస్థాయి ఉదాహరణలు.. మేజర్ గోగోయ్ మానవ కవచం సంఘటన

ఇలాంటి అత్యంత క్లిష్టమైన పరిస్థితులలో సైనికులు తమ ప్రాణాలను,  సహచరుల ప్రాణాలను కాపాడుకోవడానికి వినూత్నమైన, వ్యూహాత్మకమైన నిర్ణయాలు తీసుకోవాల్సి వచ్చింది. దీనికి ఒక ఉదాహరణే 2017లో బుద్గాం జిల్లా ఉప ఎన్నికల సమయంలో జరిగిన సంఘటన. ఒక పోలింగ్ బూత్ వద్ద సుమారు 500 మంది రాళ్లు విసిరే ఉన్మాద మూక సైనికులను, ఎన్నికల సిబ్బందిని చుట్టుముట్టి చంపేస్తామని బెదిరించింది. ఆ సమయంలో అక్కడ ఉన్న మేజర్ లీతుల్ గోగోయ్ ఒక్క తుపాకీ గుండు కూడా పేల్చకుండా, ఎవరి ప్రాణాలు తీయకుండా ఒక అసాధారణ నిర్ణయం తీసుకున్నారు. స్థానికంగా రాళ్లు విసురుతున్న ఫరూఖ్ అహ్మద్ దార్ అనే వ్యక్తిని అదుపులోకి తీసుకుని, అతడిని ఆర్మీ జీపు బోనెట్‌కు కట్టి మానవ కవచంగా ఉపయోగించుకుని ఆ గుంపు నుండి సురక్షితంగా బయటపడ్డారు. కనీస బలప్రయోగంతో అందరి ప్రాణాలను కాపాడిన ఈ చర్యను సైనిక వర్గాలు ఒక అద్భుతమైన వ్యూహాత్మక ఎత్తుగడగా ప్రశంసించాయి. కానీ దురదృష్టవశాత్తు..  అల్ జజీరా వంటి అంతర్జాతీయ మీడియాతో పాటు దేశీయ ఉదారవాద మీడియా దీనిని తీవ్రమైన మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనగా చిత్రీకరించింది. ప్రాణాలు కాపాడిన ఒక ఆర్మీ అధికారిని అంతర్జాతీయంగా ప్రతినాయకుడిగా   చూపించడానికి ప్రయత్నించడం గమనార్హం.

షోపియాన్ కాల్పుల ఘటన,  చట్టపరమైన సవాళ్లు

మరొక కీలకమైన సంఘటన 2018 జనవరి 27న షోపియాన్ జిల్లాలో జరిగింది. 10 గర్హ్వాల్ రైఫిల్స్ సైనిక కాన్వాయ్‌ను వందలాది మంది రాళ్లు విసిరే మూకలు ముట్టడించాయి. క్రమంగా ఆ గుంపు సంఖ్య 300కు చేరి, సైనిక వాహనాలను తగలబెట్టడానికి ప్రయత్నించింది. అంతేకాకుండా ఒక జూనియర్ కమిషన్డ్ అధికారి తలపై కొట్టి తీవ్రంగా గాయపరిచి, సైనికుల నుండి ఆయుధాలను లాక్కోవడానికి చూశారు. తన సైనికుల ప్రాణాలకు తక్షణ ప్రమాదం పొంచి ఉందని గమనించిన మేజర్ ఆదిత్య కుమార్, ఆ గుంపుపై కాల్పులు జరపాలని ఆదేశించారు. ఈ కాల్పుల్లో ముగ్గురు రాళ్లు విసిరేవారు మరణించగా, మిగిలిన వారు పారిపోయారు. ఆత్మరక్షణ కోసం చేసిన ఈ చర్యపై జమ్మూ కాశ్మీర్ పౌర పోలీసులు ఏకంగా మేజర్ ఆదిత్య అతని యూనిట్‌పై   హత్య, హత్యాయత్నం కింద ఎఫ్ఐఆర్  నమోదు చేశారు. దేశాన్ని కాపాడే సైనికులకు క్షేత్రస్థాయిలో ఎలాంటి ఇబ్బందులు ఎదురవుతున్నాయో చెప్పడానికి ఈ ఘటన ఒక నిదర్శనం. అయితే, ఈ కేసుపై మేజర్ ఆదిత్య తండ్రి, రిటైర్డ్ లెఫ్టినెంట్ కల్నల్ కరమ్‌వీర్ సింగ్ సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించగా, అత్యున్నత న్యాయస్థానం ఆ ఎఫ్ఐఆర్ దర్యాప్తును నిలిపివేస్తూ సైనికుడి విధి నిర్వహణకు చట్టపరమైన రక్షణ కల్పించింది.

సినిమాటిక్ కథనాలు,  బాలీవుడ్ ప్రచారాలు

న్యాయస్థానాలు సైనికులకు మద్దతుగా నిలిచినప్పటికీ, ఇండియన్ ఫిల్మ్ ఇండస్ట్రీ ముఖ్యంగా బాలీవుడ్  లోని ఒక వర్గం మాత్రం చాలా కాలంగా దీనికి భిన్నమైన కథనాలను ప్రచారం చేస్తోంది. విమర్శకులు దీనిని  కరాచీవుడ్  ధోరణిగా అభివర్ణిస్తారు.  మిషన్ కాశ్మీర్, ఫనా, హైదర్, శౌర్య, పఠాన్" వంటి అనేక చిత్రాలలో ఉగ్రవాదులకు వెనుక ఉన్న బాధాకరమైన కథలను చూపిస్తూ ప్రేక్షకుల సానుభూతిని పొందేలా చేశారు. అదే సమయంలో భారత రక్షణ సంస్థలను, సైన్యాన్ని అణచివేసే శక్తులుగా, విలన్లుగా చూపించారు. ఉదాహరణకు,  హైదర్' చిత్రంలో సైన్యాన్ని ఒక ఆక్రమణ శక్తిగా, AFSPAను ఒక నల్ల చట్టంగా చూపించగా, పఠాన్ చిత్రంలో భారత రా ( ఏజెంట్‌ను విలన్‌గా, ఐఎస్ఐ  ఏజెంట్‌ను రక్షకుడిగా చూపించారనే విమర్శలు వచ్చాయి. ఉగ్రవాదే బాధితుడు, సైనికుడే సమస్య, రా ఏజెంటే విలన్, ఐఎస్ఐ ఆపరేటివే హీరో అనే ఈ మూస పద్ధతి దేశ భద్రతను మరియు సైనికుల త్యాగాలను అవమానించేలా సాగింది. తమ భర్తలు శవపేటికల్లో తిరిగి వస్తుంటే, సినిమాల్లో మాత్రం ఉగ్రవాదులను గ్లోరిఫై చేయడం సైనికుల కుటుంబాలను మానసికంగా దెబ్బతీసే అంశంగా మారింది.

మారుతున్న క్షేత్రస్థాయి వాస్తవాలు మరియు భవిష్యత్ గమనాలు

అయితే, 2019 ఆగస్టు 5న కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకున్న ఆర్టికల్ 370 రద్దు నిర్ణయంతో కాశ్మీర్ లోయలో పరిస్థితులు పూర్తిగా మారిపోయాయి. ఉగ్రవాదులకు లభించే నిధుల మార్గాలు మూసుకుపోవడం, సైన్యానికి పూర్తి స్వేచ్ఛ లభించడంతో రాళ్ల దాడి ఘటనలు దాదాపు పూర్తిగా అంతమైపోయాయి. ఈ రాజకీయ,  విధానపరమైన మార్పుల ప్రభావం ఇప్పుడు సినిమా రంగంపై కూడా కనిపిస్తోంది.  ఉరీ: ది సర్జికల్ స్ట్రైక్,    ఆర్టికల్ 370,  ధురందర్ తాజాగా.. ఇప్పుడు రాబోతున్న  చౌహాన్ వంటి చిత్రాలు ఈ పాత ప్రచారాల గుత్తాధిపత్యాన్ని బద్దలు కొడుతున్నాయి. ఈ కొత్త తరం సినిమాలు సైనికుల వీరత్వాన్ని, దేశభక్తిని మరియు వారు ఎదుర్కొనే వాస్తవ సవాళ్లను నిష్పాక్షికంగా చూపిస్తున్నాయి. పఠానో సే కెహనా, చౌహాన్ ఆ రహా హై' అనే డైలాగ్‌తో వస్తున్న చౌహాన్" చిత్రం దశాబ్దాల నాటి తప్పుడు కథనాలకు ఒక సరికొత్త దిద్దుబాటు చర్యగా నిలవబోతోంది. రాబోయే కాలంలో ఈ విధమైన సాంస్కృతిక మరియు సినిమాటిక్ మార్పులు భవిష్యత్ తరాలకు సైనికుడిని ఒక అనుమానాస్పద వ్యక్తిగా కాకుండా, దేశాన్ని కాపాడే నిజమైన వీరుడిగా నిలబెడతాయని సామాన్య ప్రజలు మరియు విశ్లేషకులు ఆశాభావం వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

 -సీతారాం కంఠంనేని

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి https://www.teluguone.com పోర్టల్ ను  ఫాలో అవ్వండి. లైక్ చేయండి. షేర్ చేయండి. మీ విలువైన అభిప్రయాలను తెలియజేయండి.