ఉత్తరాఖండ్‌లోని ఖాన్ ఫార్మ్స్ పరిధిలో ఉన్న నాలుగు ఎకరాల భూమి చుట్టూ ముసురుకున్న వివాదం ప్రస్తుతం స్థానికంగానే కాకుండా జాతీయ స్థాయిలోనూ తీవ్ర చర్చనీయాంశంగా మారింది. ఒకవైపు దేశంలోని అత్యున్నత రాజకీయ కుటుంబానికి బంధువుగా పేర్కొంటున్న సైరా వాద్రా అనే మహిళ, మరోవైపు తొంభై ఏళ్ల నిస్సహాయ వృద్ధురాలు నసరిన్ ఖాన్ మధ్య నడుస్తున్న ఈ ఆస్తి తగాదా రాజకీయ రంగు పులుముకుంది. ఈ వివాదంలోకి ప్రజాప్రతినిధులు, స్థానిక యంత్రాంగం,  పోలీసు బలగాలు ప్రవేశించడంతో పరిస్థితి శాంతిభద్రతల సమస్యగా రూపాంతరం చెందింది.  

రంగంలోకి ఎమ్మెల్యే.. ఉద్రిక్తంగా మారిన వాతావరణం

ఈ భూమి పూర్తిగా చట్టబద్ధంగా తనదేనని, అక్కడ నివసిస్తున్న నసరిన్ ఖాన్ అక్రమంగా ఆక్రమించారని సైరా వాద్రా వాదిస్తున్నారు. అయితే..  తన సోదరి తనకు రాసిచ్చిన వీలునామా ఆధారంగానే తానే ఆ ఆస్తికి ఏకైక వారసురాలిననీ.. తనపై వస్తున్న ఆరోపణల్లో నిజం లేదని సదరు వృద్ధురాలు స్పష్టం చేస్తున్నారు. ఈ క్రమంలో సైరా వాద్రాకు మద్దతుగా స్థానిక కాంగ్రెస్ శాసనసభ్యుడు తిలక్‌రాజ్ బెహార్ తన అనుచరులతో కలిసి ఘటనా స్థలానికి చేరుకుని ధర్నాకు దిగడం తీవ్ర ఉద్రిక్తతకు దారితీసింది. రంగంలోకి దిగిన పోలీసులకు, ఎమ్మెల్యే వర్గానికి మధ్య వాగ్వాదం జరగడంతో జిల్లా మేజిస్ట్రేట్ స్వయంగా జోక్యం చేసుకుని, ఇరుపక్షాలు తమ పత్రాలు సమర్పించే వరకు అక్కడ యథాతథ స్థితి (స్టేటస్ కో) కొనసాగించాలని ఆదేశించారు.  

ప్రజాప్రతినిధుల నిష్పక్షపాత వైఖరిపై ప్రశ్నలు

ఈ వ్యవహారంలో కాంగ్రెస్ ఎమ్మెల్యే తిలక్‌రాజ్ బెహార్ అనుసరించిన తీరుపై తీవ్ర విమర్శలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. నియోజకవర్గంలోని ప్రజలందరికీ సమానంగా న్యాయం చేయాల్సిన బాధ్యత కలిగిన ఒక ప్రజాప్రతినిధి, ఇలా ఒక పక్షానికి కొమ్ముకాయడం ఎంతవరకు సమంజసమని రాజకీయ విశ్లేషకులు ప్రశ్నిస్తున్నారు. కోర్టు పరిధిలో తేలాల్సిన ఒక సివిల్ వివాదంలో, వృద్ధురాలిని అక్రమ చొరబాటుదారుగా చిత్రీకరిస్తూ జనాన్ని సమీకరించి భౌతిక బలాన్ని ప్రదర్శించడంపై అభ్యంతరాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. కేవలం పెద్దల పరిచయాలు, పార్టీ విధేయత కోసమే ఎమ్మెల్యే ఈ స్థాయిలో స్పందించారని కొందరు విమర్శిస్తుండగా..  ఇది  ఆయన వ్యక్తిగత నిర్ణయమని, దీనికి పార్టీకి సంబంధం లేదని మరికొందరు వాదిస్తున్నారు.  

వ్యక్తిగత లావాదేవీలు - రాజకీయ రక్షణ

గతంలో ఇటువంటి కుటుంబాల వ్యక్తిగత భూ వ్యవహారాలు వెలుగులోకి వచ్చినప్పుడు, వాటితో రాజకీయ పార్టీలకు ఎలాంటి సంబంధం లేదని సమర్థించుకున్న సందర్భాలను విమర్శకులు గుర్తుచేస్తున్నారు. కానీ క్షేత్రస్థాయిలో మాత్రం ఒక ప్రైవేట్ వ్యక్తి భూమి కోసం అధికారిక యంత్రాంగంపై ఒత్తిడి తీసుకురావడానికి పార్టీ శ్రేణులు, ఎమ్మెల్యేలు రంగంలోకి దిగడం ద్వంద్వ నీతిని సూచిస్తోందని అంటున్నారు. ఇటువంటి చర్యలు ప్రజా అధికారాన్ని దుర్వినియోగం చేయడమేనని, సాధారణ పౌరులకు,  రాజకీయ పలుకుబడి ఉన్న శక్తులకు మధ్య జరిగే పోరాటంలో వ్యవస్థలు ప్రభావితం అవుతున్నాయనే ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది.  

90 ఏళ్ల వృద్ధురాలి ఆవేదన:

మానవీయ కోణంఈ వివాదంలో అత్యంత ఆవేదనాభరితమైన అంశం 90 ఏళ్ల వృద్ధురాలి పరిస్థితి. తన ఇంటిని ఖాళీ చేయించడానికి వందలాది మందితో వచ్చి బెదిరింపులకు పాల్పడుతున్నారని సదరు బాధితురాలు కెమెరాల ముందు కన్నీరు మున్నీరవడం సామాన్య ప్రజల్లో తీవ్ర సానుభూతిని రేకెత్తించింది. ఒకవేళ సైరా వాద్రా వద్ద సరైన చట్టపరమైన పత్రాలు ఉంటే, వాటిని న్యాయస్థానంలో సమర్పించి చట్టప్రకారం ముందుకు వెళ్లాల్సింది పోయి..  ఇలా వీధి పోరాటాలు చేయడం, యు వృద్ధులను మానసికంగా వేధించడం చట్టబద్ధ పాలనకు విరుద్ధమని మేధావులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. 
 
గత సంఘటనల పునరావృతంపై చర్చ

రాజకీయ ప్రమేయం ఉన్న కొన్ని కుటుంబాల చుట్టూనే ఇలాంటి భూ వివాదాలు ఎందుకు పునరావృతమవుతున్నాయనే అంశంపై కూడా చర్చ జరుగుతోంది. గతంలో మనేసర్, బికనీర్, షికార్‌పూర్ వంటి పలు ప్రాంతాల్లో జాతీయ రహదారుల ప్రాజెక్టుల భూములకు సంబంధించి తలెత్తిన వివాదాలను ఈ సందర్భంగా ప్రస్తావిస్తున్నారు. ఈ ఉత్తరాఖండ్ ఉదంతం కూడా ఆ తరహా పరంపరలో భాగమేనని, రాజకీయ అండదండలతో సాగే ఇటువంటి ఆస్తి ఒప్పందాలు వ్యవస్థాగత లోపాలను ఎత్తిచూపుతున్నాయని విమర్శలు వస్తున్నాయి.  

రాజకీయ పక్షపాతం మరియు తులనాత్మక విమర్శలు

మరోవైపు, ఇటువంటి ఆరోపణలు వచ్చినప్పుడు రాజకీయ పార్టీలు అనుసరించే  సెలెక్టివ్ ఔట్‌రేజ్ ని విమర్శకులు తప్పుబడుతున్నారు. మధ్యప్రదేశ్‌లో మోహన్ యాదవ్ వంటి ఇతర పార్టీల నాయకుల భూములకు సంబంధించిన వివాదాలు వచ్చినప్పుడు ఒకలా, తమ వారికి సమస్య వచ్చినప్పుడు మరోలా వ్యవహరించడం పక్షపాత ధోరణిని స్పష్టం చేస్తోందని అంటున్నారు. ఏ పార్టీకి చెందిన వారైనా సరే.. ఆరోపణలు కేవలం నైతిక విమర్శలకే పరిమితం కాకుండా భూ గరిష్ఠ పరిమితి చట్టం వంటి నిర్దిష్ట చట్టపరమైన ఉల్లంఘనల ఆధారంగానే విచారించబడాలని నిపుణులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.  

చట్టం ముందు అందరూ సమానులేనా?

ఈ మొత్తం వ్యవహారం దేశంలో వంశపారంపర్య రాజకీయాలు,  ఉన్నత వర్గాల ప్రత్యేక హక్కులపై సరికొత్త చర్చకు తెరలేపింది. సామాన్య పౌరుడికి ఒక చట్టం, రాజకీయ పీఠాలపై ఉన్నవారికి మరో చట్టం అన్నట్లుగా వ్యవహరించడం వల్ల న్యాయవ్యవస్థపై ప్రజల్లో నమ్మకం సన్నగిల్లే ప్రమాదం ఉందనే ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది. బలమైన నెట్‌వర్క్ ఉన్న వ్యక్తులు వ్యవస్థలను శాసించాలని చూసినప్పుడు, రక్షణ లేని నిస్సహాయులకు రాజ్యాంగం కల్పించిన హక్కులు ఏమవుతాయనేది ఇక్కడ   ప్రధాన ప్రశ్న. 1985 నాటి కొన్ని చారిత్రక పరిణామాలను గుర్తుచేస్తూ, కొన్ని నిర్దిష్ట వర్గాల మహిళలు ఇటువంటి రాజకీయ చట్టపరమైన సంఘర్షణల్లో చిక్కుకోవడం ఇదే మొదటిసారి కాదని కొందరు విశ్లేషిస్తున్నారు.  

ప్రస్తుతానికి జిల్లా మేజిస్ట్రేట్ తీసుకున్న సమయానుకూల నిర్ణయం వల్ల సదరు వృద్ధురాలికి తాత్కాలిక ఉపశమనం లభించింది. ఈ వివాదంలో అసలైన హక్కుదారు ఎవరనేది తేల్చాల్సింది న్యాయస్థానాలే అయినప్పటికీ, రాజకీయ బలాబలాలతో భూములను స్వాధీనం చేసుకునే సంస్కృతికి స్వస్తి పలకాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. ప్రజాప్రతినిధులు వ్యక్తిగత ప్రయోజనాల కోసం కాకుండా, సమాజంలోని అణగారిన వర్గాల రక్షణ కోసం నిలబడినప్పుడే ప్రజాస్వామ్యానికి నిజమైన సార్థకత చేకూరుతుంది. 

 -సీతారాం కంఠంనేని

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి https://www.teluguone.com పోర్టల్ ను  ఫాలో అవ్వండి. లైక్ చేయండి. షేర్ చేయండి. మీ విలువైన అభిప్రయాలను తెలియజేయండి. 

Saira Vadra land case, Congress MLA Tilak Raj Behar protest, Nasreen Khan land