విశ్వ వేదికపై ఇండియా మరోసారి సత్తా చాటింది. అంతర్జాతీయ విజ్ఞాన శాస్త్ర రంగంలో భారతదేశం  కొత్త చరిత్ర  లిఖించింది. కొలంబియా వేదికగా   నిర్వహించిన 56వ అంతర్జాతీయ భౌతిక శాస్త్ర ఒలింపియాడ్ (ఐపీహెచ్ఓ) 2026 పోటీలలో భారత విద్యార్థుల బృందం  అగ్రస్థానాన్ని కైవసం చేసుకుంది. ఈ గ్లోబల్ ఈవెంట్‌లో పాల్గొన్నఇదుగురు ఇండియన్  విద్యార్థులూ బంగారు పతకాలను సాధించి..  వంద శాతం సక్సెస్  రేటుతో దేశ కీర్తి పతాకాన్ని ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎగురవేశారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎనభైకి పైగా దేశాలు పోటీపడిన ఈ ప్రతిష్టాత్మక సైన్స్ ఒలింపియాడ్‌లో ఇండియా సంయుక్తంగా ప్రపంచ నంబర్ వన్ స్థానాన్ని దక్కించుకుంది. క్రీడా రంగంలో ఒలింపిక్స్ పతకాలు ఎంతటి ప్రతిష్టాత్మకమైనవో, విద్య,  పరిశోధనా రంగంలో ఈ విజయం అంతకంటే ఎక్కువ ప్రాధాన్యతను కలిగి ఉంది.  ఇది కేవలం అనుకోకుండా వచ్చిన విజయం కాదు. దేశంలో అత్యున్నత ప్రతిభను గుర్తించి, వారికి సరైన మార్గదర్శకత్వం అందించడంలో జరిగిన నిరంతర కృషికి నిదర్శనం. 

ఈ అంతర్జాతీయ పోటీలు కొలంబియాలోని బుకారామంగా నగరంలో జూలై 5 నుండి 12 వరకు  జరిగాయి. ఈ  పోటీలలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా 85కు పైగా దేశాల నుండి సుమారు 381 మంది అగ్రశ్రేణి మేధావులైన విద్యార్థులు పాల్గొన్నారు. ప్రతి దేశం కూడా తమ దేశంలో  అత్యుత్తమ స్క్రీనింగ్ పరీక్షల ద్వారా ఎంపికైన విద్యార్థులను మాత్రమే ఈ వేదికపైకి పంపడం విశేషం. ఇంతటి తీవ్రమైన పోటీ వాతావరణంలో భారత ప్రతినిధి బృందం అసాధారణ ప్రతిభను కనబరిచింది. ఐదు స్వర్ణ పతకాలను సొంతం చేసుకోవడం ద్వారా భారతదేశం.. చైనా, రష్యా, కజకిస్తాన్, దక్షిణ కొరియా,  తైవాన్ వంటి  దేశాలతో కలిసి సంయుక్తంగా ప్రథమ స్థానాన్ని పంచుకుంది. భారత ఒలింపియాడ్ చరిత్రలో ఇలా క్లీన్ స్వీప్ సాధించడం ఇది కేవలం రెండవసారి మాత్రమే కావడం గమనార్హం.

భారతదేశానికి ఈ అపూర్వ విజయాన్ని అందించిన ఆ ఐదుగురు  మేధావుల వివరాలను పరిశీలిస్తే.. వారి ప్రతిభ దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాలకు విస్తరించి ఉందని అర్థమవుతుంది. పూణేకు చెందిన కనిష్క్ జైన్, ఇండోర్ నివాసి రిత్విక్ ఆనంద్ బెండలే, ఢిల్లీలోని ద్వారక ప్రాంతానికి చెందిన రిషిత్ గార్గ్, ముంబైకి చెందిన శ్రేష్ఠ్ సురానా,  అహ్మదాబాద్‌కు చెందిన స్వారిత్ జోషి ఈ చారిత్రాత్మక పతకాలను సాధించారు. ఈ విద్యార్థుల బృందానికి టాటా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫండమెంటల్ రీసెర్చ్ (  పరిధిలోని హోమీ భాభా సెంటర్ ఫర్ సైన్స్ ఎడ్యుకేషన్  ప్రొఫెసర్ అన్వేష్ మజుందార్,  ముంబైలోని ప్రసిద్ధ సెయింట్ జేవియర్స్ కాలేజీకి చెందిన డాక్టర్ లీనా జోషి నేతృత్వం వహించారు. ఈ ఉన్నత స్థాయి విద్యావేత్తల మార్గదర్శకత్వంలో విద్యార్థులు అంతర్జాతీయ వేదికపై ఒత్తిడిని అధిగమించి రాణించారు.

విద్యా రంగ నిపుణుల విశ్లేషణల ప్రకారం, అంతర్జాతీయ భౌతిక శాస్త్ర ఒలింపియాడ్ పరీక్షా విధానం ఇండియాలో   అత్యంత కఠినమైనదిగా భావించే ఐఐటీ జేఈఈ ( పరీక్ష కంటే ఎంతో క్లిష్టమైనది. జేఈఈ వంటి ప్రవేశ పరీక్షలు సాధారణంగా బహుళ ఐచ్ఛిక ప్రశ్నలు,  వేగంగా సమాధానాలు గుర్తించే పద్ధతులపై ఆధారపడి ఉంటాయి. కానీ ఐపీహెచ్‌ఓ  పరీక్ష  ఇందుకుపూర్తిగా భిన్నంగా ఉంటుంది. ఇందులో విద్యార్థులు మొత్తం 10 గంటల పాటు సుదీర్ఘమైన పరీక్ష రాయాల్సి ఉంటుంది. ఇందులో ఐదు గంటల సైద్ధాంతిక) పరీక్ష,  ఐదు గంటల ప్రయోగాత్మక  పరీక్ష ఉంటాయి. ఈ పరీక్షలలో అడిగే ప్రశ్నలు విశ్వవిద్యాలయ స్థాయి కంటే ఎక్కువ కఠినంగా ఉంటాయి. పారామాగ్నెటిక్ కూలింగ్, ఓజోన్ ఫొటోఅయోనైజేషన్,  ఎలక్ట్రాన్ పాజిట్రాన్ డైనమిక్స్ వంటి  భౌతిక శాస్త్ర సిద్ధాంతాలపై పట్టు ఉంటేనే ఈ ప్రశ్నలను సాధించడం సాధ్యమవుతుంది.

ఈ పోటీలో కేవలం థియరీ మాత్రమే కాకుండా ప్రాక్టికల్స్‌కు కూడా సమాన ప్రాధాన్యత ఉంటుంది. ప్రయోగశాల విభాగంలో విద్యార్థులకు పూర్తిగా కొత్తవైన, తాము ముందెన్నడూ చూడని ల్యాబ్ పరికరాలను ఇస్తారు. వాటి సహాయంతో విద్యార్థులు సొంతంగా ప్రయోగాలను డిజైన్ చేసుకోవడం, ఖచ్చితమైన రీడింగ్స్ సేకరించడం, అనిశ్చితులను లెక్కించడం సరైన ముగింపులను ఆవిష్కరించడం చేయాల్సి ఉంటుంది. ఇండియాలోని సాధారణ విద్యా విధానంలో ప్రయోగాలకు తక్కువ ప్రాధాన్యత ఇచ్చే పరిస్థితులు ఉన్నప్పటికీ, ఒలింపియాడ్ శిక్షణలో మాత్రం విద్యార్థులను అపరిచిత వాతావరణంలో కూడా పరిశోధనలు చేయగలిగేలా తీర్చిదిద్దుతారు.

ఈ అంతర్జాతీయ వేదికకు విద్యార్థుల ఎంపిక ప్రక్రియ  సుదీర్ఘమైనది,  క్రమబద్ధమైనది. దేశవ్యాప్తంగా నిర్వహించే నేషనల్ స్టాండర్డ్ ఎగ్జామినేషన్ ఇన్ ఫిజిక్స్ తో ఈ ప్రస్థానం ప్రారంభమవుతుంది. ప్రతి ఏటా దాదాపు 50 వేల మంది విద్యార్థులు ఈ పరీక్షకు హాజరవుతుండగా, వివిధ వడపోత దశల అనంతరం కేవలం 35 మంది మాత్రమే ముంబైలోని హోమీ భాభా సెంటర్ ఫర్ సైన్స్ ఎడ్యుకేషన్   నిర్వహించే ప్రత్యేక శిక్షణా శిబిరానికి అర్హత సాధిస్తారు. ఈ కేంద్రంలో నెలల తరబడి సాగే కఠినమైన శిక్షణ, నిరంతర మూల్యాంకనం తర్వాత అత్యుత్తమ ప్రతిభ కనబరిచిన   ఐదుగురు విద్యార్థులను మాత్రమే అంతర్జాతీయ పోటీలకు దేశ ప్రతినిధులుగా ఎంపిక చేస్తారు.

టాటా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫండమెంటల్ రీసెర్చ్,  అణుశక్తి శాఖ పరిధిలో పనిచేసే హెచ్‌బీసీఎస్‌ఈ  భారతదేశపు నిశ్శబ్ద ప్రతిభా కర్మాగారంగా గుర్తింపు పొందింది. గత 27 సంవత్సరాలుగా ఈ సంస్థ భారతదేశం తరఫున అంతర్జాతీయ ఒలింపియాడ్లలో పాల్గొనే అభ్యర్థులను తీర్చిదిద్దుతోంది. ఇప్పటివరకు జరిగిన పోటీల గణాంకాలను పరిశీలిస్తే..  భారత విద్యార్థులు సాధించిన విజయాలు ఆశ్చర్యపరుస్తాయి. పాల్గొన్న మొత్తం విద్యార్థులలో దాదాపు 44 శాతం మంది బంగారు పతకాలను, 41 శాతం మంది వెండి పతకాలను, 10 శాతం మంది కాంస్య పతకాలను సాధించారు. ముఖ్యంగా గత దశాబ్ద కాలంలో పోటీకి వెళ్లిన ప్రతి ఒక్క విద్యార్థి ఏదో ఒక పతకంతోనే స్వదేశానికి తిరిగి రావడం ఈ శిక్షణా వ్యవస్థ  నిలకడైన శ్రేష్ఠతకు అద్దం పడుతోంది.

అయితే, ఈ అద్భుత  విజయాల వెనుక దేశం ఎదుర్కొంటున్న కొన్ని వ్యూహాత్మక సవాళ్లు,  విధానపరమైన ఆందోళనలు కూడా ఉన్నాయి. ఈ ఒలింపియాడ్ విజేతలలో దాదాపు 64 శాతం మంది భవిష్యత్తులో ఉన్నత విద్య వైపు మొగ్గు చూపి పీహెచ్‌డీలు (Ph.D) పూర్తి చేస్తున్నప్పటికీ, వారిలో కేవలం మూడో వంతు మంది మాత్రమే భారతదేశంలో ఉండి పరిశోధనలు కొనసాగిస్తున్నారు. మిగిలిన మెజారిటీ మేధావులు విదేశీ విశ్వవిద్యాలయాలకు, అంతర్జాతీయ పరిశోధనా సంస్థలకు తరలిపోతున్నారు. ఈ మేధో వలస నిపుణులను ఆందోళనకు గురిచేస్తోంది. మన దేశంలో అత్యున్నత స్థాయి మేధస్సును నిలిపి ఉంచుకోవాలంటే, స్వదేశంలోనే ప్రపంచ స్థాయి ల్యాబొరేటరీ మౌలిక సదుపాయాలను, దీర్ఘకాలిక పరిశోధనా నిధులను,  ఆకర్షణీయమైన కెరీర్ అవకాశాలను కల్పించాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.

మరోవైపు..  దేశంలో క్రీడలు,  వినోద రంగాలకు లభించే సామాజిక గుర్తింపు విజ్ఞాన శాస్త్ర రంగంలో సాధించే విజయాలకు లభించడం లేదనే విమర్శలు కూడా ఉన్నాయి. క్రికెట్ లో రాణించే ఆటగాళ్ల పేర్లు దేశవ్యాప్తంగా అందరికీ సుపరిచితం అవుతాయి, కానీ అంతర్జాతీయ వేదికపై దేశానికి అగ్రస్థానాన్ని తెచ్చిపెట్టిన ఇలాంటి శాస్త్రవేత్తలను,  విద్యార్థులను సమాజం ఎంతకాలం గుర్తుంచుకుంటుందనేది ఒక మిలియన్ డాలర్ల ప్రశ్నగా మిగిలిపోయింది. విద్యా విధానంలో కేవలం మార్కులు, ర్యాంకులు,  షార్ట్‌కట్ పద్ధతులకే పరిమితం కాకుండా, విద్యార్థులలో పరిశోధనాత్మక ఆలోచనా ధోరణిని పెంపొందించేలా పాఠ్యాంశాలను రూపొందించినప్పుడే మరిన్ని అద్భుతాలు సృష్టించడం సాధ్యమవుతుంది. కొలంబియాలో సాధించిన ఈ ఐదు స్వర్ణ పతకాల విజయం భవిష్యత్తు తరాలకు ఒక గొప్ప ప్రేరణగా నిలవడమే కాకుండా, దేశీయ విద్య,  పరిశోధనా పర్యావరణ వ్యవస్థను మరింత బలోపేతం చేయడానికి పాలసీ మేకర్లకు ఒక దిక్సూచిలా ఉపయోగపడుతుందని ఆశిద్దాం.

 -సీతారాం కంఠంనేని

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి https://www.teluguone.com పోర్టల్ ను  ఫాలో అవ్వండి. లైక్ చేయండి. షేర్ చేయండి. మీ విలువైన అభిప్రయాలను తెలియజేయండి.  

International Physics Olympiad 2026, IPhO 2026 India, Indian Students Gold Medals, Homi Bhabha Centre for Science Education, Physics Olympiad Winners India, STEM Education India