అణు విద్యుత్ సామర్థ్యాన్ని పది రెట్లు విస్తరించేందుకు భారీ వ్యూహంభారతదేశం తన దీర్ఘకాలిక ఇంధన భద్రతను పటిష్టం చేసుకోవడంతో పాటు, పర్యావరణ పరిరక్షణలో భాగంగా కార్బన్ ఉద్గారాలను తగ్గించేందుకు అణుశక్తిని ఒక ప్రధాన వ్యూహాత్మక వనరుగా ఎంచుకుంది. ఇందులో భాగంగానే 2047 నాటికి దేశీయ అణు విద్యుత్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని ప్రస్తుతమున్న 8.8 గిగావాట్ల  నుండి ఏకంగా 100 గిగావాట్లకు పెంచాలనే అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైన లక్ష్యాన్ని కేంద్ర ప్రభుత్వం నిర్దేశించుకుంది. దేశంలో వేగంగా విస్తరిస్తున్న ఆర్థిక వృద్ధికి అవసరమైన నిరంతర విద్యుత్ సరఫరాను అందించడం మరియు సాంప్రదాయ శిలాజ ఇంధనాలపై ఆధారపడటాన్ని క్రమంగా తగ్గించడం ఈ బృహత్తర ప్రణాళిక యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశం. ప్రారంభంలో అణు విద్యుత్ ప్లాంట్ల స్థాపనకు అయ్యే ఖర్చు అధికంగా ఉన్నప్పటికీ, సుదీర్ఘ కాలంలో ఇది అత్యంత నమ్మకమైన, స్వచ్ఛమైన మరియు తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన ఇంధన వనరుగా దేశ ప్రగతికి తోడ్పడనుందని నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు.ఈ భారీ లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడం ద్వారా ప్రస్తుత అణు ఇంధన సామర్థ్యాన్ని దాదాపు పన్నెండు రెట్లు విస్తరించాల్సి ఉంటుంది. దీనికోసం రాబోయే రెండు దశాబ్దాల పాటు నిరంతరాయంగా సరికొత్త అణు రియాక్టర్ల నిర్మాణాన్ని చేపట్టాల్సి ఉంది. భారతదేశపు ఈ మూడు దశల అణు కార్యక్రమంలో భాగంగా, దేశీయంగా సమృద్ధిగా లభించే మోనజైట్ ఇసుక నుండి థోరియంను వెలికితీసి, దాని ఆధారంగా నడిచే ఫాస్ట్ బ్రీడర్ మరియు అధునాతన హెవీ వాటర్ రియాక్టర్ సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని పూర్తి స్థాయిలో వినియోగించుకోవాలని ప్రణాళికలు సిద్ధం చేశారు. ఈ పరివర్తన ద్వారా అంతర్జాతీయంగా యురేనియం దిగుమతులపై ఆధారపడే పరిస్థితి తగ్గి, ఇంధన రంగంలో దేశానికి సంపూర్ణ స్వయంసమృద్ధి లభిస్తుంది.పన్ను మినహాయింపులు మరియు ఆర్థిక ప్రోత్సాహకాలుఅణుశక్తి రంగంలో పెట్టుబడులను ఆకర్షించడానికి మరియు ప్రాజెక్టుల ఆర్థిక భారాన్ని తగ్గించడానికి ప్రభుత్వం అత్యంత సాహసోపేతమైన విధానపరమైన నిర్ణయాలను తీసుకుంది. ఇందులో భాగంగా 2019 నుండి అణు విద్యుత్ ప్రాజెక్టులకు సంబంధించిన దిగుమతులపై కస్టమ్స్ సుంకాలను పునరాలోకన పద్ధతిలో మినహాయించాలని నిర్ణయించారు. ఈ విధానం ద్వారా అణు ప్లాంట్ల కోసం దిగుమతి చేసుకున్న అత్యాధునిక పరికరాలు, విడిభాగాలపై అప్పటికే చెల్లించిన పన్నులను ఆయా సంస్థలకు ప్రభుత్వం తిరిగి వాపసు చేయనుంది.ఇటువంటి పన్ను ఉపశమనాలు మౌలిక సదుపాయాల రంగంలో పెట్టుబడి పెట్టే కంపెనీలకు పెద్ద ఊరటనిస్తాయి. భారీ అణు ప్రాజెక్టులలో వాణిజ్యపరమైన ఉత్పత్తి ప్రారంభం కావడానికి ఎన్నో ఏళ్లు పడుతుంది, అంతవరకు పెట్టుబడి నిలిచిపోవడం వల్ల కంపెనీలు నష్టాలను ఎదుర్కొంటాయి. ప్రభుత్వ ఉదార విధానాల వల్ల ప్రాజెక్టుల వ్యయం తగ్గడమే కాకుండా, ఇంజనీరింగ్, ప్రొక్యూర్‌మెంట్ మరియు కన్స్ట్రక్షన్ (EPC) భాగస్వామ్య సంస్థలకు ఆర్థిక అనిశ్చితి తొలగిపోతుంది.తీరప్రాంతాల్లో నూతన రియాక్టర్ల నిర్మాణంభవిష్యత్తులో నిర్మించబోయే మెజారిటీ అణు రియాక్టర్లను దేశంలోని సముద్ర తీరప్రాంతాల వెంబడి ఏర్పాటు చేయాలని నిర్ణయించారు. అణు ప్లాంట్ల నిర్వహణలో రియాక్టర్లను నిరంతరం శీతలీకరించడానికి అత్యధిక పరిమాణంలో నీరు అవసరమవుతుంది. తీరప్రాంతాలలో ప్లాంట్లు ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా సముద్రపు నీటిని సమర్థవంతంగా వాడుకోవచ్చు, దీనివల్ల అంతర్గత భూభాగాల్లోని మంచినీటి వనరులపై ఒత్తిడి తగ్గుతుంది. అంతేకాకుండా, అణు ప్లాంట్లకు అవసరమైన భారీ యంత్ర సామాగ్రిని ఓడరేవుల ద్వారా సులభంగా రవాణా చేయడానికి వీలవుతుంది.గ్రిడ్ ఆధునికీకరణ: ప్రస్తుతం దేశవ్యాప్తంగా జాతీయ విద్యుత్ గ్రిడ్ వ్యవస్థ ఎంతో బలోపేతం కావడం వల్ల, విద్యుత్ ఉత్పత్తి కేంద్రం తీరప్రాంతంలో ఉన్నప్పటికీ, అక్కడ ఉత్పత్తి అయ్యే విద్యుత్తును దేశంలోని ఏ ప్రాంతానికైనా అత్యంత సమర్థవంతంగా సరఫరా చేసే సాంకేతిక సౌలభ్యం అందుబాటులోకి వచ్చింది.రూ. 25 లక్షల కోట్ల మూలధనం మరియు నిధుల సమీకరణ2047 నాటికి 100 గిగావాట్ల సామర్థ్యాన్ని సాధించాలనే ఈ మహా యజ్ఞానికి దాదాపు 22 నుండి 25 లక్షల కోట్ల రూపాయల భారీ మూలధనం అవసరమవుతుందని అంచనా. భారతదేశ చరిత్రలోనే అత్యంత ఖరీదైన మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులలో ఒకటిగా ఇది నిలవనుంది. ఇంతటి భారీ నిధుల సేకరణ కేవలం ప్రభుత్వ బడ్జెట్ కేటాయింపుల ద్వారా సాధ్యం కాదు కాబట్టి, వైవిధ్యభరితమైన ఆర్థిక నమూనాలను అనుసరిస్తున్నారు.ఇంతకుముందు జాతీయ రహదారులు, రక్షణ రంగ తయారీ మరియు పునరుత్పాదక ఇంధన రంగాలలో సాధించిన విజయాల తరహాలోనే, ప్రభుత్వ మరియు ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యం (PPP) ద్వారా అణు రంగంలోనూ పెట్టుబడులను రాబట్టనున్నారు. డిజైనింగ్, భారీ పరికరాల తయారీ, నిర్మాణం మరియు ప్రాజెక్ట్ ఫైనాన్సింగ్‌లో ప్రైవేట్ రంగానికి పెద్దపీట వేయనున్నారు.సంస్థాగత నిర్మాణం, ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల పాత్రభారతదేశ అణు ఇంధన విస్తరణ కార్యక్రమానికి కొన్ని కీలక ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు వెన్నెముకగా నిలుస్తున్నాయి.  ఈ ప్రక్రియలో ప్రతి సంస్థకు ప్రత్యేక బాధ్యతలను అప్పగించారు.. అవి ఏంటంటే..

 న్యూక్లియర్ పవర్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా(ఎన్పీసీఐఎల్).. వాణిజ్యపరమైన అణు రియాక్టర్ల యాజమాన్యం, నిర్వహణ మరియు పర్యవేక్షణ 
భారతీయ నాభికీయ విద్యుత్ నిగమ్ (BHAVINI).. థోరియం ఆధారిత భవిష్యత్ ఇంధన సాంకేతికతకు అవసరమైన ఫాస్ట్ బ్రీడర్ రియాక్టర్ల అభివృద్ధి.
యురేనియం కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (UCIL).. దేశీయంగా యురేనియం ఖనిజ తవ్వకాలు మరియు దాని శుద్ధి ప్రక్రియలు.
ఎలక్ట్రానిక్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (ECIL).. రియాక్టర్లకు కావలసిన అంతర్గత నియంత్రణ వ్యవస్థలు, రక్షణ పరికరాల తయారీ.

ఎన్‌టీపీసీ–ఎన్‌పీసీఐఎల్ ఉమ్మడి భాగస్వామ్యం

 ఈ సరికొత్త వ్యూహంలో అత్యంత కీలకమైన పరిణామం ఏమిటంటే, దేశంలోనే అతిపెద్ద థర్మల్ విద్యుత్ ఉత్పత్తి సంస్థ అయిన నేషనల్ థర్మల్ పవర్ కార్పొరేషన్ ఎన్టీపీసీ  అణుశక్తి రంగంలోకి ప్రవేశించడం. సాంప్రదాయకంగా బొగ్గు ఆధారిత ప్లాంట్ల ద్వారా భారీ లాభాలను ఆర్జిస్తున్న ఎన్టీపీసీ.. ఇప్పుడు అణు విద్యుత్ ప్రాజెక్టుల నిర్మాణం కోసంఎన్పీసీఐఎల్ తో 50, 50 నిష్పత్తిలో సంయుక్త భాగస్వామ్యాన్ని అం టే జాయింట్ వెంచర్  కుదుర్చుకుంది. ఈ చారిత్రాత్మక మార్పు ద్వారా, బొగ్గు విద్యుత్ ద్వారా వచ్చే ఆదాయాన్ని నేరుగా అణు ఇంధన ప్రాజెక్టులలోకి మళ్లించడానికి మార్గం సుగమమైంది. ఫలితంగా కేంద్ర ప్రభుత్వంపై నేరుగా బడ్జెట్ భారం పడకుండా..  పాత శిలాజ ఇంధన వనరుల నుంచే సరికొత్త గ్రీన్ ఎనర్జీ ప్రాజెక్టులకు నిధులు సమకూరుతాయి. ఈ నమూనా దేశ ఆర్థిక లోటును పెంచకుండా అణు సామర్థ్యాన్ని విస్తరించడానికి ఒక ప్రధాన ఉత్ప్రేరకంగా మారుతుందని ఆర్థిక నిపుణులు భావిస్తున్నారు. 

భారీ ఇంజనీరింగ్,  ప్రెసిషన్ పరిశ్రమల భాగస్వామ్యం

భారతదేశంలోని ప్రముఖ ఇంజనీరింగ్ దిగ్గజాలైన లార్సెన్ & టూబ్రో (ఎల్&టి) , భారత్ హెవీ ఎలక్ట్రికల్స్ లిమిటెడ్ (బీహెచ్ఇఎల్) వంటి సంస్థలు ఈ అణు విస్తరణలో కీలక భూమిక పోషిస్తున్నాయి. ఎల్&టి సంస్థ ఇప్పటికే భారీ రియాక్టర్ ప్రెజర్ వెజెల్స్, స్టీమ్ జనరేటర్లను సరఫరా చేస్తుండగా, బిహెచ్‌ఇఎల్ టర్బైన్లు, సాంప్రదాయ ఉత్పాదన వ్యవస్థలను అందిస్తోంది. ఈ కంపెనీల సాంకేతిక ఆవిష్కరణల వల్ల భవిష్యత్తులో రియాక్టర్ల పనితీరు సామర్థ్యం ప్రస్తుతమున్న 40 శాతం నుండి 55 శాతానికి పెరిగే అవకాశాలు ఉన్నాయి. భారీ పరిశ్రమలతో పాటు ఎంటీఏఆర్ టెక్నాలజీస్, కిర్లోస్కర్ బ్రదర్స్, వాల్చందనగర్ ఇండస్ట్రీస్ వంటి హై-ప్రిసిషన్ ఇంజనీరింగ్ సంస్థలు సోడియం పంపులు, క్యాలండ్రియాలు, ప్రత్యేక ఇంధన యంత్రాలను తయారు చేస్తున్నాయి. 

అణు రంగంలో కఠినమైన నాణ్యతా ప్రమాణాలు

యురేనియం సురక్షిత నిర్వహణ నిబంధనలు ఉండటం వల్ల కొత్త కంపెనీలకు ప్రవేశం కష్టమైనప్పటికీ, అనుభవజ్ఞులైన ఈ పాత సంస్థలకు ఇది దశాబ్దాల పాటు స్థిరమైన ఆర్డర్లను తెచ్చిపెడుతోంది. చిన్న, మధ్య తరహా పరిశ్రమలకు (SMEs) విస్తృత అవకాశాలు లభిస్తాయి. చిన్న,  మధ్య తరహా పరిశ్రమలు ఈ అణు సరఫరా గొలుసులో భాగస్వాములు కావడానికి అణుశక్తి శాఖ (DAE)  ప్రత్యేక గుర్తింపు (Accreditation) పొందడం తప్పనిసరి. ఈ ప్రక్రియకు కొన్ని సంవత్సరాల సమయం పట్టినప్పటికీ.. ఒక్కసారి అనుమతి లభిస్తే, అణు ప్రాజెక్టుల సుదీర్ఘ కాలపరిమితి (ఇరవై నుంచి 35 ఏళ్లు) కారణంగా ఈ చిన్న సంస్థలకు దశాబ్దాల పాటు వ్యాపార భద్రత లభిస్తుంది. భారీ కాంట్రాక్టుల వల్ల పెద్ద కంపెనీల మూలధనం చాలా కాలం పాటు నిలిచిపోతుంది కాబట్టి, అవి ప్రాజెక్ట్ మేనేజ్‌మెంట్‌ బాధ్యతలను మాత్రమే చూసుకుంటూ..  అంతర్గత తయారీ పనులను చిన్న సంస్థలకు సబ్‌కాంట్రాక్ట్ ఇస్తున్నాయి. ఈ బహుళ అంచెల విధానం వల్ల ఎస్ఎమ్ఈలు పూర్తి ఆర్థిక భారాన్ని మోయనవసరం లేకుండానే తమ నైపుణ్యానికి తగిన పనులను దక్కించుకోగలుగుతున్నాయి.  అలాగే రక్షణ, ఏరోస్పేస్ రంగాలలో ఇస్రో , డీఆర్‌డీఓలకు సేవలందిస్తున్న యూనిమెక్ ఏరోస్పేస్,  కృష్ణ డిఫెన్స్ వంటి ద్వంద్వ-వినియోగ  నైపుణ్యాలున్న సంస్థలు కూడా అణు రంగంలో  వేగంగా విస్తరిస్తున్నాయి.

 ప్రస్తుత ఆధునిక డిజిటల్ యుగంలో ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్, డేటా సెంటర్ల విస్తరణ కారణంగా విద్యుత్ వినియోగం ప్రపంచవ్యాప్తంగా విపరీతంగా పెరుగుతోంది. ఈ అధునాతన సాంకేతిక వ్యవస్థలు నిరంతరాయంగా పనిచేయడానికి అపారమైన ఇంధనం కావాలి. ఈ నేపథ్యంలో.. స్థిరమైన,  పర్యావరణహితమైన బేస్‌లోడ్ విద్యుత్తును అందించగల సామర్థ్యం ఒక్క అణుశక్తికి మాత్రమే ఉంది. 2047 నాటికి 100 గిగావాట్ల లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడం సవాలుతో కూడుకున్నదే అయినప్పటికీ..  సరైన  పాలనా క్రమశిక్షణ, నిరంతర రాజకీయ నిబద్ధత,  ప్రభుత్వ-ప్రైవేట్ రంగాల సమన్వయంతో దీనిని సాధించడం సాధ్యమే. ఈ బృహత్తర ప్రాజెక్టు విజయవంతమైతే, దేశంలో కొత్తగా వేలాది  ఉపాధి అవకాశాలు లభించడంతో పాటు..  ప్రాంతీయంగా పారిశ్రామికాభివృద్ధి జరుగుతుంది. ఇండియా ప్రపంచ ఇంధన పటంలో సరికొత్త శకానికి నాంది పలుకుతుంది.

 -సీతారాం కంఠంనేని

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి https://www.teluguone.com పోర్టల్ ను  ఫాలో అవ్వండి. లైక్ చేయండి. షేర్ చేయండి. మీ విలువైన అభిప్రయాలను తెలియజేయండి.