ఇరాన్ యుద్ధం–ఇంధన ధరల షాక్ నేపథ్యంలో..  కనీసం ఒక సంవత్సరం పాటు కొత్త బంగారం కొనుగోళ్లను నిలిపివేయాలని ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ పౌరులకు బహిరంగ విజ్ఞప్తి చేశారు. తక్షణ ప్రభావం ఎలా ఉందంటే, టైటాన్, కళ్యాణ్ జ్యువెలర్స్, సెన్కో గోల్డ్ వంటి ఆభరణాల కంపెనీల షేర్లు గణనీయంగా పడిపోయాయి. రిటైల్ చైన్‌లు స్టోర్ ఫుట్‌ఫాల్, అమ్మకాల పరిమాణంలో స్పష్టమైన తగ్గుదలను చూపించాయి. బంగారం దిగుమతి సుంకం సుమారు 6 శాతం నుంచి 15శాతం రేటుకు ఒక్క దెబ్బకు పెంచేశారు. ఇది 2013 తర్వాత అతిపెద్ద పెంపు. 

ఇక ఇది గోల్డ్ డిమాండ్ పై ఎలాంటి ప్ర‌భావం క‌నిపిస్తోందంటే, అధికారికంగా  70శాతం పతనం  అనే సంఖ్యను ప్రభుత్వం ప్రకటించకపోయినా, ట్రేడ్ వర్గాలు, ఐబీజేఏ బులెటిన్లు, మీడియా రిపోర్టులు బంగారం కొనుగోలు సెంటిమెంట్‌లో తీవ్రమైన క్షీణత, పాత బంగారం మార్పిడి వాటా గణనీయంగా పెరగడం వంటి ధోరణులను ఎత్తి చూపుతున్నాయి.  అయితే.. దేశం స్పందించిందా? అంటే అవును.. కానీ అది సమానంగా, సమగ్రంగా, శాశ్వతంగా కాదన్న విశ్లేష‌ణ‌లు క‌నిపిస్తున్నాయి. నగర మధ్యతరగతి, ఫార్మల్ రిటైల్ చైన్‌లలో ప్రభావం ఎక్కువగా కనిపిస్తుండగా, అసంఘటిత రంగం, గ్రామీణ/వివాహ డిమాండ్‌ల‌లో ప్రతిస్పందన మిశ్రమంగా ఉంది.

భారతదేశంలో బంగారం కేవలం ఒక‌ ఆభరణం కాదు. సాంస్కృతికంగా.. వివాహాలు, పండుగలు, వారసత్వ సంపదకు ప్రతీక. ఇక ఆర్థికంగా చూస్తే.. కుటుంబాల  అనధికారిక బ్యాంక్, ద్రవ్యోల్బణం, కరెన్సీ పతనానికి వ్యతిరేకంగా రక్షణ. ఈ సాంస్కృతిక–ఆర్థిక మిశ్రమం వల్లే, భారతదేశం ప్రపంచంలో రెండో అతిపెద్ద బంగారం వినియోగదారుగా, వార్షికంగా 700–800 టన్నుల దిగుమతులతో, విదేశీ మారక నిల్వలపై భారీ ఒత్తిడిని సృష్టిస్తోంది. 

ఇందిరా గాంధీ కాలం నుంచి.. 1991 సంక్షోభం వరకు గోల్డ్ జ‌ర్నీ  ఒక సారి  ప‌రిశీల‌న చేస్తే.. 1960ల చివరలో విదేశీ మారక సంక్షోభ సమయంలో.. ఇందిరా గాంధీ కూడా బంగారం కొనుగోళ్లు తగ్గించాలని, జాతీయ క్రమశిక్షణ  పాటించాలని పౌరులకు విజ్ఞప్తి చేసిన చారిత్రక ఉదాహరణను తాజా చర్చల్లో మళ్లీ ప్రస్తావిస్తున్నారు.
 
1991 నాటి సంక్షోభం విష‌యానికి వ‌స్తే, విదేశీ మారక నిల్వలు ప్రమాదకరంగా తగ్గినప్పుడు, భారతదేశం తన బంగారు నిల్వలలో భాగాన్ని విదేశీ బ్యాంకులకు తాకట్టు పెట్టాల్సి వచ్చింది – బంగారం, విదేశీ మారక మధ్య ఉన్న సున్నిత సంబంధాన్ని ఇది మరింత స్పష్టంగా చూపించింది.

2013 తర్వాత బంగారం దిగుమతి సుంకాలు పెంచడం, 80:20 స్కీమ్ వంటి చర్యలు తీసుకోవడం వల్ల
అధికారిక దిగుమతులు తగ్గినా, స్మగ్లింగ్ పెరగడం, రీసైక్లింగ్, పాత బంగారం మార్పిడి ప్రాముఖ్యత పెరగడం వంటి పరిణామాలు చోటుచేసుకున్నాయి. ఇదొక గుణ పాఠం. సుంకం పెంపు మాత్రమే డిమాండ్‌ను  నశింపజేయదు- అది డిమాండ్‌ను షేడ్ ఫైనాన్షియ‌ల్ సిస్ట‌మ్ వైపు నెడుతుంది.

పశ్చిమ ఆసియాలోని ఇరాన్ యుద్ధం, హోర్ముజ్ జలసంధి అంతరాయాలు, గ్లోబల్ క్రూడ్ ధరలు బ్యారెల్‌కు 105 డాల‌ర్ల‌కు పైగా ఎగబాకడం.. ఇవన్నీ భారతదేశం వంటి ఇంధన దిగుమతి ఆధారిత దేశానికి తీవ్రమైన షాక్.
 
భారతదేశం తన క్రూడ్ అవసరాల్లో సుమారు 85–88శాతం దిగుమతులపై ఆధారపడుతోంది. ఇంధన దిగుమతులు మొత్తం దిగుమతి బిల్లులో 20శాతం పైగా వాటా కలిగి ఉన్నాయి.  2025–26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో బంగారం దిగుమతులు సుమారు 72 బిలియన్ డాల‌ర్ల‌ చేరి, గత సంవత్సరంతో పోలిస్తే సుమారు 24శాతం పెరిగాయి.
 
క్రూడ్ ప్ల‌స్ బంగారం ప్ల‌స్ ఇతర కీలక దిగుమతులు కలిసి.. భారత దిగుమతి బిల్లులో గణనీయమైన భాగాన్ని ఆక్రమించాయి. ప్రస్తుత ఖాతా లోటు- CAD 2శాతం GDP దిశగా వెళ్తుందనే IMF అంచనాలు ఉన్నాయి.  

హైదరాబాదులో జరిగిన సభలో ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ..  కనీసం ఒక సంవత్సరం పాటు బంగారం కొనుగోళ్లు నిలిపివేయండి.. పెట్రోల్, డీజిల్, గ్యాస్ వినియోగాన్ని అత్యంత మితంగా చేయాలని, కార్‌పూలింగ్, మెట్రో, ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు, రైల్వే రవాణా వంటి ప్రత్యామ్నాయాలను ప్రోత్సహించారు.

అవసరం లేని విదేశీ పర్యటనలను వాయిదా వేయాలని, కోవిడ్ కాలంలో అలవాటైన‌ వర్క్ ఫ్రం హోమ్, వర్చువల్ మీటింగ్‌లను మళ్లీ విస్తృతంగా ఉపయోగించాలని పిలుపునిచ్చారు. ఈ పిలుపు సాంప్రదాయ  ఆర్థిక సంస్కరణ కాదు.  నైతిక విజ్ఞప్తి- అంటే చట్టబద్ధ నిషేధం కాకుండా,  దేశ ప్రయోజనం కోసం స్వచ్ఛంద నియంత్రణ కోరడం.

మోడీ విజ్ఞప్తి తర్వాత.. కొద్ది రోజుల్లోనే కేంద్ర ప్రభుత్వం బంగారం, వెండి, ప్లాటినం బులియన్‌పై దిగుమతి సుంకాన్ని గణనీయంగా పెంచింది. బేసిక్ కస్టమ్స్ డ్యూటీ- BCD  సుమారు 5–6శాతం నుంచి 10 శాతానికి,
AIDC 1శాతం నుంచి 5శాతానికి ఇతర భాగాలతో కలిపి సమర్థ దిగుమతి సుంకం సుమారు 15శాతం వద్ద స్థిరపడింది. ఇది ఒక్క దెబ్బకు 6శాతం నుంచి 15శాతాని జంప్ కొట్టింది. బంగారం ధరలను దేశీయ మార్కెట్లో 10 గ్రాములకు సుమారు రూ.9వేల వరకు అదనంగా పెంచినట్లు ట్రేడ్ విశ్లేషణలు సూచిస్తున్నాయి. 

కస్టమ్స్ నోటిఫికేషన్లు, చట్టబద్ధ ఆధారం విష‌యానికి వ‌స్తే.. కస్టమ్స్ టారిఫ్ చట్టం, 1975 కింద కేంద్ర ప్రభుత్వం నోటిఫికేషన్ ద్వారా దిగుమతి సుంకాలను సవరించగలదు. 2026 మే 12 తేదీ నోటిఫికేషన్ల  ద్వారా బులియన్‌పై సమర్థ సుంకం 15శాతం ద‌గ్గ‌ర‌ స్థిరీకరించబడింది, జ్యువెలరీ  ఫైండింగ్స్ పై 5–5.4శాతం సుంకం, రీసైక్లింగ్ కోసం దిగుమతి చేసే స్పెంట్ క్యాటలిస్ట్‌లపై ప్రత్యేక రాయితీలు అమలు అయ్యాయి. 

RBI, విదేశీ మారక నిల్వలను సుమారు 690 బిలియన్ డాల‌ర్ల‌ స్థాయిలో ఉంచినా.. క్రూడ్ ప్ల‌స్ బంగారం దిగుమతుల వల్ల CAD విస్తరించే ప్రమాదం ఉన్నందున,  అనవసర డాలర్ అవుట్‌ఫ్లో తగ్గించడం అనే లక్ష్యంతో ఈ చర్యలు తీసుకున్నట్లు ప్రభుత్వ, మీడియా వివరణలు సూచిస్తున్నాయి. 

ఇక్కడ న్యాయపరంగా బంగారం కొనుగోలు నిషేధం లేదు. చట్టబద్ధంగా  సుంకం పెంపు, రాజకీయంగా: ప్రధాని విజ్ఞప్తి, ఆర్థికంగా మార్కెట్‌కు సిగ్నల్.. ఇవన్నీ కలిపి ఒక సాఫ్ట్–హార్డ్ కాంబినేషన్ గా తయారైంది.

మోడీ విజ్ఞప్తిలో రాజకీయ కోణం స్పష్టంగా క‌నిపిస్తోంది. ఇరాన్ యుద్ధం, అమెరికా–ఇజ్రాయెల్–ఇరాన్ ఉద్రిక్తతల మధ్య  ఇంధన సంక్షోభాన్ని.. బాహ్య శత్రువు వల్ల వచ్చిన పరీక్షగా ఫ్రేమ్ చేసి, దేశం మొత్తం సంయమనం, త్యాగం, దేశభక్తి తో స్పందించాలని పిలుపునిస్తోంది. 

ఇది 1967 ఇందిరా గాంధీ పిలుపుతో పోల్చుతూ,  చరిత్ర పునరావృతం అనే కోణంలో కొన్ని మీడియా వేదికలు నిర్మించాయి.  బంగారం దిగుమతుల వల్ల.. విదేశీ మారకపై ఒత్తిడి, క్రూడ్ ధరల పెరుగుదల,
CAD విస్తరణ ప్రమాదం వంటి అంశాలను హైలైట్ చేస్తూ, విజ్ఞప్తిని ఆర్థిక బాధ్యతగా ప్రదర్శించింది. 
ఇక అంతర్జాతీయ మీడియా సంగ‌తికొస్తే..  ఖ‌ర్చులు త‌గ్గించుకోవాల‌ని ఇచ్చిన అత్య‌వ‌స‌ర పిలుపుగా అభివ‌ర్ణిస్తోంది. భారతీయుల బంగారం పట్ల మక్కువ, రూపాయి బలహీనత, ఇంధన సంక్షోభం నేపథ్యంలో ఈ పిలుపు వెనుక ఉన్న ఆర్థిక ఆందోళనలను స్పష్టంగా చర్చించింది.

ప్రభుత్వమే ఇంధన పన్నుల ద్వారా భారీ ఆదాయం పొందుతూనే, వినియోగదారులపై త్యాగం  బాధ్యతను మోపడం, బంగారం సుంకం పెంపు వల్ల స్మగ్లింగ్, బ్లాక్ మార్కెట్ పెరుగుదల ప్రమాదం వంటి అంశాలను ప్రశ్నించాయి.

సామాజిక కోణం – వివాహాలు, పండుగలు, గ్రామీణ భారతం వంటి అంశాల ప‌రిశీల‌న  చేస్తే.. బంగారం కొనుగోళ్లు ప్రధానంగా వివాహాలు, పండుగలతో ముడిపడి ఉండటం వల్ల,  ఒక సంవత్సరం పూర్తిగా బంగారం కొనొద్దు అనే విజ్ఞప్తి గ్రామీణ, సాంప్రదాయ కుటుంబాలకు ఆచరణలో కఠినంగా కనిపిస్తోంది.

కొన్ని ట్రేడ్ విశ్లేషణలు, IBJA వ్యాఖ్యానాలు ఎలా ఉన్నాయో చూస్తే.. నగర మధ్యతరగతి, పెట్టుబడి–ఆధారిత కొనుగోళ్లు తగ్గుతున్నా, వివాహ–సంబంధిత  అనివార్య  డిమాండ్ పూర్తిగా ఆగలేదని సూచిస్తున్నాయి.
 
IBJA ప్రకారం 25 టన్నుల డిమాండ్ 7.5 టన్నులకు పడిపోయింది. అంటే ఇది 70శాతం పతనం. ఇలాంటి స్పష్టమైన‌ సంఖ్యల‌ను ప్రస్తుతం అధికారికంగా ప్రభుత్వం, RBI, WGC  ప్రచురించిన పబ్లిక్ డేటాలో కనిపించడం లేదు. అయితే, కొన్ని కీలక పాయింట్లు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి. దిగుమతి సుంకం పెంపు తర్వాత బంగారం దిగుమతులు తాత్కాలికంగా గణనీయంగా తగ్గినట్లు ట్రేడ్ రిపోర్టులు, బులియన్ పోర్టల్స్ సూచిస్తున్నాయి. 

జ్యువెలరీ స్టాక్స్ ఎలా ఉన్నాయో చూస్తే.. టైటాన్, కళ్యాణ్ జ్యువెలర్స్, సెన్కో గోల్డ్ వంటి కంపెనీల షేర్లు మోడీ విజ్ఞప్తి, సుంకం పెంపు తర్వాత రోజుల్లో.. గణనీయంగా పడిపోయాయి – ఇది మార్కెట్ సెంటిమెంట్‌లో స్పష్టమైన షాక్. 

IBJA, ట్రేడ్ వ్యాఖ్యల ప‌రిశీల‌న చేస్తే.. బంగారం ధరలు రికార్డు స్థాయికి చేరడం, గ్లోబల్ అనిశ్చితి, సుంకం పెంపు కలిపి ఆభరణాల కొనుగోళ్లు తగ్గడం, పెట్టుబడి–ఆధారిత బంగారం  వైపు మళ్లడం,
పాత బంగారం మార్పిడి వాటా పెరగడం వంటి ధోరణులను IBJA, ఇతర విశ్లేషణలు నమోదు చేస్తున్నాయి. 

సూటిగా చెప్పాలంటే..  70శాతం పతనం  అనే సంఖ్యను అధికారికంగా ధృవీకరించలేం. కానీ బంగారం కొనుగోలు సెంటిమెంట్‌లో తీవ్రమైన క్షీణత, కొత్త దిగుమతులపై ఆధారపడే ఫ్రెష్ ఫిజికల్ డిమాండ్‌లో గణనీయమైన తగ్గుదల ఉన్నట్లు క‌నిపిస్తోంది. స్టాక్ మార్కెట్, ట్రేడ్ బులెటిన్లు, మీడియా విశ్లేషణలు స్పష్టంగా సూచిస్తున్నాయి. 

తనిష్క్- ఓల్డ్ గోల్డ్ న్యూ ఇండియా, కళ్యాణ్- నేష‌న్ ఫ‌స్ట్ గోల్డ్ ఫ‌ర్ ఇండియా వంటి ప్రచారాలు 
పాత బంగారాన్ని కొత్త ఆభరణాలుగా మార్చుకోవడం, తేలికైన 18 క్యారెట్ డిజైన్ల వైపు మళ్లడం,
రీసైక్లింగ్ ద్వారా కొత్త దిగుమతుల అవసరాన్ని తగ్గించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి.

ఇండియా బులియన్ అండ్ జ్యువెలర్స్ అసోసియేషన్-IBJA, ట్రేడ్ విశ్లేషణలు ఎలా ఉన్నాయో చూస్తే..  
అధిక ధరలు, అధిక సుంకం, మోడీ విజ్ఞప్తి కలిపి.. పాత బంగారం మార్పిడి వాటా గణనీయంగా పెరిగిందని, కొత్తగా దిగుమతి చేసిన బంగారంపై ఆధారపడే డిమాండ్ తగ్గిందని సూచిస్తున్నాయి. ప్రస్తుతం క్రియాశీల మార్కెట్‌లో 70శాతం వాటా పాత బంగారం మార్పిడి అనే అంచనా –
అధికారిక గణాంకం కాకపోయినా, ట్రేడ్ వర్గాల  ఫీల్డ్ ఇంప్రెషన్ గా,  కొత్త బంగారం కన్నా పాత బంగారం రీసైక్లింగ్‌కి మార్కెట్ బలంగా మళ్లింది  అనే ధోరణిని ప్రతిబింబించేలా ఉంది.

అసంఘటిత రంగం, స్టాక్ మార్కెట్, వినియోగదారుల ప్రవర్తన – ప్రభావాల విశ్లేషణ,   అసంఘటిత రంగం – 65శాతం వాణిజ్య వాటా, గట్టి దెబ్బలా క‌నిపిస్తోంది. భారత బంగారం–జ్యువెలరీ వాణిజ్యంలో సుమారు 60–65శాతం వరకు అసంఘటిత, చిన్న జ్యువెలర్లు, గ్రామీణ గోల్డ్‌స్మిత్‌లు, స్థానిక పాన్‌షాపులు కీలక పాత్ర పోషిస్తారు.

అధిక సుంకం, అధిక ధరలు, మోదీ విజ్ఞప్తి, పెద్ద బ్రాండ్ల  పాత బంగారం మార్పిడి ప్రచారాలు – 
చిన్న జ్యువెలర్లకు మార్జిన్ ఒత్తిడి, కస్టమర్ ఫుట్‌ఫాల్ తగ్గుదల, ఫైనాన్స్, వర్కింగ్ క్యాపిటల్ సమస్యలను మరింత పెంచే ప్రమాదం ఉంది. 

ఈ విధమైన పాలసీ–మోరల్ కాంబినేషన్.. ఫార్మల్, బ్రాండెడ్ రిటైల్ చైన్‌లకు – పాత బంగారం మార్పిడి ద్వారా మార్కెట్ షేర్ పెంచుకునే అవకాశం, అసంఘటిత, చిన్న జ్యువెలర్లకు – బలమైన దెబ్బ,
స్మగ్లింగ్ నెట్‌వర్క్‌లకు – అధిక సుంకం వల్ల కొత్త ప్రోత్సాహం ఇవ్వగలదు.
 
మోడీ విజ్ఞప్తి, సుంకం పెంపు తర్వాత.. టైటాన్, కళ్యాణ్ జ్యువెలర్స్, సెన్కో గోల్డ్ వంటి కంపెనీల షేర్లు ఇన్‌ట్రాడేలో గణనీయంగా పడిపోయాయి. మార్కెట్ సందేశం ఎంతో స్పష్టంగా ఉంది. కనీసం తక్షణ కాలంలో ఆభరణాల డిమాండ్‌పై ఒత్తిడి, మార్జిన్‌లపై ప్రభావం, స్టోర్ ఎక్స్‌పాన్షన్ ప్లాన్‌లపై పునర్విమర్శ అవసరం.

వినియోగదారుల ప్రవర్తన – పెట్టుబడి బంగారం vs ఆభరణాలు అధిక ధరలు, అధిక సుంకం, గ్లోబల్ అనిశ్చితి ఆభరణాల కొనుగోళ్లు తగ్గినా, పెట్టుబడి–ఆధారిత బంగారం  పై ఆసక్తి కొనసాగుతుందని, జ్యువెలరీ నుంచి ఇన్వెస్ట్‌మెంట్‌కి షిఫ్ట్ జరుగుతోందని సూచిస్తున్నాయి  ప‌లు విశ్లేషణలు. 
 
న‌గర మధ్యతరగతి, పెట్టుబడి–ఆధారిత కొనుగోళ్లు, లగ్జరీ బంగారం కొనుగోళ్లు గణనీయంగా తగ్గాయి.
వివాహ–సంబంధిత, సాంప్రదాయ డిమాండ్ పూర్తిగా ఆగలేదు. ఫార్మల్, బ్రాండెడ్ రిటైల్ చైన్‌లు – పాత బంగారం మార్పిడి ద్వారా డిమాండ్‌ను రీ–కన్ఫిగర్ చేసుకుంటున్నాయి. ఇక అసంఘటిత రంగం – అధిక సుంకం, తగ్గిన ఫుట్‌ఫాల్ వల్ల ఎక్కువగా దెబ్బతింటోంది.

ఇలాంటి  నైతిక‌ పిలుపులు సాధారణంగా కొన్ని నెలల పాటు ప్రభావం చూపుతాయి. కానీ,
దీర్ఘకాలంలో, బంగారం పట్ల భారతీయుల సాంస్కృతిక మక్కువ, వివాహ–సాంప్రదాయ అవసరాలు మళ్లీ డిమాండ్‌ను పైకి లాగుతాయి – గత చరిత్ర ఇదే చెబుతోంది.  
 
ఇంధన పన్నుల ద్వారా భారీ ఆదాయం పొందుతూ, బంగారం దిగుమతులపై అధిక సుంకం విధిస్తూ,
అదే సమయంలో పౌరులను  త్యాగం చేయండి, బంగారం కొనొద్దు, విదేశీ ప్రయాణం తగ్గించండి.. అని కోరుతోంది ప్ర‌భుత్వం. ఇది ఆర్థికంగా అర్థవంతమైనా, సామాజిక న్యాయం, సమాన బాధ్యత కోణంలో ప్రశ్నించదగినది. 

పెద్ద కార్పొరేట్‌లు, అధిక ఆదాయ వర్గాలపై ప్రత్యక్ష పన్ను, లగ్జరీ ట్యాక్స్, ఫ్యూయల్ వినియోగంపై కఠిన నియంత్రణల కన్నా, మధ్యతరగతి, చిన్న జ్యువెలర్లు, గ్రామీణ కుటుంబాలపై  మోరల్ ప్రెషర్  ఎక్కువగా పడుతోంది.

కానీ కొత్త దిగుమతులపై ఆధారపడే ఫ్రెష్ డిమాండ్, కొనుగోలు సెంటిమెంట్‌లో తీవ్రమైన క్షీణత ఉన్న మాట‌ నిజం. దేశం స్పందించింది.. స్టాక్ మార్కెట్, జ్యువెలరీ సేల్స్, పాత బంగారం మార్పిడి, వినియోగదారుల ప్రవర్తనలో మార్పులు దీనికి సాక్ష్యం. కానీ, ఈ స్పందన సమానంగా, న్యాయంగా, దీర్ఘకాలికంగా ఉందా? లేదా.. అని చూస్తే, ఇది ఒక తాత్కాలిక షాక్, మధ్యతరగతి–చిన్న వ్యాపారులపై ఎక్కువ భారంతో కూడిన  నైతిక‌త‌తో కూడుకున్న‌  మాత్రమేనా? ఈ ప్రశ్నలు ఇంకా మిగిలే ఉన్నాయి –  నిజమైన ప్రజాస్వామ్య చర్చ అక్కడే మొదలవుతుంది.

-సీతారాం కంఠంనేని

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి https://www.teluguone.com పోర్టల్ ను  ఫాలో అవ్వండి. లైక్ చేయండి. షేర్ చేయండి. మీ విలువైన అభిప్రయాలను తెలియజేయండి.