ఇటీవలి అమెరికా-ఇరాన్ యుద్ధం,  తదనంతర శాంతి ఒప్పందం నుండి అమెరికా వ్యూహాత్మకంగా బలహీనపడగా, ఇరాన్ మాత్రం బతికి బయటపడిన వారి ప్రయోజనం సర్వైవర్ అడ్వాంటేజ్,  ప్రపంచ ఇంధనం, అమెరికా నిర్ణయాధికారంపై కొత్త పట్టును సంపాదించుకుంది.

అధ్యాయం 1 
అమెరికా ఓడిపోయిన యుద్ధం.. సందర్భం,  ప్రధాన సిద్ధాంతం

నాలుగు నెలలకు పైగా సాగిన ఘర్షణల తర్వాత శాంతి ఒప్పందంతో ముగిసిన ఇటీవలి అమెరికా ఇరాన్ సంఘర్షణ, వాషింగ్టన్ లోనూ,   వెలుపల వ్యూహాత్మక ఫలితాలపై తీవ్ర చర్చను రేకెత్తించింది. విమర్శకులు,  ప్రధాన స్రవంతి పాశ్చాత్య మీడియా నుండి వెలువడుతున్న ప్రధాన వాదన ఏమిటంటే, అమెరికాకు అపారమైన సైనిక సామర్థ్యాలు,  ప్రకటించిన లక్ష్యాలు ఉన్నప్పటికీ, అది ఈ యుద్ధంలో వాస్తవంగా ఓడిపోయింది.

అంతర్జాతీయ వార్తా శీర్షికలు ఈ అంచనాను ఎక్కువగా ప్రతిబింబిస్తున్నాయి. ఉదాహరణకు, యూకేకు చెందిన ఒక వార్తా సంస్థ "ఇరాన్తో జరిగిన యుద్ధంలో అమెరికా ఓడిపోయింది" అని ప్రకటించగా, వాషింగ్టన్లో అధికారిక ప్రకటనలు ఈ ఒప్పందాన్ని ఒక విజయంగా చూపించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నప్పటికీ, ప్రధాన అమెరికన్ వార్తాపత్రికలు మరియు పత్రికలు ఈ ఫలితాన్ని అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్కు ఓటమిగాను, యునైటెడ్ స్టేట్స్ లొంగిపోవడంగాను అభివర్ణించాయి. ఈ సంఘర్షణ నుండి అమెరికా సైనికంగా, దౌత్యపరంగా మరియు ఆర్థికంగా బలహీనపడి బయటపడిందని, మరియు ఈ యుద్ధం యొక్క దీర్ఘకాలిక వ్యయాలను రాబోయే సంవత్సరాలలో అమెరికన్ పౌరులే భరించవలసి ఉంటుందనేది పెరుగుతున్న ఏకాభిప్రాయం.

అధ్యాయం 2
 ప్రకటించిన యుద్ధ లక్ష్యాలు,   వాటిని సాధించడంలో వైఫల్యం..  వ్యూహాత్మక లక్ష్యాల మూల్యాంకనం

ప్రారంభంలో, అమెరికా ప్రభుత్వం యుద్ధానికి సంబంధించి ఉన్నత ఆశయాలతో కూడిన లక్ష్యాలను స్పష్టంగా పేర్కొంది. అధికారులు "సంపూర్ణ విజయం" గురించి మాట్లాడారు, ఇరాన్ బేషరతుగా లొంగిపోవాలని డిమాండ్ చేశారు, ప్రభుత్వ మార్పును సూచించారు, మరియు ఇరాన్కు యురేనియం సుసంపన్నం చేసే హక్కులను శాశ్వతంగా నిరాకరిస్తామని, దాని అణు పదార్థాలను లాగేసుకుంటామని పట్టుబట్టారు. ఈ లక్ష్యాలను కేవలం రాజీపడలేని భద్రతా అవసరాలుగా మాత్రమే కాకుండా, విస్తృత మధ్యప్రాచ్యంలో అమెరికా సంకల్పానికి, విశ్వసనీయతకు ఒక పరీక్షగా కూడా రూపొందించారు.

నాలుగు నెలల తర్వాత, ఈ ప్రధాన లక్ష్యాలలో ఏ ఒక్కటీ నెరవేరినట్లు కనిపించడం లేదు. కీలక నాయకుల మరణం, తీవ్రమైన ఆర్థిక ఇబ్బందులు ఉన్నప్పటికీ, ఇరాన్ రాజకీయ వ్యవస్థ చెక్కుచెదరకుండా, మరింత బలంగా పాతుకుపోయింది. ఇరాన్ ప్రభుత్వం లొంగిపోలేదు, అణు సమస్యపై చర్చలు కొనసాగుతున్నాయి, మరియు తుది ఒప్పందం యొక్క రూపుదిద్దుకుంటున్న స్వరూపం 2015 నాటి ఇరాన్ అణు ఒప్పందాన్ని పోలి ఉంది—ఆ ఒప్పందం నుండి అమెరికా 2018లో వైదొలిగింది. మునుపటి ఒప్పందాన్ని పోలిన ఒక చట్రానికి తిరిగి రావడం ఒక ఇబ్బందికరమైన ప్రశ్నను లేవనెత్తుతోంది: ఫలితం గతంలో ఉన్న ఒప్పందాన్ని పోలి ఉంటే, దాదాపుగా అదే గమ్యాన్ని చేరుకోవడానికి ఒక విధ్వంసకర యుద్ధం చేయడం వెనుక ఉన్న వ్యూహాత్మక ఉద్దేశ్యం ఏమిటి?

అధ్యాయం 3 

హోర్ముజ్ జలసంధి, ఆర్థిక  విజయం అనే భ్రమ.. ఆర్థిక భౌగోళిక శాస్త్రం, ఇంధన భద్రత

యు.ఎస్. ప్రభుత్వం చెప్పుకుంటున్న ప్రధాన విజయాలలో ఒకటి, హోర్ముజ్ జలసంధిని తిరిగి తెరవడం. ఇది ఒక కీలకమైన సముద్ర మార్గం, సంఘర్షణకు ముందు ప్రపంచ చమురు వాణిజ్యంలో దాదాపు ఐదవ వంతు దీని గుండానే జరిగేది. ఈ జలసంధి గుండా రవాణాను పునరుద్ధరించడం వల్ల ఇంధన ధరలు తగ్గడం, రవాణా ఖర్చులు తగ్గడం, మరియు ద్రవ్యోల్బణ ఒత్తిళ్లు తగ్గడం వంటి ఫలితాలు వస్తాయని అంచనా. ఈ పరిణామాలు ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు నిస్సందేహంగా చాలా ముఖ్యమైనవి.

అయితే, జలసంధిని తిరిగి తెరవడాన్ని ఒక “విజయం”గా పరిగణించడం ఒక ముఖ్యమైన వాస్తవాన్ని మరుగుపరుస్తుంది: యుద్ధానికి ముందే, హోర్ముజ్ జలసంధి అప్పటికే తెరిచి ఉంది. ఆ సంఘర్షణే, మరియు జలసంధిని తాత్కాలికంగా అడ్డుకోవాలనే ఇరాన్ వ్యూహమే, శాంతి ఒప్పందం ద్వారా పరిష్కరించబడిందని చెప్పబడుతున్న అంతరాయాన్ని సృష్టించాయి. వాస్తవానికి, ఈ ఒప్పందం వల్ల కలిగిన అతిపెద్ద ఆర్థిక ప్రయోజనం, ఒక కొత్త లేదా మరింత అనుకూలమైన వ్యవస్థను సృష్టించడం కాకుండా, యుద్ధానికి ముందున్న యథాతథ స్థితిని పునరుద్ధరించడమే. అంతేకాకుండా, జలసంధి మూసివేతను విజయవంతంగా ఉపయోగించుకోవడం ద్వారా, అమెరికాపై మాత్రమే కాకుండా ప్రపంచ మార్కెట్లపై కూడా ఒత్తిడి తీసుకురాగల శక్తివంతమైన ఆర్థిక ఆయుధాన్ని తన వద్ద ఉందని ఇరాన్ నిరూపించుకుంది, తద్వారా తన భవిష్యత్ బేరసారాల శక్తిని బలోపేతం చేసుకుంది.

అధ్యాయం 4

మానసిక విశ్లేషణ,  సంప్రదింపుల వ్యూహం..  దౌత్యం, ప్రవర్తనా విశ్లేషణ,  సంప్రదింపుల ఎత్తుగడలు

ఇరాన్ విధానంలో మరో కోణం ఏమిటంటే, ఉన్నత స్థాయి దౌత్యంలో మానసిక విశ్లేషణను ఏకీకృతం చేయడం. ఒక నివేదిక ప్రకారం, శాంతి చర్చల సమయంలో అధ్యక్షుడు ట్రంప్ ప్రవర్తన మరియు నిర్ణయాలు తీసుకునే శైలిని అధ్యయనం చేయడానికి ఇరాన్ సంధానకర్తలు సీనియర్ మనస్తత్వవేత్తలను నియమించుకున్నారు. వివిధ ప్రతిపాదనలకు ప్రతిస్పందనలను ముందుగానే ఊహించి, సంభాషణ వ్యూహాలను రూపొందించడానికి, ఆ నివేదికలో "సైకోపాథిక్ ప్రవర్తనా సరళి"గా వర్ణించబడిన దానిని అర్థం చేసుకోవడమే దీని లక్ష్యం.

ఈ వాదనలు ఇంకా ధృవీకరించబడనప్పటికీ, ఈ మానసిక విశ్లేషణ అమెరికా అధ్యక్షుడి ప్రతిచర్యలను మరింత ఊహించదగినవిగా, మరియు ఇరాన్ దృక్కోణం నుండి మరింత నిర్మాణాత్మకంగా మార్చిందని ఆ నివేదిక సూచిస్తుంది. ఇది కచ్చితమైనదైతే, ఇరాన్ సంధానకర్తలు సాంప్రదాయ రాజనీతిని ఆధునిక ప్రవర్తనా నైపుణ్యాలతో మేళవించి, ఒక అధునాతన అనుసరణను ప్రదర్శించారని ఇది సూచిస్తుంది. 

తమ ప్రత్యర్థి నాయకత్వ శైలిలోని బలహీనతలుగా భావించిన వాటిని తమకు అనుకూలంగా మలచుకోవడానికి చేసే ప్రయత్నాలు. దీని విస్తృతమైన అంతరార్థం ఏమిటంటే, మానసిక విశ్లేషణ వంటి సైనికేతర శక్తి సాధనాలు, ముఖ్యంగా వ్యక్తిగత ప్రవృత్తి మరియు బహిరంగ ఆర్భాటంపై ఎక్కువగా ఆధారపడే నాయకులకు వ్యతిరేకంగా ప్రయోగించినప్పుడు, వ్యూహాత్మక ఫలితాలను గణనీయంగా ప్రభావితం చేయగలవు.

అధ్యాయం 5 

ఇరాన్ చెల్లించిన మూల్యం , బతికి బయటపడిన వారి ప్రయోజనం.. యుద్ధ నష్టం, పాలన  స్థితిస్థాపకత,  యుద్ధానంతర స్థితి

ఈ సంఘర్షణలో ఇరాన్ నిస్సందేహంగా భారీ మూల్యం చెల్లించింది. ఆ దేశం గణనీయమైన సైనిక నష్టాలను చవిచూసింది, తీవ్రమైన ఆర్థిక ఒత్తిడిలో ఉంది, మరియు తన నాయకత్వంలోని ప్రముఖ సభ్యులను కోల్పోయింది. వారిలో దాని సర్వోన్నత నాయకుడు కూడా ఉన్నారని, ఆయన యుద్ధం మొదటి రోజే హత్యకు గురయ్యారని సమాచారం. ఇటువంటి నష్టాలు, ఈ ఫలితాన్ని కేవలం ఇరాన్ సాధించిన సంపూర్ణ విజయంగా పరిగణించలేమని స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

అయినప్పటికీ, యుద్ధం ముగియడంతో ఇరాన్ లొంగిపోయే స్థితిలో కాకుండా చర్చలు జరిపే స్థితిలో ఉంది. ఇది సంవత్సరం ప్రారంభంలో ఉన్న అధికార సమతుల్యత నుండి ఒక ముఖ్యమైన మార్పును సూచిస్తుంది. ఆ దేశం ఇంకా నిలబడి ఉంది, దాని కొత్త నాయకత్వానికి పునర్నిర్మించుకునే అవకాశం లభించింది, మరియు నిరంతర అమెరికన్, ఇజ్రాయెల్ ఒత్తిడిని ఎదుర్కొని అది తన స్థితిస్థాపకతను ప్రదర్శించింది. మనుగడ, వ్యూహాత్మక జలమార్గాలపై కొత్తగా లభించిన పట్టు, మరియు సుదీర్ఘ సంఘర్షణను తట్టుకోగలననే నిరూపితమైన సామర్థ్యం వంటి వాటి కలయిక, ఇరాన్కు "మనుగడ ప్రయోజనం" ఉందని కొందరు విశ్లేషకులు వాదించడానికి దారితీసింది: అది అత్యంత తీవ్రమైన పరిస్థితులను తట్టుకుని నిలబడింది మరియు ఇప్పుడు మరింత ఆత్మవిశ్వాసంతో, తన వ్యూహాత్మక సాధనాలపై స్పష్టమైన అవగాహనతో చర్చలను సమీపిస్తోంది.

అధ్యాయం 6

అమెరికా సైనిక ప్రదర్శన,  ప్రపంచ అభిప్రాయాలు..  విశ్వసనీయత, నిరోధం,  ప్రత్యర్థి పరిశీలన

ఈ యుద్ధం అమెరికా సైనిక ప్రదర్శనపై ప్రతికూల ప్రభావాన్ని చూపింది. గణనీయమైన సాంకేతిక మరియు లాజిస్టికల్ ఆధిక్యత ఉన్నప్పటికీ, భారీ సంఖ్యలో సుదూర ఖచ్చితత్వ క్షిపణులు మరియు ఇంటర్సెప్టర్లను ఖర్చు చేసినా కూడా, అమెరికా ఒక చిన్న ప్రత్యర్థిని నిర్ణయాత్మకంగా ఓడించడంలో విఫలమైంది. ఈ ఫలితం, భవిష్యత్ సంఘర్షణలలో అమెరికా సైనిక కార్యకలాపాల కొనసాగింపు మరియు దాని నిరోధక వైఖరి యొక్క పటిష్టతపై ఆందోళనలను రేకెత్తిస్తోంది.

అమెరికా ప్రత్యర్థులు—ముఖ్యంగా రష్యా, చైనా, మరియు ఉత్తర కొరియా—ఈ సంఘర్షణను నిశితంగా గమనించారు. తులనాత్మకంగా చిన్నదైన, తక్కువ సన్నద్ధత కలిగిన దేశమైన ఇరాన్ను లొంగదీసుకోలేని అమెరికా, మరింత సంక్లిష్టమైన లేదా పెద్ద ఎత్తున జరిగే ఘర్షణలలో విజయం సాధించగలదా అని వారు ఇప్పుడు ప్రశ్నించే అవకాశం ఉంది. అమెరికా ఖరీదైన, అసంపూర్తి యుద్ధాలలోకి లాగబడగలదనే భావన, కూటమి గతిశీలత, నిరోధక అంచనాలు, మరియు ప్రపంచ భద్రత యొక్క విస్తృత నిర్మాణంపై ప్రభావం చూపుతుంది.

అధ్యాయం 7 

దౌత్యపరమైన పరిణామాలు,  కూటమి నిర్వహణ..  ఒత్తిడికి గురైన భాగస్వామ్యాలు,  ప్రాంతీయ ప్రతిఫలాలు

యుద్ధభూమికి ఆవల, ఈ యుద్ధం యూరప్, గల్ఫ్, మరియు ఆసియాలోని కీలక భాగస్వాములతో సంబంధాలను దెబ్బతీసింది. అమెరికా ప్రారంభించిన లేదా నడిపించిన సంఘర్షణల వల్ల ఈ ప్రాంతాలు అసమానమైన ఆర్థిక మరియు భద్రతా భారాలను మోసాయి. వీటిలో వాణిజ్య మార్గాలు, ఇంధన మార్కెట్లు, మరియు ప్రాంతీయ స్థిరత్వానికి కలిగిన అంతరాయాలు కూడా ఉన్నాయి. అమెరికా-ఇరాన్ యుద్ధం నేపథ్యంలో, వాషింగ్టన్ ఈ కూటములను పునరుద్ధరించడానికి మరియు దాని వ్యూహాత్మక నిర్ణయాలపై పెరుగుతున్న సందేహాలను పరిష్కరించడానికి తీవ్రమైన అవసరం ఉంది.

పెంటగాన్ ఒక ద్వంద్వ సవాలును ఎదుర్కొంటోంది: భవిష్యత్ యుద్ధాలకు సిద్ధం కావడానికి సైన్యాన్ని ఆధునీకరించడంతో పాటు, అమెరికా జోక్యాల వెనుక ఉన్న వివేకాన్ని ప్రశ్నించగల మిత్రదేశాలలో విశ్వాసాన్ని తిరిగి నిర్మించుకోవాలి. అయితే, దీర్ఘకాలిక సంస్థాగత సంస్కరణలు మరియు కూటమి నిర్వహణ కంటే స్వల్పకాలిక రాజకీయ కథనాలకు ప్రాధాన్యతనిచ్చిన ప్రస్తుత పరిపాలనలో ఈ రెండు పనులూ పూర్తిగా నెరవేరే అవకాశం కనిపించడం లేదు. వ్యూహాత్మక అవసరానికి, రాజకీయ సంకల్పానికి మధ్య ఉన్న ఈ అంతరం ప్రపంచ వేదికపై అమెరికా విశ్వసనీయతను మరింతగా దెబ్బతీస్తుంది.

అధ్యాయం 8 

గత ఒప్పందాన్ని పునరుద్ధరించడానికి చేసే యుద్ధంలోని వైరుధ్యం.. వ్యూహాత్మక అసంగతత్వం, విధాన పునరావృతం

ఈ సంఘర్షణకు మూలంలో ఒక కీలకమైన వైరుధ్యం ఉంది: అమెరికా నాలుగు నెలల పాటు యుద్ధం చేసి, చివరికి తాను గతంలో వదులుకున్న అణు ఒప్పందాన్ని పోలిన శాంతి ఒప్పందానికి వచ్చినట్లు కనిపిస్తోంది. అంతిమ ఫలితం కార్యాచరణపరంగా మునుపటి ఒప్పందాన్ని పోలి ఉంటే, వ్యూహాత్మక దృక్కోణం నుండి యుద్ధాన్ని సమర్థించడం కష్టమవుతుంది.

ఇది అమెరికా విధానం యొక్క హేతుబద్ధత గురించి ఒక లోతైన ప్రశ్నను లేవనెత్తుతుంది. ఆ యుద్ధం, దానితో పాటు సంభవించిన ప్రాణనష్టం, ఆర్థిక అంతరాయం, మరియు దౌత్యపరమైన నష్టం - ఇవన్నీ, ఒకప్పుడు ఇరాన్ అణు కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించడానికి చర్చల ద్వారా మార్గాన్ని అందించిన వ్యవస్థకు తిరిగి రావడానికి చెల్లించిన మూల్యమేనా? ఒకవేళ అదే నిజమైతే, ఆ శాంతి ఒప్పందాన్ని ఒక విజయంగా కాకుండా, యుద్ధం ఒక మెరుగైన ప్రత్యామ్నాయాన్ని అందించడంలో విఫలమైందనే పరోక్ష అంగీకారంగా పరిగణించవచ్చు. ఈ విధంగా చూస్తే, దేశీయ రాజకీయ పరిగణనలు మరియు సైద్ధాంతిక నిబద్ధతలు దేశాలను స్వీయ-నాశన వ్యూహాల వైపు ఎలా నడిపిస్తాయో చెప్పడానికి ఈ సంఘర్షణ ఒక హెచ్చరిక ఉదాహరణగా నిలుస్తుంది.

అధ్యాయం 9

విస్తృత ప్రభావాలు.. సాంకేతికత, అధికారం, మారుతున్న వ్యవస్థలు..  ప్రభావాల రూపకం,  నిర్మాణాత్మక మార్పు

ప్రధాన భౌగోళిక రాజకీయ సంఘటనలు తరచుగా నాటకీయ పరిణామాలుగా కాకుండా, ప్రపంచ క్రమాన్ని క్రమంగా పునర్నిర్మించే చిన్న చిన్న "నవీకరణల" రూపంలో ఎలా ఆవిష్కృతమవుతాయో అనే విస్తృతమైన విశ్లేషణతో ఈ చర్చ ముగుస్తుంది. ఈ పోలిక సాంకేతికత మరియు దైనందిన జీవితంలో సమకాలీన పరివర్తనలను గుర్తుకు తెస్తుంది: పని విధానాలు తిరిగి వ్రాయబడుతున్నాయి, ఆటోమొబైల్స్ సాఫ్ట్‌వేర్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లుగా మారుతున్నాయి, మరియు స్మార్ట్‌ఫోన్‌లు వినియోగదారుల అవసరాలను వారు స్పృహతో వ్యక్తపరచక ముందే ఎక్కువగా ఊహిస్తున్నాయి.

ఈ పరిణామాలను ఉపరితలంపై ఏర్పడే అలలతో పోలుస్తారు—కాలక్రమేణా మొత్తం స్వరూపాన్ని మార్చే సూక్ష్మ కదలికలు. అదే విధంగా, యు.ఎస్.-ఇరాన్ యుద్ధం మరియు దాని పర్యవసానాలను అంతర్జాతీయ వ్యవస్థలో ఒక అలగా చూడవచ్చు. ఇది అధికార పంపిణీలో మార్పులు, అమెరికా సైనిక ఆధిపత్య పరిమితులు, మరియు ఇరాన్ వంటి ప్రాంతీయ శక్తుల పెరుగుతున్న ఆత్మవిశ్వాసానికి సంకేతం. ఈ దృక్కోణంతో సంఘర్షణను చూడటం ద్వారా, సాంకేతికత, వ్యూహం మరియు రాజకీయ నిర్ణయాలు పరస్పరం ఎలా ప్రభావితం చేసి, ప్రపంచ నిర్మాణాలను తక్షణమే కనిపించని, కానీ చివరికి కాదనలేని రీతిలో ఎలా పునర్నిర్మిస్తాయో తెలిపే ఒక విస్తృత కథలో ఈ ఘట్టం భాగమవుతుంది.

 -సీతారాం కంఠంనేని

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి https://www.teluguone.com పోర్టల్ ను  ఫాలో అవ్వండి. లైక్ చేయండి. షేర్ చేయండి. మీ విలువైన అభిప్రయాలను తెలియజేయండి.